دوبله های دیدنی

برنامه صدفیلم برای تماشاگر حرفه ای سینما، مرور خاطرات آثاری است که هر کدام ورقی زرین از کتاب تاریخ سینماست و برای تماشاگر عادی نیز دربردارنده لحظات شیرین است.

کد خبر: ۱۳۵۶۴۵

هر چند که گفتگوهای منتقدان در ابتدای این برنامه (به دلیل نوع زمان بندی و ارائه مطالبی بر اساس فیلم مورد نظر) تا حدودی خسته کننده به نظر می رسد، اما نکته بارز و شاخص صدفیلم (غیر از انتخاب های بجا و نمایش صدفیلم برتر تاریخ سینما) که قابل کتمان نیست ، دوبله های به یاد ماندنی این آثار است.
بازبینی و بررسی دوبله دوران گذشته این مهم را یادآوری می کند که چرا علاقه مندان سینما عنوان «عصر طلایی دوبله» را برای آن زمان متصور شده اند؛ در هفته های اخیر نمایش فیلمهایی همچون آشوب (ساخته آکیرا کوروساوا) و بینوایان نکاتی را از دوبله استاندارد یادآوری کرد که شاید در دوبله عصر حاضر بندرت شاهد آن هستیم ، در این یادداشت سعی شده با نگاهی اجمالی به این نکات پرداخته شود. دوبله با کیفیت اصطلاحا شامل یک مثلث طلایی است که اجزای آن عبارتند از:
1- انتخاب گویندگان 2- ترجمه مناسب 3- صدابرداری مطلوب.
به عنوان مثال در دوبله فیلم آشوب (به مدیریت دوبلاژ خسرو خسروشاهی) مدیر دوبلاژ دست به انتخاب مناسب صدایی برای شخصیت پادشاه ایچی مونجی (با نقش آفرینی تاتسویا ناکادایی) زده است و آن به کارگیری صدای گوینده ای توانا به نام ایرج رضایی است.
برای علاقه مندان دوبله فارسی ایرج رضایی نام آشنایی است که صدای خاطره انگیزش در فیلمهای مشهوری همچون پارتی (به جای پیتر سلرز)، برفهای کلیمانجارو (به جای لئو کارول ) ثبت شده و خاطره اجرای درخشان پرسوناژ صدایی و تیپیک پیرمرد الاغ سوار (استراترمارتین) در فیلم بوچ کسیدی و ساندس کید (مردان حادثه جو) که مدام آب دهان بر زمین می اندازد و ترانه «یک گلی گوشه چمن...» را زمزمه می کند، از اذهان پاک نشده است. به عقیده علاقه مندان دوبله اجرای چند دقیقه ای رضایی در آن فیلم به قدری زیبا و بانشاط است که اجرای حرفه ای چنگیز جلیل وند (به جای پل نیومن) و جلال مقامی (رابرت ردفورد) را تحت الشعاع خود قرار داده است.
به دلیل این سوابق هنری است که یک مدیر دوبلاژ آگاه می تواند در انتخاب صداها دقت کافی لحاظ کند و در «آشوب» رضایی ارائه دهنده حالتهای غرور، خشونت ، ترس و ندامت شخصیت فیلم است که ارتباط نزدیکی با ویژگی های صدایی این گوینده توانا دارد. ازجمله گویندگی تیپ های مختلف بویژه اجرای پرسوناژ صدایی پیرمردهای بااحساس و تیپ سازی برای شخصیت های کارتونی.
از به یادماندنی ترین اجراهای کارتونی ایرج رضایی ، کارتون معاون کلانتر است که وی تیپ صدای ماندگار معاون کلانتر را خلق می کند و حتی در زمینه مدیریت دوبلاژ، دوبله سریال ارتش سری در اواخر دهه 60 شمسی ، بینندگان بسیاری را هر چهارشنبه شب به خود اختصاص داد.
انتخاب گویندگان و ترجمه روان فیلم بینوایان که بتازگی از برنامه صدفیلم پخش شد نیز قابل تامل است. از قضا مدیریت دوبلاژ این فیلم نیز به عهده خسروشاهی بوده است و بررسی اسامی گویندگان این فیلم نشان دهنده چینش عالی وی در جهت برقراری هر چه بیشتر یک فیلم با تماشاگر است.
نصرالله مدقالچی (ژان والژان)، پرویز ربیعی (ژاور)، اصغر افضلی (تناردیه)، سیمین سرکوب (همسر تناردیه)، زنده یاد ژاله کاظمی (فانتین)، خسرو خسروشاهی (ماریوس)، بهرام زند (رهبر انقلابیون) و... ازجمله گویندگان بینوایان هستند که هر کدامشان از دوبلورها و مدیران دوبلاژ باتجربه زمان حال نیز هستند و حضور این افراد در کنار هم در یک فیلم بسیار خیال انگیز است ، خیالی که شاید در عصر ما تحقق آن دست نیافتنی باشد (به دلیل تعجیلی که در کار دوبله امروز وجود دارد و تعدد و حجم بالای کار در استودیوها و شبکه های تلویزیونی) اما تماشای برنامه صدفیلم حتی در ساعاتی محدود هم که شده این تجربه را برای بیننده یادآور می شود که دوبله با کیفیت را برای بهترین های تاریخ سینما در نظر داشته باشد.