آنچه که دختران باید از بلوغ بدانند

زمان شروع بلوغ در دختران بسته به نوع تغذیه، آب و هوا، شرایط روحی و روانی و ویژگی‌های ارثی متفاوت است. ولی به طور کلی، اکثر دختران بین سنین 8 تا 16 سال این فرآیند را تجربه می‌کنند. بلوغ زمانی است که بلوغ جنسی آغاز شده و اندام‌های تناسلی شروع به فعالیت می‌کنند. طی این دوره، شما ممکن است تغییرات جسمی و رفتاری را در دختر خود مشاهده کنید که تمام این‌ها به خاطر فعال شدن هورمون‌های جنسی زنانه است که با شروع دوره قاعدگی به سرانجام می‌رسد. این هورمون‌ها حتی ممکن است باعث بدخلقی، تندخویی و بروز رفتارهای نامعقول در نوجوان شود.

بلوغ را بشناسید: بلوغ به عنوان یکی از حیاتی‌ترین مراحل زندگی هر دختر، خود را با علائمی نشان می‌دهد که والدین باید با آگاهی از آن نشانه‌ها، دختر خود را در درک بهتر و بیشتر این مرحله از زندگی و پذیرش آن یاری کنند.

اولین نشانه بلوغ در دختران رشد سینه‌هاست که در برخی از دختران ممکن است از حدود 9 سالگی ایجاد شود و در سایر دخترها در سال‌های بعد و معمولا رشد سینه‌ها تا 13 سالگی ادامه می‌یابد. همزمان با رشد سینه، رشد موهای بدن و بخصوص موهای زائد بدن هم زیاد می‌شود.

یکی دیگر از علائم بلوغ رشد قدی و وزنی دخترهاست. معمولا دخترها در حدود 9 سالگی، 17 تا 18 درصد از قد بزرگسالی خود را کسب می‌کنند. این رشد به گونه‌ای است که ابتدا دست‌ها و پاها و سپس تنه رشد می‌کند. بیشتر دختران حدود 6 ماه پیش از آغاز زمان نخستین قاعدگی به حداکثر قد خود می‌رسند.

علاوه بر این، دخترها در این سن وزن قابل توجهی به دست می‌آورند و ممکن است چربی زیادی در ناحیه بالای بازوها، ران‌ها جمع شود. ولی علی‌رغم همه این‌ها باید مراقب افزایش وزن بیش از حد دختران خود در سن بلوغ باشید و با رژیم غذایی سالم و مغذی و انجام حرکات ورزشی از چاق شدن مفرط آنها جلوگیری کنید. در واقع در این مرحله دختر شما دچار یک جهش رشد کلی می‌شود. این جهش به دلیل ترشح هورمون رشد است. ولی پس از شروع ترشح هورمون جنسی استروژن که باعث شروع قاعدگی می‌شود، رشد قدی و نیز رشد استخوان‌ها کند و سپس متوقف می‌شود.

از علائم دیگر دوران بلوغ می‌توان به جوش‌ها یا آکنه جوانی اشاره کرد که گاهی به مساله‌ای آزاردهنده برای نوجوان بدل می‌شود. در این زمان پوست بدن چرب‌تر شده و به شستشوی بیشتری نیاز دارد. بروز این جوش‌ها به این دلیل است که غدد چربی و عرق بدن رشد زیادی کرده و نیاز به پاکیزگی بیشتری پیدا می‌کند و تمام این‌ها به خاطر بالا بودن سطح هورمون‌هاست.

نشانه دیگر تعریق زیاد بدن نوجوان است. در این سن، بدن نوجوان ممکن است به خاطر تعریق زیاد، بوی نامطبوعی پیدا کند و در مراحل مختلف رایحه عرق ممکن است تغییر کند.

پس از گذشت تمام این مراحل که حدودا یک یا 2 سال به طول می‌انجامد، دخترها اولین دوره خونریزی (قاعدگی) خود را تجربه می‌کنند. این زمان معمولا بین سنین 12 تا 13 سالگی رخ می‌دهد ولی در برخی ممکن است زودتر یا دیرتر از این زمان آغاز شود. در مواقعی که این دوره تا 16 سالگی ایجاد نشود باید حتما به پزشک مراجعه شود. در واقع قاعدگی، خونریزی‌ای است که دختران و زنان به طور ماهیانه یعنی هر 28 تا 35 روز یکبار و هر ماه حدود 3ــ2 روز تا 7 روز طول می‌کشد، ولی متوسط آن 5 روز است. این فرآیند تا رسیدن به سن یائسگی یعنی قطع شدن خونریزی‌ها در سنین 45 تا 50 سال ادامه می‌یابد و این دوره در 2 تا 3 سال ابتدای قاعدگی نامنظم است و به مرور منظم می‌شود. تخمدان‌ها به طور ماهانه، هر ماه یک تخمک آزاد می‌کنند و به این ترتیب بدن زن را برای پذیرش تخمک و بچه‌دار شدن آماده می‌کند. تمام اتفاقاتی که به دنبال بلوغ در بدن دختران رخ می‌دهد به دلیل ترشح هورمون جنسی زنانه استروژن است که از تخمدان‌ها ترشح می‌شود.

سندروم پیش از قاعدگی چیست؟

یکی از مسائلی که در این میان مطرح می‌شود، این است که بسیاری از دختران دوره‌های قاعدگی را آزاردهنده و دردناک می‌دانند. دردهایی که معمولا باعث بدخلقی، احساس ناراحتی و درد در برخی افراد می‌شود، به سندروم پیش از قاعدگی معروف است. این دردها و علائم معمولا شامل کمردرد، دل درد، درد در ناحیه بالای ران‌ها، احساس نفخ، خستگی، حالت تهوع، استفراغ و گاهی سردرد است. این دردها به دلیل افزایش تولید هورمون‌های قاعدگی است و موجب انقباض عضلات رحم می‌شود که نهایتا چنین دردهایی را ایجاد می‌کند.

برای کاهش این دردها راه‌های مختلفی وجود دارد که بسته به هر فرد، تاثیر آنها می‌تواند متفاوت باشد. انجام حرکات ورزشی، مصرف غذاهای تازه، پرهیز از مصرف غذاهای آماده، نمک و سیب زمینی سرخ کرده و کافئین، استفاده از وعده‌ های غذایی سبک و در نهایت استفاده از مکمل‌های ویتامین6B هم گاهی می‌تواند کمک‌کننده باشد. حمام آب گرم و نیز گرم نگه داشتن ناحیه دردناک هم می‌تواند در آرامش عضلات و کاهش گرفتگی و درد آنها مؤثر باشد.

علاوه بر این راهکارها، می‌توان به مصرف مسکن‌هایی همچون ایبوپروفن، اسید مفنامیک و آسپرین اشاره کرد. ولی چنانچه با انجام تمام این کارها باز هم دردهای پیش از قاعدگی شما را آزار می‌دهد حتما به پزشک زنان مراجعه کنید. علاوه بر علائم جسمانی، برخی از دخترها علائم رفتاری به خصوصی شامل زودرنجی، بدخوابی، اضطراب و ویارهای غذایی پیدا می‌کنند.

بهداشت بلوغ را جدی بگیرید

در دوره حساس بلوغ به دلیل تغییرات هورمونی که در بدن رخ می‌دهد، ممکن است ترشح بعضی هورمون‌های بدن تغییر پیدا کند. به همین دلیل این دوران بهداشت ویژه‌ای را می‌طلبد. به عنوان مثال به خاطر افزایش ترشح غدد عرق و چربی بدن ممکن است بوی نامطبوعی بگیرد که می‌توان با شستشوی مرتب پوست بدن و استفاده از اسپری‌های خوشبوکننده از این مشکل خلاص شد. بخصوص یکی از زمان‌هایی که حفظ این بهداشت اهمیت بیشتری می‌یابد، در دوره عادت ماهیانه است. بنابراین استحمام روزانه را در این دوره توصیه می‌کنیم. علاوه بر این، استحمام با آب گرم می‌تواند دردهای قاعدگی را بهبود بخشیده و باعث آرام کردن عضلات رحم شود. یکی از مسائلی که در دوران عادت ماهیانه بسیار مهم است، شستشو و پاکیزگی لباس‌های زیر است.

در این دوران به دلیل افزایش هورمون‌های بدن جوش‌های زیادی ممکن است در صورت و بدن ایجاد شود. به یاد داشته باشید که هرگز این جوش‌ها را دستکاری نکنید چون ممکن است جای جوش باقی بماند. بهترین کار این است که به طور مرتب محل جوش‌ها را با آب ولرم و صابون بشویید. حتما بهداشت شخصی را رعایت کنید و استفاده از وسایل و حوله شخصی و نیز زدودن موهای زائد بدن امری بسیار مهم است.

از مهم‌ترین نکاتی که باید در این دوران و نیز در تمام مراحل زندگی مدنظر داشت، انجام ورزش‌های منظم است. این مساله بخصوص در دوران بلوغ که بدن در جهش رشد قرار دارد از اهمیت خاصی برخوردار است و به دلیل افزایش وزن در این دوران، انجام حرکات ورزشی و رعایت یک رژیم غذایی مناسب و سالم را هرگز فراموش نکنید.

مادران نقش کلیدی در دوران بلوغ دخترانشان دارند

قطعا نقش خانواده را نمی‌توان از گذر نوجوان از این دوره بحرانی نادیده گرفت و در این میان نقش مادر از همه مهم‌تر است. به عبارتی در سال‌های بلوغ شاید تنها پناه نوجوان، خانواده و مادرش باشد. بسیاری از دخترانی که در آستانه بلوغ به سر می‌برند، از وضعیتی که در آن هستند دل خوشی ندارند. در بیشتر دختران نوجوان به دلیل ناآگاهی از این وضعیت نوعی اضطراب و سردرگمی همراه با شرم و حیا وجود دارد که گرچه موقتی است، اما در همان مقطع از زمان، مانع از گفتن احساس خود به مادر می‌شود.

در این موقعیت بهتر است شما پیشقدم شوید و موضوع را با او در میان بگذارید و به سؤالاتی که در ذهن دخترتان انباشته شده، پاسخ گویید. اول از همه بهتر است او را درک کنید. دخترتان در این سن بسیار زودرنج و بهانه‌گیر می‌شود و احساس خجالت می‌کند ولی این امر موقتی است.

هم خودتان می‌توانید با دخترتان حرف بزنید و هم می‌توانید از فردی قابل اعتماد دخترتان، بخواهید این کار را انجام دهد. او را از تغییرات جسمی و جنسی که در این دوران با آن مواجه می‌شود، مطلع کنید تا با آگاهی، با آن برخورد کند. در این راه می‌توانید از کتاب‌ها و فیلم‌های آموزشی هم کمک بگیرید. زمانی را برای گفتگو با دخترتان اختصاص دهید. حتما از دخترتان درباره سؤالاتی که ذهنش را مشغول کرده، بپرسید. اگر چیزی نگفت، شما شروع کنید و درباره ابهاماتی سخن بگویید که وقتی به سن او بودید، در ذهن خود داشتید. اگر دخترتان سؤالاتی در خصوص مسائل جنسی از شما می‌پرسد که شما را شوکه می‌کند، به خود زمان بدهید سپس با پاسخی مناسب به او جواب دهید. بگذارید ابهامات ذهنی‌اش حل شوند. می‌توانید او را به فردی قابل اعتماد یا کتابی مناسب ارجاع دهید. در این سن ارتباط نوجوان با دوستان هم سن و سالش بیشتر می‌شود. سعی کنید با دوستان او آشنا شوید. اما بکوشید که این آشنایی غیرمستقیم باشد تا به غرور دخترتان لطمه وارد نشود، چرا که می‌تواند باعث آسیب‌های روانی وی در آینده شود.

ندا اظهری