پیشرفت کند پروژه‌های ورزشی

این طرح در زمان ریاست محمد علی‌آبادی بر سازمان ورزش کشور به شکل گسترده و چشمگیرتری نمود پیدا کرد به طوری که با توسعه زیرساخت‌ها، علی‌آبادی بارها از آمادگی سازمان تربیت بدنی برای میزبانی رویدادهای بزرگی همچون المپیک، بازی‌های آسیایی، جام ملت‌های آسیا و حتی جام جهانی خبر می‌داد؛ ادعایی که به مرور زمان مشخص شد دور از ذهن است.

از طرفی رییس وقت سازمان تربیت بدنی همواره تاکید می‌کرد که تا پایان برنامه چهارم توسعه، میانگین سرانه فضای ورزشی برای هر ایرانی به بیش از یک متر مربع خواهد رسید.

با این حال گرچه در سال‌های اخیر تعداد قابل توجهی اماکن ورزشی در سطح کشور به بهره‌برداری رسیده است، اما اکثر قریب به اتفاق این اماکن ورزشی را سالن‌های چندمنظوره و زمین‌های کوچکی تشکیل می‌دهند که نمی‌توانند نقشی در میزبانی رویدادهای بین‌المللی و حتی ملی (در سطح بالا) ایفا کنند.

این در حالی است که محمدعباسی، وزیر ورزش و جوانان تاکید دارد که در طول دولت‌های نهم و دهم به اندازه 60 سال، اماکن ورزشی در سطح کشور ایجاد شده است؛ البته وزیر ورزش و جوانان در ذکر این آمار و ارقام اشاره‌ای به میزان جمعیت کشور در سال‌های گذشته نداشته است، این‌که جمعیت ایران در اولین سرشماری رسمی در سال 1335 تنها 18 میلیون نفر و این رقم در سال 85 به 70 میلیون نفر بالغ شده است.

در چنین وضعیتی به طور طبیعی اماکن ورزشی موجود نمی‌توانند پاسخگوی این جمعیت باشد.

در این گزارش به بررسی وضعیت اماکن موجود در سطح کشور با رویکرد روند تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام و مسائل و مشکلات آنها می‌پردازیم.

بنا بر اعلام چندباره احمد رسولی‌نژاد، معاون حقوقی، امور مجلس و هماهنگی امور استان‌های وزارت ورزش و جوانان، در حال حاضر سه هزار پروژه ورزشی نیمه‌تمام در سطح کشور وجود دارد که برای تکمیل این تعداد پروژه، اعتباری بالغ بر 6500 میلیارد تومان نیاز است.

وی با بیان این‌که در حال حاضر هیچ برنامه‌ای برای ساخت و آغاز به کار پروژه‌های جدید وجود ندارد، می‌افزاید: برای رسیدن به این مهم در سال‌های 91 و 92 به حمایت و عزم ملی دولت و مجلس نیاز داریم چرا که در حال حاضر طرح‌هایی همچون نقش جهان اصفهان، 5 مهر آبادان، یادگار امام تبریز و ثامن‌الائمه مشهد در بسیاری از نقاط کشور وجود دارند که نیاز به اعتبارات چشمگیری برای تکمیل آنهاست.

مسوولان وزارت ورزش در شرایطی از تصویب نشدن پروژه جدید تا تکمیل پروژه‌های زمین مانده در سطح کشور یاد می‌کنند که پیش از این اسلاف آنان بارها بر این موضوع تاکید می‌کردند و در عمل اتفاق دیگری می‌افتاد.

یعنی در هر سفر استانی ساخت چندین پروژه ورزشی به تصویب می‌رسید تا مجموع این مصوبات به همراه پروژه‌های نیمه‌تمام سال‌های قبل، کار را به جایی برساند که در حال حاضر پروژه‌های نیمه‌تمام زیادی روی دست وزارت ورزش و جوانان باشد البته به مرور زمان حتی ساخت و سازهای صورت‌گرفته قبلی نیز به دلیل تکمیل‌نشدن، کیفیت خود را از دست داده و آنها هم نیاز به مرمت خواهند داشت.

اتفاقی که بنا به ادعای مسوولان مختلف ورزش استان‌ها، مصداق آن در بسیاری از نقاط کشور وجود داشته و دارد.

با وجود این هنوز هم به صورت جسته و گریخته از نقاط مختلف کشور خبر تصویب احداث اماکن ورزشی به گوش می‌‌رسد، مصوباتی که ظاهرا اعتبار لازم برای احداث آنها هم وجود ندارد و تنها بار پروژه‌های عمرانی را بر دوش مجموعه ورزش کشور سنگین‌تر از چیزی که الان هست، می‌کند.

وزارت ورزش در شرایطی برای تکمیل پروژه‌های موجود به این بودجه بالا نیاز دارد که صحبت از تخصیص بودجه 300 میلیارد تومانی به این وزارت است، این در حالی است که رسولی‌نژاد در گفت‌وگو با ایرنا عدم اختصاص بودجه ملی را مهم‌ترین دلیل پروژه‌های نیمه‌تمام ورزشی دانسته و تصریح می‌کند: «بیش از 10برابر بودجه 300 میلیارد تومانی یعنی سه هزار میلیارد تومان را برای سال 91 و معادل آن را برای سال 92 نیازمندیم تا همه این پروژه‌ها در سال 92 تکمیل شوند.»

اعتباری که با توجه به اولویت‌های بسیار مهم کشور در سایر حوزه‌ها بسیار بعید به نظر می‌رسد به بدنه عمرانی ورزش تزریق شود.

اما این سه هزار پروژه چه پروژه‌هایی هستند؟ پروژه‌های ورزشی سازمان تربیت بدنی سابق و وزارت ورزش و جوانان کنونی به دو دسته عمده تقسیم می‌شوند؛ یکی پروژه‌های ملی که توسط شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی (یکی از شرکت‌های تابعه وزارت ورزش) ساخته می‌شود و دومی پروژه‌های استانی که اعتبارات آن توسط ادارات کل ورزش و جوانان استان‌ها تخصیص می‌یابد.

در این بین نگاهی می‌اندازیم به روند ساخت پروژه‌های ملی. از سه هزار پروژه نیمه‌تمام موجود در سطح کشور، کار ساخت 340 پروژه عمده ملی بر عهده شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی است؛ پروژه‌هایی که هر چند به لحاظ کمی خیلی پایین‌تر از مجموع پروژه‌های نیمه‌تمام هستند، اما برای تکمیل آنها اعتبار بالایی نیاز است.

علی ترکاشوند، مدیرعامل شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی در گفت وگو با «جام‌جم» در این باره تصریح می‌کند: ابتدا لازم می‌دانم این نکته را بگویم که پروژه‌های ورزشی نیمه‌تمام هم به پروژه‌هایی اطلاق می‌شود که احداث آنها به تصویب رسیده و در حال سپری‌کردن مراحل اداری آغاز کار ساخت هستند و هم پروژه‌هایی که به طور کامل به بهره‌برداری نرسیده‌اند.

به هر حال با احتساب این پروژه‌ها و پروژه‌هایی که از 20 درصد تا 80 درصد پیشرفت فیزیکی داشته‌اند، در مجموع برای تکمیل این پروژه‌ها به حدود 4 هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز داریم.

از جمله مصوبات مهم عمرانی ورزش کشور در دوره ریاست محمد علی‌آبادی، احداث هشت دهکده المپیک در سطح کشور بود که حالا صحبت از افزایش این تعداد به 12 دهکده است.

دهکده‌هایی که قرار بود در شهرهایی نظیر کرمانشاه، اهواز، شیراز، کرمان، اصفهان، تبریز، مشهد، رشت، خرم‌آباد و تهران احداث شود.

با وجود این‌که تصور می‌شد کار احداث این دهکده‌ها به طور مجزا پیگیری شده و با توجه به حجم بالای کار ساخت و ساز، برنامه مشخصی برای تکمیل آنها وجود داشته باشد، اما این‌گونه نیست و برخی از این دهکده‌ها مثل دهکده خرم‌آباد پس از چهار سال توقف، تغییر نام داده و اخیرا به نام مجموعه ورزشی خرم‌آباد کار ساخت آن از سر گرفته شده است.

ترکاشوند درباره احداث دهکده‌های المپیک به جام‌جم می‌گوید: دهکده‌های المپیک یا مجموعه‌‌های ورزشی در 12 شهر کشور احداث می‌شوند و با توجه به این‌که مشتمل بر چند پروژه هستند کار ساخت پروژه‌ها را یکی‌یکی شروع می‌کنیم.

به عنوان مثال در کرمانشاه، کار ساخت استخر قهرمانی از گذشته شروع شده و طبق ماده 32 قانون برنامه چهارم توسعه و ماده 215 قانون برنامه پنجم پس از ابلاغ از سوی معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رییس‌جمهور، ما به مرور کار ساخت هریک از پروژه‌های این دهکده‌ها را که شامل استادیوم‌های فوتبال، استخر قهرمانی، سالن‌های دوومیدانی و دیگر پروژه‌های بزرگ است، شروع می‌کنیم.

از دیگر پروژه‌های مهم، احداث ورزشگاه‌های 15 هزار نفری در همه مراکز استان‌هاست، ورزشگاه‌هایی که هر چند در دوره ریاست محسن مهرعلیزاده بر سازمان تربیت بدنی بنا بود در همه مراکز استان‌ها 50 هزار نفری احداث شوند، اما با روی کار آمدن محمد علی‌آبادی، این اقدام غیرکارشناسی تشخیص داده شد و بنا شد همه مراکز استان‌‌ها صاحب ورزشگاه 15 هزار نفری شوند.

در این رابطه فعلا 22 ورزشگاه 15 هزار نفری در سطح کشور افتتاح یا در حال ساخت هستند. از مجموع این 22 ورزشگاه، ورزشگاه‌های کاشان، زاهدان، قم، سنندج، کرمان، گرگان، رشت، ساری، اراک، همدان و یزد به بهره‌برداری رسیده‌اند. ورزشگاه‌هایی که کار ساخت آنها مثل ورزشگاه کاشان از سال 74 شروع شده بود.

حالا جامعه ورزش ارومیه، ایلام، بوشهر، بجنورد، سبزوار، بیرجند، زنجان، سمنان، قزوین، کرمانشاه و یاسوج نیز در انتظار تکمیل ورزشگاه‌های 15 هزار نفری خود هستند.

در این بین کمترین میزان پیشرفت فیزیکی در روند ساخت این ورزشگاه‌ها مربوط به سبزوار با 45 درصد پیشرفت فیزیکی است، اما به گفته مدیرعامل شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی ورزشگاه‌های قزوین، کرمانشاه و ایلام تا پایان امسال به بهره‌برداری می‌رسند.

ترکاشوند که پیشتر از نیاز این شرکت به چهار هزار میلیاردتومان برای تکمیل پروژه‌های ورزشی موجود خبر می‌داد به گفته خودش در سال مالی جاری که تا تیر 91 ادامه خواهد داشت، 187 میلیاردتومان به این شرکت اختصاص یافته است و این در حالی است که در دهه فجر امسال 40 پروژه و تا تیر سال آینده 20 پروژه این شرکت قرار است به بهره‌برداری برسند.

او در این باره اضافه می‌کند: «امیدواریم که از محل یک درصد اعتبارات دستگاه‌های اجرایی هم بودجه قابل توجهی به تکمیل پروژه‌ها اختصاص یابد، یعنی امسال 100 میلیارد تومان و سال آینده 240 میلیارد تومان.»

درحالی که بر اساس برنامه چهارم توسعه تا پایان این برنامه یعنی سال 88 قرار بود میانگین سرانه فضای ورزشی کشور برای هر ایرانی به یک متر مربع برسد، اما مدیرعامل شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی در این باره می‌گوید: در حال حاضر این عدد کمتر از یک متر یعنی 71 صدم مترمربع است، البته باید این نکته را هم در نظر گرفت که جمعیت کشور هم در این رابطه رشد داشته است.

از جمله مواردی که در ارتقای چشمگیر میانگین فضای سرانه ورزشی در هر شهر و استان می‌تواند نقش قابل ملاحظه‌ای داشته باشد، پروژه‌های بزرگ ملی است.

مدیرعامل شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی در این رابطه با اشاره به روند ساخت ورزشگاه 75 هزار نفری نقش جهان اصفهان توسط استان و این شرکت می‌گوید: برای تکمیل ورزشگاه 75 هزار نفری نقش جهان 30 میلیارد تومان بودجه نیاز است.

وی با بیان این‌که تنها کار ساخت ورزشگاه‌های بالای 2500 نفری بر عهده شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی است، تصریح می‌کند: در حال حاضر کار ساخت و تکمیل 340 پروژه نیمه‌تمام به اضافه دهکده‌های المپیک بر عهده ما است، اما فراموش نکنید که در کنار این ساخت و سازها، بحث بازسازی مجموعه‌هایی چون آزادی تهران را هم در دستور کار داریم.

به طوری که برای بازسازی سالن 12 هزار نفری به منظور میزبانی رقابت‌های والیبال جام ملت‌های آسیا بالغ بر سه هزار و 300 میلیارد تومان هزینه شد، ضمن این‌که برای ترمیم این مجموعه 15 میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفته شده است، اعتباری که صرف بازسازی بخش‌های مختلف استادیوم 100 هزار نفری هم خواهد شد. در این بخش بد نیست نگاهی بیندازیم به روند ساخت برخی پروژه‌های عمده سطح کشور.

از دیگر پروژه‌های مهم ورزش، ساخت 10 سالن 6 هزار نفری است؛ سالن‌هایی که تنها در ارومیه و کرمانشاه به بهره‌برداری رسیده‌اند و در قزوین تنها 38 درصد پیشرفت فیزیکی، ساری 45 درصد، یزد 85 درصد، همدان 98 درصد، سنندج 10 درصد، مشهد 54 درصد(طبق برنامه بنا بوده این سالن امسال به بهره‌برداری برسد)، اصفهان 89 درصد و رشت 80 درصد پیشرفت فیزیکی داشته‌اند. نکته جالب توجه این‌که غیر از سالن شش هزار نفری قزوین و سنندج که بناست تا سال 92 به بهره‌برداری برسند دیگر سالن‌ها طبق برنامه می‌بایست در حد فاصل سال‌های 87 تا 90 افتتاح می‌شدند.

در حال حاضر تنها استخر قهرمانی ایران که حداقل استانداردهای بین‌المللی را داراست، استخر مجموعه ورزشی آزادی تهران است که حدود چهار دهه از احداث آن می‌گذرد.

امروز کار ساخت چهار استخر در شهر‌های تهران، تبریز، اصفهان و کرمانشاه در حال انجام است و در شرایطی که استخر قهرمانی تهران تاکنون دو بار افتتاح شده، این استخر 95 درصد پیشرفت فیزیکی داشته است، استخری که بنا بود در سال 87 به بهره‌برداری کامل برسد.

البته استخر اصفهان 51 درصد، استخر کرمانشاه 60 درصد و استخر تبریز تنها 42 درصد پیشرفت فیزیکی داشته‌اند و سال 91 نیز زمان افتتاح آنها اعلام شده است. باید منتظر ماند و دید طبق برنامه زمانبندی به بهره‌برداری خواهند رسید یا باز هم مشمول گذشت زمان خواهند شد؟

در حالی که مجموعه اختصاصی جانبازان و معلولان در تبریز، ایلام، زنجان و کرمان تکمیل شده است مجموعه تهران با وجود افتتاح در دو سال قبل، 97 درصد پیشرفت فیزیکی داشته است.

ضمن این‌که پیست دوچرخه‌سواری ـ که یکی دیگر از ضروری‌ترین زیرساخت‌های ورزش محسوب می‌شود ـ در تبریز، مشهد و ساری تکمیل شده است.

این پیست‌ها در اهواز 83 درصد، در یزد 60 درصد و در کرمان 82 درصد پیشرفت فیزیکی داشته است.

سالن‌های اختصاصی دوومیدانی نیز وضعیت مشابهی دارند و در حالی که سالن دوومیدانی ارومیه و مشهد تکمیل شده است سالن‌های تبریز، اردبیل، شیراز، قزوین و خرم‌آباد همچنان در حال ساخت هستند.

نکته جالب توجه درباره سالن دوومیدانی تبریز ‌که 54 درصد پیشرفت فیزیکی داشته این است که این سالن قرار بوده سال 86 یعنی چهار سال پیش به بهره‌برداری برسد.

استادیوم‌های فوتبال نیز از این وضعیت مستثنی نیستند و گرچه تعدادی از آنها به بهره‌برداری رسیده‌اند، اما هنوز کامل نشده‌اند، مثل ورزشگاه 50 هزار نفری سهند(یادگار امام) تبریز و 20 هزار نفری علی دایی اردبیل که هنوز شرایط کاملی ندارند.

در این بین، ورزشگاه 75 هزار نفری نقش جهان اصفهان با 93 درصد پیشرفت فیزیکی، ورزشگاه 50 هزار نفری شیراز 57 درصد و ورزشگاه 20 هزار نفری بندرعباس با وجود افتتاح‌شدن در دو سال گذشته 95 درصد پیشرفت فیزیکی داشته‌اند.

ضمن این‌که استادیوم اختصاصی و 40 هزار نفری بانوان تهران ـ که در مجموعه ورزشی آزادی تهران در حال ساخت است ـ‌ با وجود این‌که قرار بود سال 88 افتتاح شود تنها 41 درصد پیشرفت فیزیکی را شاهد بوده است.

در رابطه با ورزشگاه اختصاصی بانوان، عبدی معاون فنی و مهندسی شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی می‌گوید: بی‌تردید عمده‌ترین دلیل تاخیر در روند ساخت پروژه‌‌های ورزشی عدم‌تخصیص اعتبارات لازم است، در حالی که برای ساخت این ورزشگاه 60 میلیارد تومان اعتبار لازم است، سالانه تنها دو میلیارد تومان به آن تزریق می‌شود و با این روند تخصیص اعتبارات معلوم نیست که چه زمانی آماده بهره‌برداری شود.

درست مثل ورزشگاه نقش جهان که برای تکمیل آن 30 میلیاردتومان نیاز است و سالانه تنها 6 میلیاردتومان به آن اختصاص می‌یابد.

خوزستان و بویژه اهواز همواره به عنوان یکی از قطب‌های اصلی فوتبال ایران شناخته شده است، به همین دلیل و همچنین میزان علاقه مردم این استان، از سال 73 کار ساخت ورزشگاه 50 هزار نفری غدیر اهواز توسط وزارت مسکن و شهرسازی وقت آغاز شد و طی سال‌های 78 تا 82 به دلیل عدم تخصیص اعتبار، عملیات احداث به‌طور کامل تعطیل بود.

با این وجود حمیدرضا گرشاسبی، مدیرکل ورزش و جوانان استان خوزستان خبرهای خوشی در این مورد دارد.

او به «جام‌جم» می‌گوید: خوشبختانه با تزریق خوب اعتبارات، ورزشگاه 50 هزار نفری اهواز در دهه فجر امسال به بهره‌برداری خواهد رسی. حتی صندلی‌های این استادیوم بزرگ هم نصب شده و اگر مشکل خاصی پیش نیاید این استادیوم در دهه فجر افتتاح خواهد شد، ورزشگاهی زیبا و بزرگ که دارای پیست 8 خطه تارتان نیز هست.

وی با بیان این‌که در ضلع شمالی این ورزشگاه 200 هکتار زمین برای احداث دیگر زیرساخت‌های ورزش خریداری شده، اضافه می‌کند: این مجموعه تحت عنوان شهر ورزش شامل زیرساخت‌های پیست اتومبیلرانی و موتورسواری، سالن 6 هزار نفری و پیست دوچرخه‌سواری است که کار ساخت آنها ادامه دارد.

مدیرکل ورزش و جوانان خوزستان با اشاره به این‌که در حال حاضر خوزستان 256 پروژه نیمه‌تمام ورزشی دارد که قرار است در دهه فجر 40 پروژه از این تعداد افتتاح شود، می‌گوید: سرانه فضای ورزش استان در حال حاضر 52 صدم متر مربع است و در صورت افتتاح کل این پروژه‌ها، به 60 سانتی‌متی مربع می‌رسد. حتی خوزستان یک استادیوم در دست ساخت دیگر هم دارد؛ ورزشگاه 40 هزار نفری 5 مهر آبادان.

اما این همه مسائل و مشکلات پروژه‌های ورزشی نیست چرا که به گفته رسولی‌نژاد، معاون پارلمانی وزارت ورزش، برخی اماکن ورزشی با مشکل معارض روبه‌رو هستند.

او در این‌باره می‌گوید: باید درباره زمین‌هایی که برای پروژه‌ها در نظر گرفته می‌شود، مطمئن باشیم که معارض ندارد تا در آن ساخت و ساز انجام دهیم، زیرا امروز بعد از گذشت 40 سال در برخی از شهرها، مالک زمین با سند پیدا شده و ادعای مالکیت می‌کند و حتی در آستانه گرفتن حکم قلع و قمع نیز هست.

وی با اشاره به این که 8400 ملک وابسته به وزارت ورزش و جوانان در کشور شناسایی شده که تنها یک هزار از این املاک سندشان به نام وزارت است، اضافه می‌کند: در این راستا با دستور وزیر با مؤسسات حقوقی و مشاوران عالی حقوقی قرارداد بسته‌ایم تا زمین‌های خود را سنددار کنیم.

از سوی دیگر از بازنشستگان سازمان تربیت بدنی سابق خواسته‌ایم تا زمین‌هایی که متعلق به ما هستند و آن را می‌شناسند، معرفی کنند تا نسبت به سندسازی آنان اقدام نماییم.

به گفته رسولی‌نژاد، در این راستا نیز در چارت جدید وزارت ورزش و جوانان، اداره کل حقوقی از واحد حقوقی تغییر وضعیت پیدا کرده تا کارها بهتر و سریع‌تر انجام شود.

امید توفیقی - گروه ورزش