قاضی در دعاوی حقوقی چه جایگاهی دارد؟

هر یک از شعبات این مجتمع‌ها توسط فردی به نام «قاضی»، «دادرس» یا «رئیس شعبه» اداره می‌شود. قاضی، دادرس یا رئیس شعبه مکلف است مطابق قانون به دعاوی افراد رسیدگی کرده و رای مقتضی را صادر کنند.

برای مثال، آقای احمد منزل مسکونی‌اش را با قولنامه به آقای علی فروخته و تاریخ 1/4/87 را برای حضور در دفترخانه اسناد رسمی تعیین می‌کنند. در این تاریخ آقای علی، خریدار، در دفترخانه حاضر نشده و آقای احمد، فروشنده از دفترخانه گواهی عدم حضور آقای علی را دریافت می‌کند. با در دست داشتن گواهی عدم حضور، آقای احمد به مجتمع قضایی محل اقامت آقای علی مراجعه کرده و با تنظیم دادخواست، تقاضای الزام آقای علی به حضور در دفترخانه و تنظیم سند رسمی را می‌کند. با ارجاع پرونده به یکی از شعبات دادگاه، قاضی یا دادرس آن شعبه مکلف به رسیدگی خواهد بود.

قاضی یا دادرس یا رئیس شعبه مکلف است پرونده‌ها را به دقت بررسی نماید و دستور تعیین جلسه رسیدگی صادر کند. در جلسه رسیدگی، وظیفه برقراری نظم جلسه، شنیدن اظهارات و مدافعات طرفین دعوا، توجه به اظهارات شاهدین پرونده، بررسی دلایل و مدارک طرفین و در نهایت صدور رای به عهده قاضی رسیدگی‌کننده به پرونده می‌باشد.

همچنین قاضی متعهد است در رای خود به دلایل، مدارک، اظهارات طرفین و مدافعات وکلای آنان توجه نموده و با توجه به اوضاع و احوال آن پرونده، رای مقتضی را صادر کند.

طرفین دعوا نیز مکلفند در جلسات رسیدگی، حرمت و احترام قاضی دادگاه را حفظ و از هرگونه بی‌احترامی و توهین به قاضی اجتناب نموده و اوامر وی را رعایت کنند.

قضات دادگاه‌ها نیز مکلفند مطابق قوانین به دعاوی افراد رسیدگی کنند و در کمال بی‌طرفی و استقلال در هر پرونده، رای مناسب آن پرونده را صادر نمایند. هرگونه غرض‌‌ورزی و جانبداری از هر یک از طرفین دعوا توسط قاضی، تخلف انضباطی محسوب می‌شود که قاضی متخلف، پاسخگو و مسوول خواهد بود.

الهه فلاحی، کارشناس ارشد حقوق‌