مظلومیت مضاعف
«با گذشت 16 سال از رحلت حضرت امام ره بجز تعداد انگشت شماری اثر تصویری ، هنوز آن طور که شایسته و بایسته این اسطوره بزرگ قرن است ، کاری نکرده ایم.»
اما چرا بعد از گذشت یک ربع قرن از آغاز انقلاب اسلامی و گذشت بیش از یک دهه از رحلت آن قائد بزرگ هنوز کار درخوری ، خصوصا در حوزه آثار تصویری و بخصوص سینما انجام نشده است؛
چرایی این موضوع را باید در کجا جستجو کرد؛ کم کاری هنرمندان یا غفلت مسوولان فرهنگی؛
جمال شورجه ، کارگردان سینما و تلویزیون با توضیح این که این هم به نوعی نشانگر مظلومیت حضرت امام است ، می گوید: ایشان یک نحله و یک نهضت جدید را پایه گذاری کردند.
او احیاگر بزرگ اسلام بود. در طول تاریخ می بینیم که آمال همه ائمه اطهار برقراری حکومت اسلامی است که البته هیچکدام از حکام آن روز اجازه انجام چنین مهمی به آنها ندادند. بعد از قرنها، این آرزو به دست حضرت امام ره محقق می شود و ایشان بعد از 2500سال حکومت شاهنشاهی ، نهال حکومت اسلامی را می کارد.
پرواضح است که ما هنرمندان به این بخش از تاریخ و این شخصیت ناسپاسی و جفا کرده ایم و متاسفانه مسوولان فرهنگی و هنری ما نتوانستند بخشهای مختلف جامعه هنری کشور را طوری هدایت کنند که بعد از گذشت 25سال چند اثر شاخص به اندازه تعداد انگشتان دست از انقلاب و بانی آن داشته باشیم تا در مناسبت های مختلف برای روشن شدن اذهان عمومی و بخصوص جوانان ارائه کنیم.
اما مهدی عظیمی ، مدیر گروه تلویزیونی بسیج به موضوع از دریچه دیگری نگاه می کند: یکی از اشکالات عمده این است که ما از تاریخ زندگی حضرت امام فاصله چندانی نگرفته ایم و خیلی از افراد اجتماع ما ایشان را درک کرده اند و از ایشان خاطره دارند، به همین دلیل براحتی نمی شود فیلمی با این موضوع ساخت.
وی در ادامه ، موضوع را این گونه باز می کند: علاوه بر این ، به موضوع از دو منظر می توانیم نگاه کنیم. یکی بحث دولتی بودن و سفارشی بودن کار است و دوم این که این میل جوششی و از طرف خود هنرمند باشد.
در مورد اول باید اشکال را در نوع سیاستگذاری و جهتگیری مسوولان مربوط جستجو کرد؛ اگر چه در چند سال پیش عده ای از کارگردانان شناخته شده مثل بهروز افخمی (فرزند صبح) مجتبی راعی (صنوبر) و جواد شمقدری (آفتاب و زمین) انجام بخشی از کار را به عهده گرفتند که ما حاصل تلاش آنها برخی آماده نمایش شد و برخی دیگر همچنان در حال تولید است.
با این حال اگر جهتگیری دقیق و حساب شده تری انجام می شد، می توانستیم بعد از چند سال زندگی و شخصیت حضرت امام رابه تصویر بکشیم. ضمن این که باید توجه داشت حتی انجام چنین کاری همه کار نیست.
هر اثری که با موضوع انقلاب اسلامی ساخته می شود، به هر حال یکی از شاخصه های آن به حضرت امام ره مربوط می شود و چه بهتر که با مداقه بیشتر حواشی زندگی ایشان را به تصویر می کشیدیم.
از طرف دیگر، می دانیم که پرداختن به زندگی ایشان ، صرفا تاریخ نگاری است که اگر چه ممکن است موثر باشد؛ ولی یقینا همه ابعاد شخصیتی حضرت ایشان را در برنمی گیرد.
پژمان لشگری پور، منتقد سینما و تلویزیون هم در این با معتقد است : درباره زندگی حضرت امام خمینی اصولا بهتر است وارد کارهای داستانی نشویم ، چون «تابو»هایی دربا ایشان وجود دارد که نزدیک شدن به آن بسیار سخت است.
در عوض بهتر است ساخت آثار مستند و نه ترکیبی را در این زمینه جدی بگیریم. چون بازتاب آن بین مخاطبان به مراتب بیشتر و بهتر است و به همین دلیل ، گمان می کنم ساخت آثار مستند باید در درجه اول اهمیت قرار داشته باشد.
همه این گفته ها باز ما را به این نکته مهم دلالت می دهد که هیچ برنامه جامع و مدونی از سوی مسوولان فرهنگی و هنری مربوط و نیز هنرمندان برای تبدیل به احسن آنچه موجود است ، وجود ندارد.
شورجه این اهمال کاری را دوسویه می داند و می گوید: در درجه اول این جفا از طرف مسوولان فرهنگی و هنری انجام گرفت که نتوانستند جریان فرهنگی و هنری کشور را طوری هدایت کنند که در درازمدت شاهد آثار شاخصی باشیم.
در سینما، اقتصاد نقش مهمی دارد؛ اما در بقیه شاخه های هنر مثل شعر و داستان چون حرکت قائم به ذات است ، فعالیت هایی شده ، اما در حوزه سینما این خسران و غفلت کاملا چشمگیر است.
شورجه این کم توجهی را مختص حضرت امام ره نمی داند و معتقد است آرشیو فیلم و حتی سریال های تلویزیونی ما از این بابت حقیقتا فقیر است . ما نه تنها درباره انقلاب و شخص حضرت امام کار در خور شانی انجام ندادیم که حتی به شاگردان امام و تاثیرگذاران جریان های انقلاب که در مقاطع مختلف شهید شدند و یا رحلت کردند نیز کم توجه بودیم.
امیدوارم دولت جدیدی که به راس کار می آید، به این نقیصه های فرهنگی توجه ویژه ای داشته باشد؛ چرا که نسل جوانمان بشدت نیاز به پشتوانه فکری دارد و زندگی و سیره شخصیت هایی بزرگ مثل حضرت امام می تواند منبع خوبی برای پر کردن این خلائ بزرگ باشد.
گفت و گو
