حشرات آنچه هستند و آنچه ما می دانیم
برنامه های تلویزیونی معمولا در هر شکل و قالبی که اجرا و ارائه شوند، با نظرات و نقدهای متفاوتی همراه هستند.
تقریبا اکثر بینندگان تلویزیون معتقدند مستندها جزو دیدنی ترین و جذاب ترین برنامه های تلویزیون هستند. در این میان مستندهای حیات وحش و مستندهای تاریخی در جذب بیننده تقریبا رقیب ندارند.
دیدن تصاویر بدیع از طبیعت و گونه های نادر جانوران و گیاهان در نقاط مختلف دنیا از اعماق اقیانوس ها گرفته تا ارتفاعات و سرزمین های یخزده قطب و حتی مناطقی که تاکنون هیچ انسانی پا در آن نگذاشته ، نمی تواند برای کسی خالی از لذت و جذابیت باشد.
حس بی حد و حصر کنجکاوی انسان نیز موجب شده است مستندهای تاریخی که به کند و کاو در زوایای پیدا و پنهان تاریخ و نمایش آثار به جای مانده از هزاران سال پیش می پردازند، همواره پربیننده باشند.
در کشور ما در یکی دو سال اخیر پخش مستندهای تلویزیونی افزایش چشمگیری داشته است. پس از تجربه موفقیت آمیز شبکه تهران در پخش مستند 5 که به یکی از پربیننده ترین برنامه های این شبکه تبدیل شد، سایر شبکه های تلویزیونی نیز ضمن اختصاص ساعات بیشتری به برنامه های مستند، ساعات پخش مناسبی را نیز در اختیار مستند قرار دادند.
حتی نام ابتکاری مستند 5 موجب شد تا سایر شبکه ها نیز برنامه های مستند خود را با نام مستند 3 یا مستند اول به سوی آنتن بفرستند. در میان شبکه های سیما اگر شبکه 4را به دلیل تعریف آن که پخش مستندهای جذاب در دستور آن قرار گرفته از دایره رقابت کنار بگذاریم شبکه های 1و 2 که سابقه طولانی در پخش مستند دارند ساعات بیشتری را به این ژانر اختصاص می دهند.
هنوز بسیاری از ما مستند دیدنی «حس برتر» (شبکه1)و «افق» (شبکه دو) را که در سالهای گذشته پخش می شد به خاطر داریم.
از سوی دیگر آنچه پشت دوربین ها برای ساخت یک مستند از لحظه شروع به کار، مراحل تحقیق ، و تصویربرداری انجام می شود، جذابیتی در حد خود مستند دارد.
در ادامه این مطلب نگاهی می اندازیم به مستند «حشرات» که جمعه ها ساعت 21از شبکه 2سیما پخش می شود. برنامه ای که هم به لحاظ موضوع و هم از نظر زمان پخش قابل توجه است.
حشرات با قدمتی 225 میلیون ساله
اگر می خواهید با گونه های نادر حشرات آشنا شده و آنها را ببینید دیدن مستند حشرات را به شما توصیه می کنیم. حشرات یک مستند آموزشی علمی است که در 26قسمت 30دقیقه ای تولید شده است و 13قسمت آن هم اکنون برای پخش از شبکه 2در نظر گرفته شده است.
حشرات 225میلیون سال است که به حیات خود روی زمین ادامه می دهند. آنها حتی زمانی که زمین برای انسان غیرقابل زندگی شود، می توانند به حیات خود ادامه دهند. قدرت آنها در تطبیق خود با شرایط محیط خارق العاده است.
80درصد از موجودات جاندار روی زمین حشرات هستند و جالب است بدانید که وزن همه آنها در مجموع از وزن تمام پستانداران بیشتر است! حشرات مخترعان بسیار باهوشی هستند.
شاید برایتان جالب باشد که بدانید مخترع کاغذ، سیستم تصفیه هوا، بمبهای شیمیایی و علوم داروسازی حشرات هستند. مستند حشرات با پرداختن به جنبه های خارق العاده ، عجیب و باورنکردنی رفتار این موجودات به یک برنامه جذاب و دیدنی تبدیل شده است.
یکی از ویژگی های این مستند اجرای آن توسط یکی از دانشمندان فعال و پرکار کانادایی جورج بروسارد است. از جنبه علمی و آموزشی و قابلیت های اجرای یک برنامه تلویزیونی ، بروسارد را می توان با مستندسازانی چون دیوید آتن بورو و دیوید سوزوکی مقایسه کرد.
بروسارد موسس موزه معروف حشرات مونترال ، و یکی از سازندگان مستند حشرات است که اجرای آن را نیز به عهده دارد. او 24 سال عمر خود را صرف تحقیق درباره حشرات کرد. بروسارد همراه همسرش به حدود 130کشور دنیا سفر کرده و 600هزار گونه حشرات را جمع آوری کرده است.
او درباره حشرات چنین می گوید: «حشرات تولیدکننده عسل، واکس ، رنگ ، ابریشم و گرده افشان های سیاره ما هستند. اما در عین حال به دلیل سوئتفاهم های به وجود آمده، منفورترین موجودات هستند و ما آنها را شکار می کنیم.»
بروسارد از سال 1985کار تلویزیونی خود را آغاز کرد. مجموعه 20قسمتی خاطرات حشرات نخستین مجموعه تلویزیونی او درباره این موجودات بود. پس از آن در سالهای 2000-2001مجموعه حشرات را در 26 قسمت تهیه کرد که هر هفته پخش آن در 160کشور دنیا حدود 350میلیون بیننده داشت.
بروسارد در کانادا به «مرد حشره ای» مشهور است. این شهرت به حدی بود که سال گذشته براساس داستانی واقعی از زندگی بروسارد فیلمی با نام «پروانه آبی» ساخته شد. این فیلم که ویلیام هانت بازیگر برنده اسکار نقش اصلی را در آن بازی کرد و کارگردانی آن را لئوپول به عهده داشت ، تنها فیلم کانادایی بود که برای شرکت در فستیوال فیلمهای خانوادگی انتخاب شد و به فستیوال فیلم تریبکا راه یافت.
خود بروسارد و دوستان چند پایش (حشرات) در ساخت فیلم «پروانه آبی» مشارکت داشتند. این فیلم داستان پسری را به تصویر می کشد به نام دیوید که در سال 1987با بروسارد ملاقات کرد.
دیوید به سرطان مبتلا بود و بروسارد او را در یک بنیاد نگهداری از کودکان سرطانی دید. آنها به اتفاق هم سفری را به جنگلهای امریکای مرکزی برای مشاهده زیباترین انواع پروانه ها آغاز کردند. در بازگشت، بیماری دیوید به شکل معجزه آسایی بهبود یافت و او اکنون در سن 22سالگی در نهایت سلامت بوده و اثری از بیماری سرطان در او دیده نمی شود.
فیلم توسط موسسه فیلمسازی گالا فیلم در مونترال ساخته و در کاستاریکا فیلمبرداری شد و نقش دیوید را مارک دوناتو بازی کرد. مستند حشرات در 13قسمتی که ما شاهد پخش آن از شبکه 2هستیم ، با پرداختن به موضوعاتی جذاب و عجیب آلبومی متنوع و نادر از حشرات را پیش روی ما قرار می دهد.
به عنوان مثال در قسمت سوم شاهدیم که چگونه حشرات در شکل گیری افسانه ها موثر بوده اند. بروسارد با سفر به اکوادور در امریکای جنوبی الهام گرفتن مردم از زندگی حشرات طی قرنهای گذشته را بررسی می کند.
در قسمت چهارم و پنجم نیز شاهدیم که چگونه حشرات در پیشرفت علوم مهندسی ، شیمی و کشاورزی نقش داشته اند و چقدر از مبانی شهرسازی نوین از زندگی مورچه ها و زنبورها الهام گرفته شده است.
دیدن گونه های نادر از پروانه ها که طول بالهای آن به 25سانتی متر می رسد از دیگر دیدنی های مستند حشرات است. بروسارد حتی سعی می کند حس تنفر و ترس مردم از حشرات را کم کرده و چگونه دوست داشتن آنها را به شما نشان دهد. دیدگاه اقوام مختلف نسبت به حشرات نیز جالب است.
این که قومهای آزتک و مایا پروانه ها را پرستش می کردند و معتقد بودند روح قوی ترین جنگجویان در پروانه ها ظاهر می شود، موضوع قسمت نهم مستند حشرات است.
مفیدترین جانداران روی زمین
آسیا شاید تنها قاره ای است که در آن نزدیک به 40نوع از گونه های مختلف حشرات را می خورند و بروسارد برای نخستین بار در تایلند خوردن حشرات را تجربه کرد.
قسمت یازدهم کاملا جنبه آموزشی دارد. بروسارد با رفتن به مدارس و گفتگو با دانش آموزان به سوالات و ابهامات آنها درباره حشرات پاسخ می گوید که برای ما نیز جالب خواهد بود. در انتها نیز به قدرت عجیب حشرات در تطابق خود با شرایط محیطی پی می بریم.
آنها نخستین جاندارانی بودند که اکسیژن را تنفس کردند، روی زمین راه رفته و در هوا به پرواز درآمدند. جورج بروسارد درباره انگیزه اش از ساخت سریال حشرات می گوید: «عشق من به حیوانات و طبیعت بهترین نکته تاثیرگذار برای گفته های من است.»
او درباره حشرات می گوید: «حشرات مفیدترین گونه جانداران روی زمین هستند. تلاش من این است انسان را بیشتر با این حیوانات مفید و پرثمر آشنا کنم.»
او تمام تجربیات و احساساتش را طی 20سالی که صرف مطالعه حشرات کرد در این مستند به علاقه مندان ارائه کرده است. او سعی دارد با حرارت و شور و اشتیاق به گونه ای به معرفی حشرات بپردازد که دیدن آن حتی برای بیننده نه چندان علاقه مند به جانوران ، قابل توجه باشد. برای جورج بروسارد دنیای حشرات ، دنیای زیبایی است.
به نظر او وجود حشرات روی زمین است که به سایر گونه های جانداران امکان اولیه حیات داده است. دیدن این مستند دیدنی و جذاب را به شما که چندان علاقه ای نیز به فیلمهای مستند حیات وحش ندارید توصیه می کنیم.
جمعه ها ساعت 21با شبکه 2و دنیای پر از عجایب ، اسرار و شگفتی های جورج بروسارد و مستند حشرات همراه باشید.
لادن بهبودی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گواردیولا چگونه برترین مربی تاریخ شد؟
واقعیتهای تلخ «پپ»
گفت و گو
دروازه بان اسبق تیم ملی در گفت و گو با جام جم آنلاین ؛
چرا آمریکا را مثل روسیه از ورزش محروم نمی کنند؟ / یک روانی برای تیم ما مزاحمت ایجاد میکند
بازیکن تیم 98 در گفت و گو با جام جم آنلاین ؛