حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
فیلم هایی با کاربرد فرهنگی
وقتی این مصاحبه انجام شد که تازه جنجال فیلم 300 راه افتاده بود و هنوز نامی از فیلم «پرسپولیس» در میان نبود.
جشنواره کن که تمام شد و یکی از جوایزش را به این فیلم داد، بعد دیگری از لزوم بیشتر تعامل فرهنگی ایران با کشورهای جهان هویدا شد. تعاملی که ابزار دستش می تواند همین سینمای نحیفی باشد که الان داریم و به انحای مختلف به هیچش می گیریم.
راستی مسوولان چقدر به عرضه صحیح آثار تصویری کشورمان به مردم کشورهای دیگر توجه کرده اند و اصلا ساز و کارهای انجام شده تا چه اندازه گره گشا بوده اند.
نسرین میرشب از فعالان فرهنگی ایرانی است که در حوزه معرفی و عرضه آثار انیمیشن ایرانی به کشورهای غربی و خصوصا فرانسه مشغول است. خودش در معرفی کارش می گوید: «من در حال حاضر از طریق شرکتی که دارم به معرفی و فروش فیلمها و خصوصا فیلمهای انیمیشن ایرانی می پردازم. واقعیتش این است که کار من بیشتر معرفی فرهنگ ایرانی از طریق مدیوم قدرتمندی به نام سینماست. البته حوزه کاری من بیشتر تولیدات کودک و نوجوان است.
خودش علت اصلی این کار را نمایش فیلم «بدون دخترم هرگز» و بازتاب های آن می داند که او را مصمم کرده برای خنثی کردن بخشی از تبلیغات منفی که درباره ایران و ایرانی در جریان است ، محصولات فرهنگی ایرانی را برای مخاطبان غربی به نمایش درآورد.
«یک بار در کلوپی در جنوب فرانسه فیلمی ایرانی نمایش دادند و بعد صحبت هایی درباره این فیلم شد که به هیچ وجه درست نبود. تصمیم گرفتم به نوعی راهی باز کنم تا بتوان چهره دیگری از فرهنگ ایرانی را برای آنها به نمایش درآورد.»
میرشب تحصیلات سینمایی ندارد و تنها از علاقه مندان این رشته هنری است . صحبت با او البته تنها در حوزه سینمای انیمیشن محدود نماند.
فیلمهایی که در فرانسه نمایش می دهید فیلمهایی هستند که خودتان انتخاب می کنید یا به شما پیشنهاد می شود انتخابشان کنید؛
من با فیلمهایی که در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ساخته شده ، از نوجوانی آشنایی داشتم و به آنها علاقه مند بودم. فیلمها در اختیار من گذاشته می شود تا من آنها را انتخاب کنم و من بر حسب فاکتورهایی مثل میزان دیالوگ ها، قصه و... آن را انتخاب می کنم.
عرضه این فیلمها در آنجا به چه شکل است و اصلا مخاطبان این فیلمها چه کسانی هستند؛
کار عمده من به جز فیلمهای بزرگسالان ، نمایش آثار برای کودکان و نوجوانان است. فکر می کنم آثاری که در این حوزه ساخته می شود به لحاظ محتوایی بسیار غنی هستند؛ یعنی هم به لحاظ کارگردانی و هم به لحاظ نوع قصه ای که مورد استفاده قرار می گیرد، نمونه های فوق العاده ای هستند که بخوبی می توانند سینمای ایران را نمایندگی و معرفی کنند. من این فیلمها را برای مخاطب عام انتخاب می کنم.
نحوه ارائه این فیلمها به چه صورت است ؛ آیا در سالن نمایش داده می شود یا به صورت دی وی دی یا بسته های دیگر در اختیار مخاطبان قرار می گیرد؛
در ابتدای شروع کار، بجز عده محدودی که با انیمیشن های ما آشنایی داشتند، خیلی های دیگر هم بودند که نمی دانستند در کشور ما کار انیمیشن هم انجام می شود. علاقه مندم این را بگویم که فعالیت های نهادی مثل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نزد کسانی که در حوزه انیمیشن کار می کنند بسیار قابل قبول است. ابتدا وقتی تعدادی از فیلمهای انیمیشن را به انجمن سینمای انیمیشن فرانسه معرفی کردم ، با یک برنامه ریزی تعدادی از این فیلمها به مدت 3 ماه در سینماهای فرانسه نمایش داده شد و بعد خیلی از جشنواره ها علاقه مند شدند این فیلمها را نمایش دهند. شروع کار من به این ترتیب بود. برنامه ای تنظیم می کردم و فیلمهایی که نقاط مشترک داشتند با هم نمایش می دادیم. بعد این فیلمها را به جشنواره های مختلف معرفی می کردم و آنها به عنوان بزرگداشت سینمای انیمیشن ایران در جشنواره شان نمایش می دادند و این کار به مرور جلب توجه کرد.
این موضوع مربوط به چند سال پیش است؛
فکر کنم مربوط به سال 1999 است. ما موفق شدیم اولین اکران عمومی برنامه انیمیشن را با 3 فیلم شامل شنگول و منگول ، ماهی رنگین کمان و لی لی حوضک شروع کنیم. از این فیلمها خیلی استقبال شد و شهرت خاصی پیدا کردند و وزارت آموزش و پرورش و وزارت فرهنگ و هنر فرانسه این فیلمها را خریدند و وارد مجموعه مدرسه و سینما شد. این فیلمها آنقدر موفق بودند که دی وی دی آن هم از طرف آرت به بازار آمد و هنوز هم دیده می شود و جزو کارهای کلاسیک انیمیشن برای کودکان محسوب می شوند. نمایش فیلم در مدرسه و سینما این گونه نیست که فیلمها را ببرند در داخل مدرسه نمایش بدهند بلکه این آثار با برنامه هایی که از یک سال پیش تنظیم می شود در سینماها دوباره نمایش داده می شوند.
|
سینمای ما قابل احترام است از فیلمهای انیمیشنی که در فرانسه اکران شدند استقبال فراوانی شد و در حال حاضر ما به اکران چهارم رسیده ایم و دو اکران دیگر در پیش داریم . یعنی استقبال خوب بود، توزیع کنندگان تشویق شدند و آمدند فیلمها را از ما خریدند. چون شما راجع به فروش فیلمهای ایرانی گفتید باید بگویم در سالهای اخیر به طور کلی فروش فیلمهای ایرانی مقداری کاهش یافته است که علت آن را نمی دانم. من دوست دارم در این گفتگو به حقیقت همان گونه که هست بپردازیم ، یعنی ما نمی توانیم یک فیلم ایرانی را با یک فیلم تجاری امریکایی مقایسه کنیم. بنابراین ما برای یک فیلم ایرانی سقف می گذاریم. وقتی آقای کیارستمی می گویند اگر ببینم برای دیدن فیلم 10 نفر در سالن حضور دارند، خوشحال می شوم. این فیلم شاید از نظر فروش ارزشی نداشته باشد، ولی از نظر انتقال پیامی که می خواهیم بدهیم ، یک نفر مخاطب هم قابل احترام است و ما نباید به همه چیز از بعد تجاری نگاه کنیم. سینمای ما، قابل احترام است. سینمای ما دوست داشتنی است ، حالا اگر فروش سینمای زنده ما خارج از کشور آنقدرها باعث خشنودی ما نمی شود، فکر نمی کنم چندان اهمیت داشته باشد و در درجه دوم اهمیت قرار دارد. سینمای ما که به آن طرف آبها می رود و آن طور مورد تعریف و تمجید قرار می گیرد، سینمای تجاری نیست . من فکر می کنم باید تهیه کنندگان ما بدانند فروشهای ما سرسام آور نیست ، ولی هر بار که یک توزیع کننده می آید و فیلمی از ما می خرد و پولش را برای کار ما می گذارد، به هر حال یک موفقیت محسوب می شود. اصلا حضور ما مهم است و امیدوارم ما طوری کار کنیم که فروشهای زیادی هم داشته باشیم ولی باید انتظارات را هم تعدیل کنیم و نگاه واقعی به موضوع داشته باشیم |
شکل اکران این فیلمها به چه صورت است؛
چون این فیلمها برای کودکان است و زمان این فیلمها هم کوتاه است و از آنجا که سیستم آموزشی فرانسه به این شکل است که بچه ها هفت هفته به مدرسه می روند و دو هفته تعطیل هستند یعنی تعطیلات تابستانی خیلی کوتاه است ، در نتیجه در ایام تعطیل ، نمایش این فیلمها به صورت روزانه است. از آن گذشته صاحب سینما می تواند تمام روز یا کمتر این فیلمها را اکران کند. انتخاب این فیلمها به طور آزاد انجام می شود. ما در فرانسه انجمنی به نام «فرزندان سینما» داریم که وقتی فیلمی می خواهد برای جمع انتخاب شود، نمایندگانی از مرکز سینمای ملی فرانسه ، فرزندان سینما، سینما دوستان و... کمیسیونی تشکیل می دهند و فیلمهای پیشنهادی را می بینند و در نهایت انتخاب صورت می گیرد.
از طریق این فیلمها فرهنگ ایران نشان داده می شود. وقتی می گویند بچه ها امروز شما را می بریم فیلمی ببینیم از کشوری به نام ایران ، در کنار آن کمی هم از سابقه فرهنگی این کشور می گویند. مثلا همین سه فیلمی که از آنها نام بردم ، هر کدام به روشی ساخته شده اند. شنگول و منگول با تکنیک پته دوزی ساخته شده و ماهی رنگین کمان با پارچه و لی لی حوضک هم با مقوا ساخته شده اند. وقتی می خواستم این فیلمها را اکران کنم ، خودم رفتم خیابان منوچهری و مثلا چند نمونه پته دوزی که به لحاظ شباهت با شنگول و منگول نزدیک است ، خریداری کردم.
غیر از آن گلیم های ایرانی و تصاویر مختلفی نیز از ایران تهیه کردم و هنگام اکران آنها را در ورودی های سینما گذاشتم و این گونه سعی کردیم حال و هوا و فرهنگ ایران را پیش از نمایش فیلمها، منتقل کنیم. در واقع این فیلمها تنها به عنوان سرگرمی اکران نمی شوند و کاربردهای فرهنگی بسیار دیگری نیز دارند.
و استقبال چطور بود؛
می توانم بگویم فوق العاده بود. این سه فیلم راه را برای دیدن کارهای دیگر باز کرد. ما کارهای دیگر در ادامه این کار داریم که عرضه خواهیم کرد.
نسبت استقبال از کارهای ایرانی و آثار کشورهای دیگر چگونه است؛
من در این زمینه اطلاعی ندارم ولی آن چیزی که می توانم به شما بگویم این است که استقبال از آثار ایرانی زیاد است . محتویات این فیلمها به طور دقیق برای معلمان مدارس مختلف فرستاده می شود و آنها از قبل از محتویات فیلمها آگاهی پیدا می کنند. در نتیجه می توانند انتخاب بهتری برای بچه ها داشته باشند.
شما از نزدیک با مخاطبان مختلف این آثار در آن سوی آبها برخورد داشته اید. به نظر شما این آثار چه ویژگی هایی دارند که مخاطب آن سوی آب را به سوی خود جلب می کند؛
درکایه دوسینما درباره آخرین فیلم ما بهادر که در فرانسه اکران شد نوشته بودند؛ بار دیگر شاهد طراوت و شادابی سینمای انیمیشن ایران هستیم.
همانطور که گفتم در این فیلمها طراوت و شادابی وجود دارد. محتوای فلسفی خیلی قوی در این فیلمها می بینید این فیلمها خیلی سریع آماده نشده اند تا فقط توجهشان به گیشه یا جشنواره ها باشد. بنابراین به لحاظ قصه و تصویر خیلی غنی هستند که باعث شده آثار با کیفیتی دیده شوند. از آن گذشته اغلب این فیلمها به صورت 35 میلی متری کار شده اند و از استانداردهای لازم برای جذب مخاطب هم برخوردار هستند. بنابراین طبیعی است که مخاطب به این آثار روی خوش نشان می دهد. نکته ای که می توانیم درباره فیلمی مثل کوه جواهر بگویم این است که ما حرفه هایی می بینیم که در آن طرف به کلی از بین رفته است و این باعث می شود درباره این حرفه ها با یکدیگر صحبت کنند. البته این فیلمها تنها در فرانسه با استقبال روبه رو نشده ، بلکه در کانادا هم با استقبال خوبی روبه رو شده اند.
به عنوان کسی که در حوزه نمایش فیلم در آن طرف آبها فعالیت می کنید، خیلی دلم می خواست بدانم آیا نمایش فیلمهای غیرانیمیشن فیلمسازان مهم ما که معمولا در رسانه های داخلی هم در بوق و کرنا می شود، آیا واقعا از این آثار استقبال هم می شود؛
ببینید همه چیز نسبی است. در حالی که 80 درصد سینمای اروپا در دست تولیدات امریکایی است ، ما باید محتاطانه درباره 20 درصد باقیمانده آن هم به صورت نسبی صحبت کنیم. در واقع تا آن حدی که برای ما گذاشته شده باید توقع داشته باشیم . می توانم بگویم در سال های اخیر فروش این نوع فیلمها اصلا خوب نبوده است. درواقع از این فیلمها استقبال نشده است ، اما در زمینه فیلمهای کودک و نوجوان باید بگویم از این فیلمها استقبال شده و حتی می توانم الان به شما بعضی از رقمهای فروش را که توزیع کننده به من داده بدهم. مثلا دنیای کوچک بهادر با 22 کپی 35 میلی متری در فرانسه اکران شد و تا این تاریخ 50 هزار بلیت فروخته است که برای توزیع کننده با توجه به زمان 4 ماهه و اینکه فیلمهای کودکان در مواقع عادی در هفته تنها 3 بار اکران می شود، رقم بسیار راضی کننده ای بود.
مهدی غلامحیدری
گفت و گو
