مکملی برای برنامه‌های کودک

از این رو، یافتن قالب‌های مناسب و همچنین پرداختن به مضامین جذاب و موردعلاقه کودک و نوجوان، از مسائل زیربنایی رسانه‌ها تلقی می‌شود. به عنوان نمونه، کودک و نوجوان شیفته هیجان و قهرمان‌پروری است.

پس با الگوسازی، قهرمان‌پروری و توجه به تخیل و رویاهای این گروه سنی در رسانه می‌توان به برخی از اهداف دست یافت.

در راستای این چشم‌انداز رسانه‌ای، شبکه دو سیما ـ که شبکه تخصصی کودک و نوجوان است ـ با مشارکت حوزه معاونت رسانه‌های مجازی سازمان صداوسیما به راه‌اندازی شبکه مجازی کودک و نوجوان اقدام کرده است.

مجتبی کشاورز مسوول شبکه مجازی کودک و نوجوان و مشاور مدیر شبکه دو سیما درباره این شبکه می‌گوید: با هدف رفع نیاز این گروه سنی، شبکه دو سیما به عنوان شبکه تخصصی این حوزه در راستای ایجاد و تکمیل رسانه‌های متمم و مکمل با مشارکت معاونت رسانه مجازی سازمان صدا و سیما و حمایت و تدبیر مدیر شبکه دو سیما بر آن شد یک مرجع تخصصی مجازی کودک و نوجوان در بستر وب به عنوان رسانه مکمل راه‌اندازی کند تا هر آنچه در حوزه کودک و نوجوان برای این گروه سنی موردنیاز است، در اختیارشان قرار گیرد.

به همین دلیل، از اواسط سال 90 اقدامات اولیه انجام و پس از حدود شش ماه کار پژوهشی، پرتال مجازی کودک و نوجوان طراحی شد. از اسفند سال90 کار اجرایی شد و هم‌‌اکنون پس از گذشت حدود هشت ماه، این پرتال به مرحله بهره‌برداری رسیده است.

او می‌گوید: مرکز رسانه مجازی کودک یک پرتال رسمی و مرجع است که برای کودکان و نوجوانان طراحی شده است. هدف از طراحی پرتال این است که چون بچه‌های ما از اینترنت استفاده زیادی می‌کنند و به اصطلاح ممکن است از طریق موتورهای جستجوگر به سایت‌های تائید‌نشده، غیرمرتبط و گاه غیراخلاقی دست یابند. به همین دلیل، این پرتال طراحی شد تا بچه‌ها بدون تلف کردن وقت خود و سردرگمی در دنیای وب، خیلی ساده به آنچه می‌خواهند دسترسی داشته باشند.

کشاورز درباره مشکلات پیش‌رو برای طراحی و اجرای این شبکه می‌گوید: به دلیل نبود هماهنگی در دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط در حوزه کودک و نوجوان و نداشتن برنامه‌ای تحقیقاتی، همواره در این زمینه مشکلاتی داریم.

مسئول شبکه مجازی کودک و نوجوان معتقد است: توسعه بدون برنامه‌ریزی میسر نیست و رشد، تعالی و شکوفایی بدون توجه به تکوین شخصیت درونی کودکان، محال و ناممکن به نظر می‌رسد. به عبارتی دیگر، رشد فرهنگی کودکان دروازه ورود به رشد عمومی جامعه آینده است و جامعه نیز در زمینه رشد و تکامل همه‌جانبه کودکان، توجه بیش از پیش به فرهنگ غنی ملی و آموزه‌های دین مبین اسلام و سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی در حوزه کودکان را مورد تأکید قرار داده است. از این رو، ایجاد عزم ملی در کشور در جهت توجه به دوران کودکی، ارتقای سطح تعاملات بین‌بخشی و درون‌بخشی در حوزه کودک و نوجوان، حساس‌سازی جامعه نسبت به کودکان و نوجوانان که به حمایت‌های ویژه‌ای نیاز دارند، افزایش آگاهی، نگرش و عملکرد آحاد جامعه در خصوص ایمنی فکری کودکان و نوجوانان، ارتقای آگاهی در زمینه فرهنگسازی این قشر از ایده‌آل‌های یک حرکت‌ رسـانه‌ای در این خصوص به شمار می‌رود.

مسئول شبکه مجازی کودک و نوجوان درباره حرکت هماهنگ این شبکه با سایر حرکت‌های رسانه‌ای در زمینه کودک و نوجوان می‌گــوید: تلاش می‌کنیم یک همگرایی بین همه نهادهایی که در حوزه کودک و نوجوان کار می‌کنند، ایجاد شود تا کنار یکدیگر قرار گیرند و با تعامل و مشارکت از گسستگی به وحدت برسیم. به همین خاطر در قید و بند معرفی اسم سازمان و نهادی به عنوان صاحب این پرتال نیستیم بلکه صاحب حقیقی پرتال همه کودکان جامعه هستند و هدف اصلی این است که به نیازهای گروه جامعه هدف پروژه توجه شود. در واقع، شبکه مجازی کودک و نوجوان تلاش می‌کند با همگرایی و هم‌افزایی در حوزه برنامه‌های کودک سیما در یک فضای مجازی تمام برنامه‌ها را در کنار یکدیگر معرفی کند و در اختیار مخاطبان خود قرار دهد.

مجتبی کشاورز می‌گوید: در این پرتال سعی کرده‌ایم حلقه اتصال بچه‌های دیروز و امروز باشیم. زیرا نوع ساختار، رنگ و لعاب برنامه‌های کودک امروز با نوع بیان حرف‌های بچه‌های دیروز متفاوت است. از طریق این سامانه مجازی، خانواده‌ها می‌توانند بیش از پیش با فرزندان خود تعامل داشته باشند و با دیدن برنامه‌های نسل گذشته به بچه‌های خود یاد آور شوند که امروز آنها نسبت به نسل قبل از خود رفاه و شادابی بیشتری دارند. در واقع در این سامانه تلاش داریم با خانواده‌ها و بچه‌ها تعاملی دوسویه داشته باشیم تا کودکان و نوجوانان نیز از هم‌اکنون راه‌های هم‌اندیشی و تبادل نظر را فرا گیرند.

او در پایان می‌گوید: این شبکه در مرحله آزمایشی کار خود را شروع کرده و در اواخر آذر ماه سال جاری به طور رسمی افتتاح خواهد شد که این نیازمند کمک و همراهی تمامی سازمان‌ها، نهادها، متخصصان و پژوهشگران این حوزه است.

این پرتال مکمل برنامه‌های تلویزیون است و امیدوارم شبکه دو سیما با این کار بتواند پاسخگوی بخشی از نیازهای کودکان و نوجوانان ایران عزیز در حوزه مجازی باشد.

در فاز بعدی این پرتال (یعنی در سال آینده که تلویزیون اینترنتی کودک راه‌اندازی می‌شود) برنامه‌های کودک با جدول زمانی مشخصی پخش خواهد شد.

بخش‌های مختلف شبکه مجازی کودک و نوجوان

بازیسرای کودک: این بخش با همکاری بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای، نهادهای مرتبط و همچنین افراد حقیقی که بازی‌هایی در حوزه کودک و نوجوان ساخته‌اند، طراحی شده است. هم‌اکنون دراین بخش حدود 300 بازی وجود دارد و با سرعت اینترنت خیلی معمولی قابل استفاده است. وقتی می‌بینید کودکی بازی می‌کند، توجه داشته باشید که بازی برای او فقط یک سرگرمی ساده نیست، بلکه برای کودک، بازی کردن به معنی به‌کار گرفتن نیروی فکری و جسمی است. برای حضور در حیطه بازی رایانه‌ای نیازمند مخاطب‌شناسی، ابزار و کارآمدترین روش‌های مؤثر فرهنگی هستیم. در آینده، فازهای دیگر این بخش نیز فعال می‌شود. بازی‌های مفید و بی‌ضررگروهی که در حوزه جسم و اندیشه است و بچه‌ها می‌توانند بازی‌های گروهی انجام دهند و با یکدیگر مسابقه دهند، امتیاز کسب کنند و برنده شوند.

نگارخانه: در این بخش، عکس‌ها و تصاویر موردعلاقه بچه‌ها نظیر عکس‌های شخصیت‌ها و مجریان برنامه‌های کودک، عکس‌های پشت صحنه برنامه‌های کودک و نوجوان سیمای جمهوری اسلامی ایران، عکس‌های علمی ـ آموزشی و عکس‌های طنز قابل مشاهده است. بخش نگارخانه نیز به تدریج شامل بخش‌های تخصصی‌تری خواهد شد.

تماشاخانه: در واقع، تلویزیون اینترنتی کودک و نوجوان است. گاهی اوقات به هر دلیلی دسترسی به یک برنامه تلویزیونی سخت است یا برنامه‌ای که در گذشته از یکی از شبکه‌ها پخش شده و آرشیو شده است در تماشاخانه وجود دارد. حدود 3000 ساعت برنامه که درحوزه کودک و نوجوان از شبکه‌های مختلف رسانه ملی پخش شده هم اکنون در تماشاخانه به صورت آنلاین قابل مشاهده است. نکته قابل توجه این پرتال این است که تمام بازی‌ها و فیلم‌ها قابل دانلودشدن است.

شبکه اجتماعی رود: رود همیشه مفهوم پیوستگی می‌دهد. در این قسمت، بچه‌های ایرانی از طریق مجازی با یکدیگر دوست می‌شوند و می‌توانند با هم‌سن و سالان خودشان در تمامی نقاط کشور ارتباط برقرار کنند. شبکه اجتماعی مجازی رود، تالار گفتمانی برای کودکان و نوجوانان است تا با بچه‌های رده سنی خودشان گفت‌وگو و تبادل نظر کنند. برای ورود به این بخش افراد احراز هویت می‌شوند.

چشمه‌های نور: در این بخش، اطلاعات معارفی و مذهبی متناسب با این گروه سنی در اختیار کودکان و نوجوانان قرار می‌گیرد که شامل قرآن آنلاین، فایل‌های صوتی و تصویری مداحی، مطالب معارفی و بخش‌های دیگر است.

ترنم: هر آهنگ و موسیقی که در حوزه کودک و نوجوان در رسانه‌های دیداری و شنیداری تولید شده است و حتی تیتراژ برنامه‌های این رده سنی (از تیتراژ برنامه شب‌بخیر کوچولو رادیو ایران تا برنامه عموپورنگ تلویزیون) در بخش ترنم قابل دسترسی است.

کتابخانه کودک و نوجوان: انواع کتاب‌های داستان، کمک آموزشی، کمک درسی، علمی و سرگرمی در این بخش وجـود دارد. در فاز اول این بخش متن حدود هزار جلد کتاب با همان شکل و محتوایی که چاپ شده به صورت الکترونیکی در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرد. فاز اول این طرح شامل کتاب‌های فارسی است که در مرحله بعدی تعدادی کتاب خارجی نیز خواهیم داشت.

کودکان با نیازهای ویژه: این بخش برای کودکانی با نیازهای ویژه، بچه‌هایی با محدودیت‌های جسمی و ذهنی که به نام کودکان ابدی نامیده می‌شوند، طراحی شده است. (جام جم - ضمیمه قاب کوچک)