حذف یارانه‌ها تدریجی باشد

بسیاری از کارشناسان بر این عقیده‌اند که افزایش یکباره قیمت حامل‌های انرژی حتی در صورت اتخاذ سیاست‌های جبرانی از جمله پرداخت نقدی به دهک‌های کم‌درآمد، پیامدهای تورمی ناگواری خواهد داشت. دراین‌باره با ابراهیم رزاقی، اقتصاددان گفتگو کرده‌ایم.

با توجه به توافق دولت و کمیسیون تلفیق مجلس در خصوص اجرای طرح هدفمند کردن یارانه‌ها، فکر می‌کنید در صورت تایید نظر کمیسیون در صحن علنی که قیمت حامل‌های انرژی را در سال آینده نزدیک به قیمت‌های جهانی دیده است، چه تبعاتی را شاهد خواهیم بود؟

یکی از ایراداتی که به این طرح وارد است، این است که ابتدا قرار بود دولت طی 3 سال نسبت به حذف تدریجی یارانه‌ها اقدام کند و با جبران تورم و نزدیک کردن قیمت واقعی به قیمت اسمی آنچه در بازار است، در جهت هدفمند کردن یارانه‌ها اقدام کند، اما در صورت تامین نظر دولت در افزایش اعتبار آزاد شده از محل افزایش قیمت حامل‌های انرژی در بودجه سال آینده، شوک‌های شدیدی به اقتصاد کشور وارد می‌شود و بیشترین لطمه را طبقات محروم و حقوق‌بگیران خواهند خورد که به نوعی تحت کنترل دولت هستند. در عین حال بیشترین سود را واسطه‌ها، دلالان و صاحبان مشاغل آزاد که متناسب با هر نوع افزایشی بر قیمت کالاها و خدمات خود می‌افزایند، خواهند برد.

شما چه روشی را برای هدفمند کردن یارانه‌ها، پیشنهاد می‌کنید؟

بر این باورم که یارانه‌ها بتدریج و در مدت 10 سال حذف شود. به عبارتی می‌توان هر ساله 10 تا 15 درصد آن هم متناسب با میزان مصرف، قیمت حامل‌ها را افزایش داد تا اثرات منفی درپی نداشته باشد.

بار تورمی اجرای طرح هدفمند کردن یارانه‌ها به شیوه‌ای که دولت مدنظر دارد، به چه میزان خواهد بود؟

با توجه به قدرت تاثیرگذاری واسطه‌ها بر بازار ایران از نظر قیمت‌گذاری و عدم امکان دولت در کنترل آنها، قیمت بسیاری از کالاها و خدمات افزایش می‌یابد؛ به عبارتی با افزایش قیمت حامل‌های انرژی اثرات روانی آن باعث خواهد شد تا قیمت سایر کالاها و خدمات از جمله حمل و نقل و... افزایش یابد و این افزایش باعث هرج و مرج در اقتصاد کشور می‌شود و طبقات محروم جامعه باید بیش از آنچه به عنوان یارانه نقدی دریافت می‌کنند،‌ هزینه کنند.

به عقیده شما،طرح تحول اقتصادی به چه صورت باید اجرا شود؟

در بحث طرح تحول اقتصادی 7 محور مطرح شد و قرار بود از محور اول که همان افزایش کارایی و بهره‌وری بود، آغاز شود؛ اما می‌بینیم که بحث حذف یارانه‌ها مطرح می‌شود و همراه بودجه به مجلس می‌آید؛ در حالی که مشکل اقتصاد کشور اینها نیست، بلکه مشکل ما بالا بودن سود فعالیت‌های غیرمولد از جمله کارهای دلالی و واسطه‌ای نسبت به فعالیت‌های مولد است. دولت باید افزایش بهره‌وری را مدنظر قرار دهد و کاری کند تا بخش مولد از سودآوری بیشتری برخوردار شود.

بحث هدفمند کردن یارانه‌ها و نحوه اجرای آن نیازمند فرصت بیشتری برای بررسی است و معلوم نیست چرا دولت حذف یارانه‌ها را با بودجه 88 به مجلس ارائه کرده است که در این فرصت کم ممکن است تصمیماتی شتابزده گرفته شود که تبعات بد اقتصادی در پی داشته باشد.