روزه‌داری و گرفتگی عضلات

عدم گردش مناسب مایعات بین عضله و فاشیا ـ که همان غلاف یا پوسته اطراف آن است ـ‌ و اختلال در انقباض و تحرک آزاد و روان آن در داخل فاشیای خود، عامل مهم دیگری است که سبب گرفتگی عضلات در دوران روزه‌داری می‌شود. علاوه بر این، در طول مدت روزه‌داری، تعریق سبب دفع املاح از بدن می‌شود که این املاح نقش بسیار مهمی در عملکرد طبیعی بدن دارند. کلسیم، منیزیم، پتاسیم و ویتامین‌هایی همچون ویتامین D از آن جمله هستند که کمبود آنها در بدن می‌تواند گرفتگی عضلات را به همراه داشته باشد. این موضوع در افرادی که اختلالات عروقی دارند قابل توجه‌تر است. همچنین درگیری ریشه‌های عصبی در فقرات کمری یا تنگی کانال نخاعی در این ناحیه که خود به تنهایی سبب بروز گرفتگی عضلانی می‌شود در ایام روزه‌داری و کاهش آب و املاح بدن، علائم عضلانی جدی‌تری را برای افراد رقم خواهد زد. موضوع گرفتگی عضلات در افرادی که از داروهای ادرارآور استفاده می‌کنند به علت دفع املاحی همچون کلسیم، منیزیم، پتاسیم و ویتامین D بسیار جدی‌تر است و برای مصرف دارو و روزه‌داری باید با پزشک مشاوره کرد. بدن فرد روزه‌دار که به طور کلی از میزان آب کمتری برخوردار است با ورزش سنگین دچار کم آبی دوچندان می‌شود و اختلال در عملکرد عضلات و گرفتگی آنها بیشتر خواهد شد. بی‌حرکتی و نشستن طولانی‌مدت هم در طول روزه‌داری این علائم را در پی خواهد داشت. روزه‌داران باید توجه داشته باشند استفاده از غذاهای چرب، جذب منیزیم را با مشکل روبه‌رو خواهد کرد. مصرف مواد قندی و نوشابه‌های گازدار هم سبب می‌شود بدن از املاح برای متابولیسم این مواد استفاده کند و با کمبود منیزیم و پتاسیم مواجه شود.

نوشیدن آب کافی از افطار تا سحر به صورت مکرر و متوالی، گنجاندن غذاهایی که حاوی ویتامین‌های E و B هستند در وعده‌های غذایی ماه رمضان، مصرف سبزیجات تازه و غلات و قراردادن لبنیات در این برنامه غذایی، می‌تواند از بروز گرفتگی‌های عضلات جلوگیری کند.

پیاده‌روی آرام روزانه در ساعات خنک روز، کشش آرام و ملایم عضلات درگیر، ماساژ ملایم عضلات، گرم و سرد کردن عضلات و دوش آب گرم، راهکارهای مناسب دیگری برای افرادی است که در ماه مبارک رمضان از گرفتگی عضلات رنج می‌برند. در مواردی که گرفتگی عضلات با توصیه‌های فوق برطرف نشد مراجعه به فیزیوتراپیست و بهره‌گیری از تکنیک‌های آزادسازی عضلات از فاشیای اطراف یا تکنیک‌های پی ان اف ـ که کاربرد همزمان انقباض و کشش و حرکت‌های ریتمیک در ماهیچه‌هاست ـ درمان مناسبی برای این مشکل به شمار می‌رود.

دکتر پرهام پارسانژاد

فیزیوتراپیست