چرایی توفان‌های تابستانی

 چرخه زندگی این توفان در داخل یک توده ابر متراکم و روی هم انباشته شده گنبدی‌شکل که در مسیر جریان‌های بالارونده شکل گرفته است یا به اصطلاح ابرهایی که از آنها به عنوان ابرهای کومولوس نام برده می‌شود، آغاز خواهد شد. این ابرها مجموعه‌ای از قطرات بسیار ریز آب هستند. با عبور هوای گرم و مرطوب از میان این ابرها
و خارج شدن این جریان هوای گرم از لایه‌های فوقانی ابرها، قطرات آب تبخیر شده و وارد هوای خشک بالای ابرها می‌شوند، اما از آنجایی که عبور هوای مرطوب از میان ابرها موجب افزایش رطوبت هوای بالای ابرها می‌شود، این قطرات در ارتفاعات بالاتری شکل گرفته و در نتیجه ابرها به طور عمودی گسترش یافته و توده‌های گنبدی‌ شکلی را ایجاد می‌کنند که منشأ وقوع توفان‌های توام با صاعقه است.

گسترش ابرها در طبقات فوقانی جو که در مقایسه بسیار سردتر بوده و دمای هوا در آن ناحیه زیر نقطه انجماد آب است موجب خواهد شد که قطرات آب تشکیل‌دهنده ابرها به تدریج بزرگ‌تر و بزرگ‌تر شوند. اگرچه در آغاز، عبور جریان هوای گرم از ابرها می‌تواند حرارت لازم برای تبخیر این قطرات را تامین کند، اما با افزایش ابعاد این قطرات، دیگر قطرات قادر به ادامه روند صعودی حرکتی خود نبوده و به ناچار به طرف پایین سقوط خواهند کرد که این تغییر منجر به شکل‌گیری جریان‌های روبه پایین در داخل ابرها و در نتیجه بارش باران در سطح زمین خواهد شد. جریانات رو به بالا و رو به پایین هوا در داخل ابرها و همچنین بارش باران و تگرگ سبب وزش بادهای شدیدی خواهد شد که می‌توانند نقش موثری در ایجاد صاعقه یا رعد و برق در سطح آسمان داشته باشند. این تغییرات موجب می‌شود که جریان هوای سردی که به طرف پایین در داخل ابرها حرکت می‌کند، جریان هوای گرم و مرطوبی که آغازگر این تغییرات بوده است را از مسیر این چرخه به بیرون براند. با خروج جریان هوای گرم و مرطوب از این چرخه جریان هوای رو به بالا در ابرها متوقف خواهد شد و در نتیجه با توقف جریان هوای گرم و مرطوب، توفان نیز به طور ناگهانی متوقف خواهد شد. به همین علت است که گاهی در یک روز گرم تابستانی در پایان وقوع توفان شما می‌توانید جریان هوای سردی را که در جهت رو به‌ پایین در ابرها در حرکت بوده است را در نزدیکی زمین احساس کنید.

زهرا هداوند