نقشه

تکمیل هر مرحله از شناخت، آغاز ترسیم و دیدن زمین روی کاغذ شد. این ترسیم تنها به زمین اکتفا نشد و آسمان‌ها را هم در بر گرفت! نقشه‌های زمینی و این‌که زمین به چه شکل است، گاهی بر دایره خرافات افتاد، اما با گذشت زمان و پیشرفت علوم این کار علمی و تکمیل شد.

از زمان ارسطو اولین نقشه‌ها بر سنگ حک شد. حدود 150 سال پس از میلاد، بطلمیوس تعدادی نقشه را ترسیم کرد و اطلس او که 27 قطعه نقشه منطقه‌ای و یک قطعه جهان‌نما بود شکل گرفت.

مسلمین نیز برای اولین بار اصول رسم بر سطح کره را شناختند. ابوریحان بیرونی را غالبا موسس علم مساحی و تسطیح نیز می‌شمارند.

در اوایل زمان ناوبری در دریاها وسایل دقیق وجود نداشت و همین موضوع باعث سردرگمی‌ها و گم‌شدن‌های زیادی در طول قرون متمادی شد. با اختراع قطب‌نما و ساختن کشتی‌های جدید، انقلاب عظیمی‌ در شناختن راه‌ها پدید آمد.

در عصر جدید نیز با پیشرفت تکنولوژی‌های هوایی و فضایی گامی‌ بلند برای تهیه عکس‌ها و نقشه‌های دقیق برداشته شد.

آشنایی به زبان نقشه و اصطلاحات نقشه‌خوانی آنقدر مهم است که استفاده از نقشه را در درجه دوم اهمیت قرار می‌دهد. به زبان ساده‌تر، دقیق‌ترین نقشه‌ها در برابر ناآگاهی و ناآشنایی کاربران، کاغذی بیش نیستند.نقشه مدرکی است که برای مطالعه زمین تهیه شده و تفاوت‌هایی با زمین واقعی دارد. اشخاصی که از نقشه استفاده می‌کنند باید نسبت به این تفاوت‌ها آگاه باشند. مهم‌ترین تفاوت‌ها از این قرار هستند.

‌‌ـ‌ نقشه مسطح و زمین کروی است.

‌‌ـ‌ نقشه کوچک‌تر از زمین است.

‌‌ـ عوارض روی زمین به شکل طبیعی و در نقشه با علائم و رنگ‌ها مشخص می‌شود.

بد نیست این تعریف از نقشه را هم بدانیم: «رسم تصاویر افقی از عوارض سطح زمین که به نسبت معینی کوچک شده باشد.»

امروزه نیاز به نقشه در تمام فعالیت‌های جدی طبیعت‌گردی و کوهنوردی اجتناب‌ناپذیر است. نقشه‌ها انواع مختلفی دارند و به منظورهای مختلف تهیه و تنظیم می‌شوند.

‌‌ـ‌‌ نقشه پلانیمتری: نقشه‌هایی هستند که فقط موقعیت مسطحاتی عوارض روی زمین را نشان می‌دهد.

‌‌ـ‌‌ نقشه‌های توپوگرافی: به نقشه‌هایی می‌گویند که علاوه بر موقعیت مسطحاتی، ارتفاع عوارض نیز روی آن مشخص است.

‌‌ـ‌‌ نقشه عکس: نقشه‌هایی هستند که از کنار هم‌چیدن عکس‌های هوایی به‌وجود می‌آید و علاوه بر اطلاعات حاشیه‌ای، متن آن دارای شبکه‌بندی، نام عوارض و مانند آن است.

‌‌ـ‌‌ نقشه‌های شهری: عبارت از نقشه‌هایی است که خیابان‌بندی‌ها، مراکز شهری و اطلاعات مورد نیاز در سفرهای درون‌شهری، برون‌شهری و جاده‌ای و دسترسی به خدمات را مشخص می‌کند.

به صورت مشخص در طبیعت‌گردی و کوهنوردی، بیشترین کاربرد را نقشه‌های توپوگرافی دارند.

در این مورد باز هم می‌نویسیم.

حامد پیمان‌خواه