هر ایرانی، یک کرسی اندیشه‌ورزی

حاکمان و رهبران سیاسی نقش بسزایی در فراهم‌آوری اندیشه‌ورزی در جامعه دارند. از این رو دعوت به اندیشه‌ورزی در جمهوری اسلامی ایران توسط رهبر انقلاب بیانگر نیاز کشور به اندیشیدن و تفکر است. دیدگاه عمیق ایشان به اندیشه ورزی‌، لزوم پیدایش آن از راس تا لایه‌ها و توسعه اندیشه‌ورزی میان آحاد جامعه از اهمیت ویژه‌‌ این مهم پرده بر می‌دارد.

باید با صراحت گفت صدای پای اندیشه‌ها از صدای مقتدرترین ارتش جهان هم رساتر است. انسان‌ها از همان ابتدا بی تفاوت چشم به جهان نمی‌گشایند، بلکه توسط آموزش نادرست، به محیط پیرامون خود بی‌تفاوت می‌گردند. بزرگ‌ترین دشمن سعادت و آزادی انسان‌ها عدم‌اندیشه نسبت به موضوعات پیرامونی و مبتلابه آنان است.

ما قرار نیست در همین گام اول، بهترین جامعه ‌اندیشه‌ورز باشیم. ما قرار است از خودمان و حال فعلی‌مان بهتر باشیم. کشور ما در آمارهای جهانی در زمره فقیرترین کشورها برای داشتن اندیشکده و اتاق‌های فکر است. مشکل ما نداشته‌هایمان نیست، بلکه داشته‌هایی است که نمی‌توانیم از آن بدرستی استفاده کنیم. مشکل ما آن است که بدون توجه به خواسته‌هایمان در حال روزمرگی هستیم و بعضی از آنان را با روش‌های نادرست از اجتماع خود مطالبه می‌کنیم. مطالبه‌ای که پایانی ندارد و فقط ما را از هدف خود دور می‌کند. اجتماع را می‌توان با اندیشه پیش برد و سطح فردفرد آن را همگام با خواسته‌هایمان افزایش داد، ولی آموزش غلط به گروه تاثیرگذار موجبات ناملایماتی را فراهم خواهد آورد.

ما می‌توانیم با بهره‌گیری از داشته‌هایمان که هیچ‌گاه به‌صورت عملیاتی به آن نگاه نکرده‌ایم، مفهوم خواستن را ساختاری در جامعه نهادینه کنیم. تشکیل ساختار سلولی اندیشه‌ورزی در سطح کشور بدون شک به بهره‌وری در دستگاه‌های دولتی ختم خواهد شد؛ چرا که طرفین مطالبات خود را به‌صورت شجاعانه و اندیشه محور به یکدیگر منتقل کرده‌اند و هیچ بهانه‌ای برای نشنیدن صدای لایه‌های جامعه وجود ندارد.

بنابراین تنظیم نظام‌نامه ‌چگونگی جمع‌آوری ایده‌ها و بهره‌‌وری مناسب از مدل‌ها، طراحی هیات‌های اندیشه‌ورزی در سطح ملی و بین‌المللی که یا اجرایی شده‌اند یا قدرت اجرا شدن در سطح جوامع هدف را دارند، می‌توانند زمینه جامعه اندیشمند را مهیا کنند.

سیدمحمود کمال‌آرا

نویسنده و پژوهشگر