داعش؛ بازگشت به انتحار

گروه تروریستی داعش سال 2014 شهر موصل را به اشغال خود درآورد و ابوبکر البغدادی در مسجد النوری این شهر خلافت خودخوانده داعش را اعلام کرد، با این وجود برخی دیگر از تحلیلگران نیز با استناد به تحولات میدانی در سوریه و بخصوص در عراق اعلام کرده‌اند که از بعد نظامی داعش متحمل شکست‌های فراوانی شده و این امر می‌تواند به این معنی باشد که ممکن است در آینده داعش عملا منطقه‌ای را تحت اشغال خود نداشته باشد، اما این گروه از تحلیلگران این امر را پایان این گروه تروریستی نمی‌دانند.

داعش پس از شکست در موصل مانند گذشته که اقدامات تروریستی در داخل و خارج از عراق انجام می‌داد، خواهد داشت. باید توجه کنیم که داعش به لحاظ نظامی در موصل شکست خورده، اما پایه‌های فکری و نرم‌افزار فکری این گروهک از بین نرفته است، در واقع نماد داعش شکسته شده است، اما اهداف فکری‌اش پابرجاست، بنابراین شکست زمانی معنا دارد که شامل آنها هم شود.

در مورد حامیان غربی داعش باید گفت کشورهای غربی دارای قدرت مدیریت فوق‌العاده‌ای هستند و قادرند همزمان بسیاری از موضوعات را مدیریت کنند، مدیریت آنها در منطقه آن‌قدر قوی است که توانسته‌اند برای عرب‌ها و مسلمانان جا بیندازند که اسرائیل دشمن شماره یک آنها نبوده و ایران است. کاری کرده‌اند که عربستان در کنار اسرائیل با ما بجنگد.

تصور نمی‌کنم در حال حاضر و با توجه به خروج داعش از موصل، اعضای این گروهک به صورت گسترده‌ای به سمت اروپا بروند به دلیل این‌که اروپا قدرت اطلاعاتی بسیاری دارد و توانسته داعشی‌ها را زمینگیر کند، داعش در جاهایی گسترش می‌یابند که بتوانند راحت‌تر نفوذ کنند، در همین ارتباط درکشورهای اسلامی زمینه بیشتری برای آنها فراهم است، مناطقی مانند سومالی، سوریه، عراق، یمن و... .

داعشی‌ها اغلب مناطق بحرانی را انتخاب می‌کنند به دلیل این‌که برای آنها راحت‌تر است، در عملیات موفق این گروهک افرادی حضور داشتند که سال‌ها در آن کشورها زندگی کردند.

این نکته را نیز نباید از نظر دور داشت که احتمال سازماندهی مجدد داعش در منطقه دیگر وجود دارد به دلیل این‌که زمینه‌های شکل‌گیری ایده داعش از بین نرفته است، بنابراین تا زمانی که این ایده و تفکر از بین نرود زمینه‌های سازماندهی مجدد وجود دارد و آنها کم و بیش به اقدامات تروریستی خود ادامه خواهند داد، ممکن است زمانی محدود شوند، اما دوباره رشد می‌کنند. همچنان که شاهدیم طالبان در افغانستان شکست خورد، اما همچنان یکی از تهدیدهای اصلی در افغانستان به حساب می‌آید.

داعش گوشه‌ای از خاک عراق را هنوز در اختیار دارد البته شاید برای آنها ایجاد قلمروی دوباره در این کشور چندان به نفعشان نباشد. به همین دلیل شاید در قالب زندگی مخفی و ترورها کار خود را ادامه بدهند. به عنوان جمع‌بندی می‌توان گفت جنگ موصل شکست بزرگی برای داعش بوده و طبیعتا آنها را تا اندازه‌ای از عراق دور می‌کند. اکنون که داعش در رقه نیز تحت محاصره‌ است و موقعیتش در سوریه نیز به خطر افتاده، احتمالا برای بقای خود از گسترش سرزمین‌هایشان دست می‌کشند و عملیات انتحاری را افزایش می‌دهند داعش عامل برخی از کشورهای منطقه‌ای و غربی است. جو کنونی خاورمیانه بسیار ملتهب است و هر لحظه آماده بروز رخداد تازه‌ و وحشتناکی است. مساله قطر و تشدید اختلافات عربستان و امارات با قطر از یک‌سو و همسویی عربستان و حامیانش با آمریکا از سوی دیگر شرایط منطقه را حساس می‌کند.

حجت‌الله جودکی/ کارشناس مسائل جهان اسلام