در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
نگاه ویژه
ریشههای خشونت در کودکان
بالا رفتن خشونت در جامعه، معضلی است که دامن کودکان و نوجوان ما را هم گرفته است. معضلی که فقط مختص سن و سال خاصی نیست و گروههای مختلف سنی را درگیر میکند. در این آسیب اجتماعی، همه گروهها از بزرگسالان گرفته تا کودکان و نوجوانان به نحوی درگیر میشوند، تا جایی که ما در دورهای که مدرسهها باز است یعنی در طول سال تحصیلی گزارشهای مختلفی از افزایش میزان خشونت بین نوجوانان و کودکان داریم. درباره علل افزایش خشونت در سنین کودکی،چند عامل موثر است.
اوضاع اقتصادی خانوادهها یکی از دلایل وقوع این اتفاق است. وقتی خانوادهها با مشکلات اقتصادی روبهرو هستند، خواسته یا ناخواسته نیازهای افراد خانواده برآورده نمیشود. این موضوع باعث میشود سطح خشونت هم بین پدرومادر و هم بین بچهها بالا برود. نکته اینجاست که در این شرایط، بچهها شاهد خشونت هستند. در علم روانشناسی به این نوع یادگیری، آموزش از طریق الگوی اجتماعی میگویند ؛ یعنی بچهها رفتارها را میبییند و از آنها الگوبرداری میکنند. بسیاری از الگوهای رفتاری نادرست به همین ترتیب انتقال پیدا میکند. درنتیجه وقتی خود خانواده با تنشهایی روبهروست، بچهها هم از این وضعیت الگو میگیرند و این عامل باعث میشود سطح تنش و متناسب با آن رفتارهای خشونتزا بین آنها هم بالا برود. در چنین حالتی، به علت فشار ناگهانی ای که از نظر روانی در یک لحظه خاص به آنها وارد میشود، عکسالعملی هیجانی از خودشان نشان میدهند که با خشونت همراه است.
عامل مهم دیگری که در سطح جهانی هم مطرح است، موضوع رواج خشونت از طریق رسانههاست، این که کودکان و نوجوانان بسیاری اگرچه نه به صورت مستقیم اما از راه فیلمها و... شاهد خشونت و درگیری هستند. درحقیقت همه این عوامل در کنار هم باعث میشود نهتنها کودکان که حتی بزرگسالان هم از طریق الگوهایی که یاد میگیرند خشونت را در جامعه رواج میدهند. اما نکته مهم این است که با این تفاسیر چه باید کرد؟ حل این معضل نیاز به برنامهریزی دارد؛ برنامهریزیهایی که ریشههایش به مراکز آموزشی جامعه برمیگردد. باید به این نکته دقت کنید که جمعیت زیر 18 سال، حدود 15 میلیون نفر است، از این تعداد 12میلیون نفر در مراکز آموزشی درس میخوانند، پس اگر از این طریق وارد شویم و برای این دانشآموزان و خانوادههای آنها برنامههای مدونی داشته باشیم و الگوهای رفتاری مناسبی را ارائه کنیم، قاعدتا تا اندازهای از میزان خشونت حاکم بر جامعه کاسته خواهد شد. در مرحله بعدی، باید به نقش رسانهها در آموزش و فرهنگسازی توجه کنیم، این که با برنامههای مختلف کاهش خشونت را هدف قرار بدهند. نکته بعدی ایجاد مراکزی برای گذراندن اوقات فراغت سالم در جامعه است؛ اوقات فراغتی که با نشاط و شادی همراه باشد. از این نظر اگر به نیاز طبیعی و ذاتی افراد به استراحت، شادی و تفریح پاسخ داده نشود، نشانههای این سرکوب در زوایای دیگر زندگی خودش را نشان میدهد.
دکتر فاطمه قاسمزاده
روانشناس
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
