
ویژه برنامه شبکه آموزش به مناسبت روز بازگشایی مدارس را بهعنوان نشانهای از این تحول میتوان مورد بررسی قرار داد. در روزی که سال تحویل علم آموزی و کسب دانش و معرفت محسوب میشود، شبکه آموزش وارد میدان شد و پررنگتر از دیگر شبکهها با آیتمهای متنوعی درباره روز اول مهرماه مهمان خانههای مردم شد.
برنامههای جذاب این شبکه در روز بازگشایی مدراس، فقط مخاطب دانشآموز را در نظر نگرفته بود. از آنجا که محتوای برنامه به مرور خاطرات مدرسه مربوط میشد، هر مخاطبی از هر طبقه اجتماعی میتوانست آن را دنبال کند.
ویژه برنامه رنگها و زنگها آیتمهای متنوعی داشت که جذابیت آن را دوچندان کرده بود.
نمایش فیلمها و سریالهای مرتبط با مدرسه، مصاحبه با هنرمندان و مرور خاطرات درس خواندن آنها و پخش ترانههای شاد دوران مدرسه از جمله بخشهای این ویژه برنامه بود.
نکته جالب این است که چنین برنامهای از شبکهای به نام آموزش پخش میشود. اوایل که شبکه آموزش راهاندازی شده بود تصور غالب این بود که این شبکه باید معلمهایی را نشان دهد که با گچ و تخته نکات آموزشی را به مخاطبانشان گوشزد میکنند. اما بتدریج این تصور جا افتاد که میتوان از قالبهای مختلف تصویری برای انتقال آموزههای علمی و اخلاقی بهره گرفت.
این رویکرد هماکنون در شبکه آموزش به پختگی رسیده است. در حال حاضر شبکه آموزش در تمام قالبهای تلویزیونی برنامه روی آنتن میفرستد.
برنامه «صفرو یک» که به بحث فناوری اطلاعات میپردازد یک برنامه ترکیبی است.
مسابقه «شور اندیشه» با ساختار مسابقهایاش زمینه رقابت کودکان و نوجوانان شرکتکننده در برنامه را فراهم میآورد. برنامه دینی کیمیا به گفتگو با کارشناسان میپردازد و قالب گفتگو محور دارد.
رادیو هفت از تمامی قالبهای برنامهسازی استفاده میکند و به گفته سازندگانش میخواهد مهربانی و آرامش را آموزش دهد. علاوه بر این برنامهها، شبکه آموزش در قالبهای دیگری چون مستند و داستانی نیز برای مخاطبانش برنامههایی را عرضه میکند.
این که شبکه آموزش بخواهد همچون دیگر شبکهها، مجموعههای داستانی به روی آنتن بفرستد در نگاه اول عجیب مینماید. اما با دقت در ماموریت اصلی شبکه میتوان دریافت که یک سریال هم میتواند به اندازه یک فیلم مستند یا یک میزگرد بار آموزشی داشته باشد.
«7 حرف حساب» عنوان سریال ساخته شده توسط دستاندرکاران شبکه آموزش است.
این سریال شامل قطعههای کوتاه نمایشی میشود و در آن بازیگران مطرحی چون بهروز بقایی، پرستو گلستانی، رامین رامیننصیر و فرهاد آییش نقش آفرینی کردهاند.
شبکه آموزش توانسته در دوران جدید فعالیتش به تعریفی از برنامههای آموزشی برسد که در آن جذابیت، سرگرمکنندگی، آگاهی بخشی و آموزش توامان لحاظ شدهاند. این شبکه با همین رویکرد به رقم قابل توجهی از مخاطب دست یافته است. اگر شبکه آموزش میخواست به آموزش صرف بپردازد، بخشی از مخاطبانش را از دست میداد. بینندگانی که پای شبکه آموزش نشستهاند دوست دارند برنامهای را ببینند که در آن از پتانسیلهای دیداری و شنیداری رسانه تلویزیون استفاده شده است. این پتانسیل شامل نماها، موسیقیها و ترانههایی میشود که در عین آموزنده بودن جذاب و لذتبخش هم هستند.
در عصر جدید رسانهها به کمک امر آموزش آمدهاند و روند انتقال پیام بین نهادهای آموزشی و دانشآموزان و دانشجویان را آسانتر و سریعتر کردهاند.
نظریهپردازان اجتماعی الگوهای مختلفی را درباره رابطه رسانه و آموزش مطرح کردهاند.
الگوی وحدتگرا ـ رهایی بخش سومین الگویی است که در زمینه توسعه و ارتباطات در دهههای 1970 و 1980 شکل گرفته است. طرفداران این الگو معتقدند که هم ارتباطات بین فردی و هم ارتباطات درون فردی، باید در کانون توجه برنامهریزان توسعه قرار گیرد.
بنابراین همانگونه که پدر و مادر، مربیان و ریش سفیدان جامعه در تعلیم و تربیت شهروندان نقش دارند، رسانهها نیز میتوانند در امر آموزش تاثیرگذار باشند.
پیامهای رسانهها مکمل ارتباطات بین فردی هستند و میتوانند به موازات آنها در روند توسعه آموزش نقش ایفا کنند.
هرگاه بحث نقش رسانهها در آموزش و توسعه به میان میآید همه ذهنها به سمت رسانه پرطرفدار اینترنت میرود. شبکههای مجازی دنیای وب با توجه به دو سویه بودنشان، امکانات زیادی را در اختیار کاربران قرار میدهند. عدم محدودیت زمانی اینترنت موجب میشود که شما بتوانید در هر ساعتی از شبانه روز به سراغ آن بروید و بسته آموزشی خود را دریافت کنید.
با این حال از نقش پررنگ تلویزیون در مسائل آموزشی هم نباید غافل شد. این جعبه جادویی امروزه به اعماق زندگی مردم نفوذ کرده است. برگ برنده تلویزیون در مقایسه با سایر رسانهها فراگیری آن است. در بسیاری از مناطق زیر ساختهای استفاده از اینترنت پرسرعت ایجاد نشده و رادیو و تلویزیون همچنان گزینه اول مردم است.
شاید به همین خاطر است که شبکه آموزش شعار شبکه فرصتهای برابر آموزشی را برای خود انتخاب کرده است.
در برنامههای جدید شبکه آموزش2رویکرد دیده میشود. یک حرکت به سمت آموزشهای غیرمستقیم و هنرمندانه که تاثیرگذاری بیشتری دارد. دومین رویکرد استفاده از قالبهای متنوع برنامهسازی همچون مستند، داستانی، گفتگو محور، مسابقه، میزگرد، ترکیبی و... است. این اتفاق فرخنده میتواند شبکه آموزش را متحول کند و دایره مخاطبان آن را افزایش دهد.
در دهههای گذشته معلمان مدارس، دانشآموزان را از دیدن برنامههای تلویزیون منع میکردند. آن زمان نشستن پای برنامههای تلویزیون معادل با بازیگوشی و کنار گذاشتن درس و مشق بود. حالا احتمالا معلمانی هستند که دانشآموزان را به دیدن برنامههای آموزشی شبکه آموزش تشویق کنند.
احسان رحیمزاده
گروه رادیو و تلویزیون
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب در گفتگو با جام جم آنلاین مطرح کرد
بهتاش فریبا در گفتوگو با «جامجم آنلاین»:
رئیس جمعیت هلالاحمر در گفتوگو با «جامجم» تشریح کرد