در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
شبکه ای با حال و هوای وطنی
شبکه جهانی جام جم ، از 25آذر 76با 21ساعت برنامه فارسی و 3 ساعت برنامه انگلیسی و عربی برای ایرانیان و فارسی زبانان خارج از کشور در کل اروپا و شمال آفریقا افتتاح شد.
کانال دوم این شبکه جهانی برای ایرانیان مقیم قاره امریکا، 19بهمن 78کار خود را آغاز کرد و سوم خرداد 81اولین روز راه اندازی کانال سوم این شبکه ، برای ایرانیان مقیم قاره آسیا و همچنین اقیانوسیه بود.
بیست و پنجم آذر، سالروز هشتمین سال آغاز به کار این شبکه جهانی ، پای صحبتهای مدیرش ، سعید فانیان نشسته ایم.
او که دارای فوق لیسانس علوم سیاسی است و از سال 60علاوه بر تدریس در دانشگاه ، کار خود را در معاونت سیاسی سازمان آغاز کرده است ، از اسفند سال 81با بدرقه محمدمهدی حیدریان - معاون سینمایی فعلی وزارت ارشاد - مدیریت این شبکه را برعهده گرفته است.
از مسوولیت های پیشین او می توان به 7سال تجربه در مدیریت بخشهای مختلف واحد مرکزی خبر و همچنین 5/3 سال مسوولیت دفتر نمایندگی صدا و سیما در لندن اشاره کرد.
شما چند سالی در معاونت سیاسی سازمان و واحد مرکزی خبر کار کرده اید. تجارب شما در روند بخش خبری شبکه «جام جم» چه تغییری ایجاد کرده است؛
کار در بخش خبر باعث شد من به همه چیز توجه داشته باشم ، موضوعات را آنی پیگیری کنم و به همه بخشها نگاه کلی داشته باشم.
با این که بخش خبری «جام جم» مثل همه شبکه ها زیر نظر معاونت سیاسی سازمان است ، احساس می کنم با تعامل انجام شده در سالهای اخیر با بخشهای مختلف خبر، تغییرات مثبتی در آنها اتفاق افتاده است ، مثلا این بخش که قبلا خیلی کند بود، الان تغییر کرده و سرعت خبررسانی بهتری پیدا کرده است.
آیا از تعداد مخاطبان شبکه آمار دقیقی دارید؛
ما با مخاطبانمان ارتباط خیلی خوبی داریم. آمارها و نظرسنجی ها هم همین را می گوید. اگرچه از نظر سنجش افکار صرفا نمی شود میزان تماس بیننده ها را ملاکی برای تعداد آنها در نظر گرفت.
خیلی از آنها دلیل خاصی برای تماس احساس نمی کنند؛ اما مجموع اظهارنظرها وضعیت خوبی را نشان می دهد. در بسیاری از برنامه ها که شکل پرسش و پاسخ دارد، ظرفیت کل برنامه در اختیار تماشاگران ماست.
در سال 82میزان تماسهای انجام شده با امور مخاطبان ، حدود 10درصد بیشتر از سال 81بود و در 6ماه سال 83، نسبت به سال گذشته بازهم 10درصد افزایش تماس داشته ایم ؛ معنایش این نیست که انتقادی به ما وارد نیست.
ازجمله مواردی که درباره آن به ما ایراد می گیرند و ما از این نظر کاملا با بقیه شبکه ها اختلاف داریم ، این است که مخاطب ما به کوچکترین تغییر یا بی نظمی در پخش برنامه حساسیت و واکنش جدی نشان می دهد؛ چون او برنامه اش را تنظیم می کند که مثلا سر فلان ساعت پای تلویزیون باشد.
بسیاری حتی برای مکالمه با فامیل هایشان هم ملاحظه می کنند و طبیعی است برای تماس با ما باید انگیزه خیلی زیادی داشته باشند. بعضی مخاطبان ، تلفنی تماس می گیرند و حدود نیم ساعت صحبت می کنند. این برای ما خیلی باارزش است.
در میان 3شبکه موجود، کدام از بقیه موفق تر عمل کرده است؛
قدیمی ترین کانال ما کانال یک است که مخصوص اروپاست و فعال ترین برخوردها هم دقیقا مربوط به مقیمان همین قاره است.
میزان کمی بیننده ها در امریکا خیلی بیشتر است ؛ ولی شبکه سوم «جام جم» که مخصوص آسیا و اقیانوسیه است ، مخاطب کمتری دارد، که می توان دلیلش را زمان کوتاهتری دانست که از افتتاح این شبکه می گذرد و همچنین دسترسی بخشی از آسیا به شبکه های اروپا و امریکا.
شاید اولین سوالی که به ذهن می رسد، این است که شبکه جهانی «جام جم» چه نیازی به وجود 3 کانال دارد و چرا سعی نمی کند به جای زیاد کردن تعداد کانال ها یک شبکه داشته باشد و تلاش کند کیفیت برنامه های همان شبکه را بالاتر ببرد.
اگر شبکه ما یک شبکه تمام خبری بود، که پخش جهانی داشت و هدفش این بود که مخاطبان هر لحظه آخرین اخبار و اطلاعات را از آن دریافت کنند، ولی داشتن یک شبکه کامل که همه برنامه های متناسب با طیفهای مختلف سنی و نیازهای مختلف جامعه هدف را داشته باشد، با یک کانال امکانپذیر نیست.
مساله اصلی آن هم زمان پخش برنامه هاست. برنامه های صبحگاهی باید صبح پخش شوند و برنامه های شامگاهی و سریال ها، شب ، اما تنظیم واحد این برنامه ها باوجود اختلاف ساعت زیادی که بین قاره های مختلف وجود دارد، امکانپذیر نیست.
برای مثال فقط 2مرکز مورد توجه در امریکا یعنی لس آنجلس و نیویورک ، حداقل 3ساعت باهم اختلاف دارند. در آسیا بین نقاط ابتدایی و انتهایی چیزی حدود 7ساعت تفاوت زمان وجود دارد. این مقدار در اروپا به یک تا5/1 ساعت می رسد.
تفاوت فرهنگ های قاره های مختلف چقدر در تفاوت برنامه هایی که در سه شبکه پخش می شود، تاثیرگذار است؛
کم و بیش روی این نکته تاکید داریم که ایرانی هر جا باشد به خاطر زبان و فرهنگ ایرانی اش با بقیه هموطنانش از اشتراکات بالایی برخوردار باشد، ولی طبیعی است که محیط هم بر فرد تاثیرگذار است.
با این که اشتراکات بیشتر از افتراقات مدنظر ماست ، سعی می کنیم بعضی ملاحظات محیط زندگی آنها را لحاظ کنیم. ولی نه آنقدر که تصور کنیم ایرانی مقیم آسیا کاملا با ایرانی مقیم اروپا متفاوت است.
چرا برنامه های تولیدی و بخصوص ساخت سریال در این شبکه کمتر دیده می شود؛
سیاست سازمان این را می گوید. به نظر نمی رسد نیازی باشد، وقتی حداقل 4شبکه و جایی مثل سیما فیلم یعنی 5مجموعه سریال ساز در صدا و سیما وجود دارد و ما هم می توانیم سریال ها و برنامه های نمایشی آنها را انتخاب کنیم ، نیازی به این کار دیده نمی شود، ضمن این که اتفاقا ایرانی های خارج از کشور بیشتر دوست دارند ببینند در ایران چه اتفاقی می افتد و چه دیدگاهی وجود دارد.
او می خواهد با تاریخ و جغرافیای خودش آشنا شود. البته این که مسائل و مشکلات و دغدغه های مربوط به این افراد هم دستمایه سریالی برای خودشان قرار بگیرد، پیشنهاد بدی نیست.
باید در نظر داشت ، نوع رویکرد و برخورد در سریال باید متناسب با فرهنگ جایی باشد که مخاطب در آن زندگی می کند؛ مثلا با موضوعی مثل حجاب از دیدگاه دیگری باید برخورد کرد. اینها ملاحظاتی بود که شبکه در اوایل کارش بیشتر رعایت می کرد و حالا با گذشت زمان کمرنگ شده است.
به هر حال ، باید پذیرفت که اگر می خواهیم برای ایرانی ساکن امریکا حرف بزنیم ، باید کمی لحنمان را تغییر بدهیم.
این کاملا به ضوابط پخش صدا و سیما بستگی دارد و ما هم در حال حاضر کلیه سیاست ها و ملاحظات بقیه شبکه ها را در تولید و پخش رعایت می کنیم.
به هر حال هر رسانه ضوابط کشورش را رعایت می کند. البته درباره بعضی موضوعات می شود مسائل دیگری را هم در نظر گرفت.
مثلا چی؛
مثلا موسیقی. اعمال عین سیاست های داخل کشور درباره موسیقی برای ما چندان جالب نیست و باید مسائل دیگری را هم در نظر بگیریم.
برای این ماجرا دنبال این هستیم که با سازمان به توافقات جدیدی برسیم.
ایرانیان غیرمهاجر و به اصطلاح مردم داخل کشور، جامعه هدف شما نیستند. اما گذشته از درست و نادرست بودن ماجرا، ماهواره کم و بیش هست و مردم به شبکه های فارسی خارج کشور هم دسترسی دارند. با این وضع بهتر نیست این بخش از جامعه هم جز جامعه هدف قرار بگیرند و پوشش داده بشوند؛
با هدف گذاری که برای شبکه انجام شده ، ما نمی توانیم بخشی از مخاطب هدف را مخاطب داخل کشور در نظر بگیریم.
بخشی از برنامه های ما منتخبی از برنامه های شبکه های داخلی و همچنین برنامه هایی است که متناسب با زمان و موقعیت ایرانیان خارج کشور ساخته شده و برای همین ، به مسائل و مشکلات و ارتباطات و ملاحظات آنها می پردازد.
اگر بخواهد چنین اتفاقی بیفتد، حتما باید نگاه جدیدی به قضیه بشود و ایرانی داخل کشور هم به عنوان مخاطب هدف در نظر گرفته شود.
فعلا با ساختاری که ما داریم ، خیلی نمی توانیم روی این ماجرا توقف کنیم.
گویا یکی دو ماهی است که یک شبکه فارسی زبان جدید با یک مجوز از وزارت ارشاد، کارش را آغاز کرده و در تهران هم دفتر دارد. فکر می کنید راه افتادن این شبکه ها که به خاطر خصوصی بودنشان ، راحت تر عمل می کنند و مسلما این اولین و آخرین آنها هم نخواهد بود، چه تاثیری بر کار شبکه جام جم خواهد گذاشت؛
ما باید فکرها و برنامه های خودمان را داشته باشیم و اصلا نباید روی فعالیت آنها توجه خاصی داشته باشیم.
یکی از توفیقات شبکه ما از دید مخاطبان این است که خیلی گلاویز مسائل سیاسی شبکه های مشابه نشده ایم.
ما باید به هر طریق این شبکه را تقویت کنیم. تا هر تنوعی هست ، در آن وجود داشته باشد، چون شبکه رسمی و زبان نظام است ، ضمن این که تجربه من نشان می دهد امثال این جور شبکه ها زیاد دوام نمی آورند.
در آغاز هشتمین سال کاری شبکه ، برای آینده شبکه جهانی «جام جم» چه برنامه هایی در نظر دارید؛
ما به دنبال ارتباط عمیق تر و وسیع تر بامخاطبانمان هستیم.
عقیده شخصی و جمع بندی اجرایی ما این است که شبکه جهانی «جام جم»، غنی ترین و وسیع ترین شبکه فارسی میان ایرانیان خارج از کشور است. من با یقین می گویم و حاضرم با هر شیوه ای آن را اثبات کنم.
سلامت ، غنا و وسعت پخش از جمله عواملی است که این واقعیت را پدید آورده است. ما باید ارتباطمان را با مخاطبان گسترده تر کنیم. تاسیس باشگاهی به نام جام جم و همچنین توسعه اینترنتی در این راه به ما کمک زیادی می کند.
سر و سامان دادن پخش زنده از طریق اینترنت هم یکی دیگر از برنامه های ماست. از سازمان توقع داریم به ما نگاه متفاوتی داشته باشد و به اینترنت ، به عنوان رسانه مکمل ما نگاه کند.
ما عده بی شماری بیننده اینترنتی داریم. اما الان پخش اینترنتی ما، کند و ضعیف است و برای آنها مشکل به وجود می آورد. دیگر این که در نظر داریم پخش کابلی شبکه های جام جم را راه اندازی کنیم. پخش الان ما پخش خیلی باکیفیتی نیست.
همه اینها در حالی است که به اعتقاد من شبکه ما هنوز آن جور که باید تبلیغ نشده و هنوز هزینه جدی برای تبلیغ شبکه در رسانه های بین المللی خرج نکرده ایم. دیگر این که امیدواریم این نقطه ضعفمان یعنی حضور در میان ایرانیان آن ور آب را جبران کنیم.
جابر تواضعی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
