قطار شهری مشهد و چند تجربه

قطاری که 15 سال در ایستگاه بی‌برنامگی و بی‌نظمی متوقف مانده بود تا چند روز دیگر خودنمایی می‌کند و مشهدی‌ها را از خدمات خودش بهره‌مند می‌سازد. در این 15 سال ساکنان مشهد مقدس، درباره این فرشته نجات آهنی لطیفه‌های بامزه‌ای ساخته‌اند. تا آن جا که می‌گویند ماجرای اجرای پروژه قطار شهری مشهد قرار است در کتاب رکوردهای گینس به ثبت برسد!

بازار شایعه هم داغ داغ بود. می‌گفتند:‌ علت اصلی تخریب تونل سبز ملک‌آباد و قطع درخت‌هایش همین قطار شهری بوده است. از بین رفتن مجسمه میدان آزادی را هم به گردن قطار شهری انداختند و همچنین گفتند واگن‌هایی به مشهد آمده بودند که با ریل‌ها هماهنگ نبودند و...

مشهدی‌ها درباره این پروژه پر سر و صدا تاکنون خبرهای ضد و نقیض زیادی شنیده‌اند. در سال‌های اخیر صفحات زیادی از تقویم‌هایشان را با آرزوی راه افتادن قطار شهری ضربدر زده‌اند اما هر بار ابر و باد و مه و خورشید و فلک دست به دست هم داده‌اند تا این آرزو محقق نشود.

بچه‌های دانش‌آموزی که 10 سال پیش آرزو داشتند با قطار شهری عازم مدرسه‌هایشان شوند، امروز جوانان برومندی شده‌اند و درس و دانشگاه را به پایان رسانده‌اند. در حالی که رویای شیرین دوران کودکی‌شان تعبیر نشده است.

قطار شهری مشهد در مدت راه‌اندازی‌اش مدیرعاملان زیادی را به خود دید. هر کدام آمدند و تاریخی را به عنوان زمان بهره‌برداری نهایی اعلام کردند و رفتند. اما به رسم «هزاروعده خوبان یکی وفا نکند» هیچ یک از پیش‌بینی‌هایشان درست از آب درنیامد.

حالا وضع به گونه‌ای شده که مشهدی‌ها تا صدای حرکت واگن‌های چینی را از نزدیک نشوند، آمدنش را باور نمی‌کنند. چند روز دیگر چشم مشهدی‌ها به جمال قطار شهری روشن می‌شود. در حالی که تا چندی پیش از آن قطع امید کرده بودند و به شوخی می‌گفتند: از ما که گذشت. ای کاش نوه و نتیجه‌هایمان بتوانند لذت حمل و نقل آسان با قطار شهری را تجربه کنند!

فعلا قطار شهری مشهد با 3 قطار 3 واگنه کار خود را آغاز می‌کند. 3 قطاری که فاصله زمانی رسیدنشان به ایستگاه 30دقیقه است. یعنی اگر مسافری قطاری را از دست بدهد باید نیم‌ساعت دیگر صبر کند تا سر و کله قطار بعدی پیدا شود.

قصد نداریم شیرینی جشن باشکوه افتتاح این قطار را به کام بهره‌بردارانش تلخ کنیم. اما بد نیست پس از آن که تب و تاب جشن و مراسم روبان و قیچی خوابید، اندکی تامل کنیم و ببینیم چرا داستان بهره‌برداری از پروژه قطار شهری مشهد این قدر طولانی و پرکش و قوس شد؟

روند افتتاح این پروژه می‌تواند خوراک خوبی را برای دانشجویان و محققان فراهم کند. دانشجویان رشته‌های مدیریت می‌توانند دلایل دیر به نتیجه رسیدن این پروژه را در پایان‌نامه‌هایشان بررسی کنند.

دانشجویان رشته جامعه‌شناسی می‌توانند سراغ پاسخ این سوال بروند که آیا بین نگرش مدیران ملی و کشوری به شهرستان مشهد و تاخیر در رسیدن واگن‌ها رابطه معناداری وجود دارد یا خیر؟

چندی پیش نمایندگان مشهد درباره خساراتی که به دنبال معطل ماندن سرمایه‌های ملی در پروژه قطار شهری مشهد وارد آمده سخن گفته بودند. در شرایط فعلی مهم این است که مدیران از این همه ضعف و بی‌برنامگی، چه تجربه‌هایی آموخته‌اند. می‌توان به قول مورخان و معلمان تاریخ، گذشته را چراغ راه آینده کرد و از تجربه قطار شهری مشهد درس‌های زیادی گرفت. امیدواریم تجربه مشهد در مراکزی چون تبریز، اصفهان و اهواز تکرار نشود و قطار شهری در آن شهرها در زمان‌های وعده داده شده به افتتاح برسد.

احسان رحیم‌زاده
جام‌جم