تاریخ زنده معاصر
هنوز هم قالب گفتگو یکی از قالبهای مطلوب در عرصه برنامه سازی برای تلویزیون است ؛ اما تفاوت ساختاری میان برنامه ای که در زمینه های مختلف اجتماعی ، اقتصادی ، سیاسی و هنری از زمین تا آسمان است
پرداختن به این نکته بهانه ای است که به یکی از برنامه های تلویزیونی که بر پایه این قالب استوار است ، بپردازیم. «طلوع ماه» عنوان برنامه ای است که سالهای متمادی از شبکه اول سیما در حال پخش است. این برنامه 3دوره از ضبط خود را از سال 1382آغاز کرده و قرار است دور چهارم آن نیز ضبط خود را از سر بگیرد. آنچه به عنوان نقطه اوج برنامه مطرح است این که ما کمتر در تلویزیون شاهد برنامه ای بودیم که به مفاخر علمی و برجسته کشور بپردازد. اگر هم باشد، این عزیزان کمتر حاضر شده اند در یک برنامه تلویزیونی شرکت کنند، در نتیجه با یک تماس تلفنی این برنامه ها به اتمام می رسند.
پس برای جذابیت برنامه ای که به مفاخر علمی و ادبی می پردازد، حضور مهمانان برجسته ای چون ابراهیم باستانی پاریزی (تاریخ نگار)، زنده یاد مرتضی ممیز و استاد عبدالحسین نوایی یکی از نقاط قوت است که خوشبختانه این اتفاق در طلوع ماه رخ داده است ؛ اما خاصیت آن بیش از هر چیز این است که شخصیت های تاریخی امروز، شخصیت های تاریخی دیروز را از درون کتابهای خاک خورده بیرون می کشند. نکته دیگری که می توان به آن اشاره کرد این که اصولا در چنین برنامه هایی کارگردان هنری به فراموشی سپرده می شود یا این که اگر فراموش هم نشود، آنقدر حضورش کمرنگ است که به چشم نمی آید. یکی از اهداف کارگردان هنری ، این است که ارتباط تنگاتنگی با کارگردان تلویزیونی برقرار کند. تزیین دکور و صحنه و استفاده از ایده های متفاوت برای هر چه رنگارنگ جلوه دادن برنامه به همراه حرکت بموقع و اصولی دوربین (شاید به نوعی رقص با دوربین) کمی از راکد بودن این گونه برنامه ها بکاهد، زیرا این برنامه ها خواه ناخواه مخاطبان دسته بندی شده ای دارند.
نشستن مقابل تلویزیون در آن ساعت از شب و گوش دادن به حرفهای اندیشمندان ایرانی دهه 80که گاهی در محدوده سنی 50تا 70و حتی 90هم قرار می گیرند ممکن است کمی خسته کننده به نظر بیاید. در نتیجه مخاطب کمتر لزوم تماشای این گونه برنامه ها را حس می کند. این نکته در طلوع ماه به حد هماهنگی و انسجام نرسیده است ، اما همت رضا خوشدل راد (تهیه کننده برنامه) و دیگر همکارانش در این زمینه قابل تقدیر است ، هرچند اجرای داریوش ارجمند که مخاطب بیشتر با وجه بازیگر بودن او آشناست سایه ای بر آخرین نکته مطلب ما درباره این برنامه انداخته است . در هر حال ساخت چنین برنامه هایی در یک کلام می تواند زنده کننده تاریخ معاصر ما باشد و ارج نهادن به تاریخ ، به تاریخ سازان پاک و به کسانی که سالها در عرصه های گوناگون علمی و فرهنگی و هنری برای کشور زحمت کشیده اند، با ساخت چنین برنامه ای واقعا قابل تقدیر است.
طلوع ماه به مخاطبان خود می آموزد که باید قدر منزلت آدمهای تاریخ ساز را دانست و همواره از آنان شاکر بود. هر چند پخش طلوع ماه دیر وقت است ، اما وجودش بشدت در تلویزیون میان برنامه های تلویزیونی حس می شود.
پخش آثار مهمانان برنامه در زمینه های نقاشی ، خطاطی ، صنایع دستی یا شیوه کار آنان در محل کارشان یکی دیگر از جذابیت های طلوع ماه است.
بیننده با دیدن چنین صحنه هایی کاملا در شرایط فیزیکی یا حتی روحی مهمان برنامه قرار می گیرد و گاه نیز با او همذات پنداری می کند.اما با همه این تفاسیر ریتم برنامه با تدابیر و راههایی تازه که می تواند از سوی تهیه کننده و کارگردان برنامه موثر واقع شود ، باید تندتر شود. نباید حرفهای داخل استودیو را بیش از حوصله بینندگان پخش کرد. پرواز دوربین از داخل استودیو به محل کار یا اتاق کار مهمانان برنامه می تواند بیشتر از این صورت بپذیرد و با موسیقی های مناسب و توضیحات مهمان برنامه مورد توجه جدی قرار بگیرد؛ چرا که در ساخت چنین برنامه هایی اگر دوربین سکون داشته باشد و فقط یک محل را نشان دهد از شیرینی بحث مطرح شده در برنامه می کاهد.
به امید این که از این دست برنامه ها در زمینه های دیگر بیشتر تولید و پخش شود.این برنامه فردا ساعت 23.10از شبکه یک سیما پخش می شود.
مریم درستانی
گفت و گو
