نفوذ فرهنگی با انیمیشن‌ها

به همین دلیل است که هر سال تعداد زیادی فیلم و سریال در سینما در قالب انیمیشن تولید می‌شود و تعداد زیادی از مخاطبان را هم با خود همراه می‌کنند، با گذشت زمان اما رفته رفته همین محصول دوست‌داشتنی ابعاد دیگری پیدا کرد که صرفا به پرده سینما و قاب تلویزیون محدود نمی‌شد و آن انبوه محصولات جانبی این آثار بود که گاه به مراتب از محصول اصلی فروش داشتند و می‌توانستند به اشکال گوناگون در زندگی مخاطبان خود جلوه‌گری کنند.

اما این همه قصه نیست. بعدها که بحث جدال فرهنگ‌ها پیش آمد آثار انیمیشن به عنوان یک ابزار کارآمد به فرهنگ میزبان رسوخ کرد و توانست جای بسیاری از قصه‌های فولکلور، قهرمان‌های بومی و همه آن چیزهایی که باعث می‌شد تا این فرهنگ‌ها مختلف و متفاوت باشد را بگیرد و به نوعی به یک دست شدن همه المان‌ها و نمادهایی که زمانی نشانگر یک فرهنگ یا قوم بودند، بینجامد. از این نظر محصولات رنگارنگ انیمیشن در کشورهای غربی یکی از مهم‌ترین ابزارهایی بود که توانست این مهم را به انجام رساند و راه را برای سایر محصولاتی که قرار بود در کشور میزبان به نماد و سمبل تبدیل شوند، باز کند.

دو: انیمشن در کشور ما قدمت قابل توجهی دارد، اما واقعیت این است که به اندازه قدمتش در کشور ما رشد نکرده است. عمر انیمیشن در بسیاری از کشورهای آسیای شرقی که حالا از مهم‌ترین صادرکنندگان انیمیشن در جهان محسوب می‌شوند، به اندازه کشور ماست، اما راهی که آنها در این مدت طی کرده‌اند با راهی که ما در پیش گرفته‌ایم اساسا قابل مقایسه نیست. قهرمان‌هایی که آنها خلق کرده‌اند در همه جای دنیا شناخته شده‌اند و همین باعث شده تا همچنان روی این قهرمان‌ها سرمایه‌گذاری کنند و از این سرمایه‌گذاری‌ها ـ چه به لحاظ مادی و چه به لحاظ معنوی ـ هم نتیجه‌های حیرت‌انگیزی بگیرند.

اما انیمیشن در کشور ما اساسا به شکل دیگری مدیریت می‌شود. با این‌که جوانان مستعد بسیاری در این حوزه مشغول به کار هستند و گهگاه هم جرقه‌هایی در حوزه تولید می‌شود که در جای خود شوق‌انگیز است، اما نتیجه کلی هنوز تا آن چیزی که توقع می‌رود (و می‌توان در مقایسه با کشورهای دیگر دریافت) فاصله بسیار دارد. شاید یکی از دلایل موفقیت انیمیشن شرق آسیا این باشد که آنها توانستند این «هنر» را به مفهوم واقعی و به شکل درستش «صنعتی» کنند. صنعتی شدن این رشته به معنی این است که آنها اولا برای محصولاتشان یک بازار هدف مشخص و قابل لمس، تعریف کرده‌اند و برای این بازار هم تلاش کرده‌اند به طور مستمر و پیوسته محصول تولید کنند. یعنی دقیقا همان کارهایی که ما انجام ندادیم و تلاش کردیم به صورت منفک و جزیره‌ای برای هنری که می‌تواند بیش از اینها ارزآوری داشته و سهمی از اشتغال جوانان را بر دوش داشته باشد، عمل کنیم. انیمیشن می‌تواند بیش از اینها معرف ما و فرهنگ ما به دیگران باشد اگر کمی بیشتر در این باره برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری کنیم.

مهدی غلامحیدری