صنایع مادر و راهبردی که در جنگ تحمیلی خسارت دیدهاند در اولویت بازسازی قرار دارند
منطق دشمن این بود که اگر نتوانست اراده سیاسی و دفاعی ایران را بشکند، میتواند با مختل کردن اقتصاد، حملونقل و جریان تأمین کالا، فشار اقتصادی را بر مردم افزایش دهد. به همین دلیل پلها، جادهها، راهآهن، فرودگاهها و بنادر نیز در تیررس قرار گرفتند؛ شریانهایی که اگر از کار بیفتند، نهتنها یک سازه آسیب دیده، بلکه زنجیرهای از تولید، توزیع و تجارت مختل میشود. اما این محاسبات، یک متغیر مهم را نادیده گرفته بود و آن توان مهندسی و اجرایی ایران بود.
۹۸ نقطه زیر حمله دشمن
فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، یکشنبهشب گذشته در گفتوگوی ویژه خبری شبکه خبر، از هدف قرار گرفتن حدود ۹۸نقطه از زیرساختهای حملونقل کشور شامل تونل، پل، جاده و ابنیه فنی خبر داد و گفت: علاوه بر این، در حوزه هوایی نیز فرودگاهها و در بخش دریایی، بنادر کشور هدف حمله قرار گرفتند. وی از هدف قرار گرفتن ۱۱ پل ریلی در جریان جنگ رمضان خبر داد و افزود: جادهها، آزادراهها، بزرگراهها و راههای روستایی در نقاط مختلف کشور نیز آسیب دیدند. وزیر راه و شهرسازی به آسیبهای واردشده به مسیرهای منتهی به هرمزگان اشاره کرد و گفت: در مواردی که تونل، پل یا جاده مورد هدف قرار گرفت، عملیات ترمیم در فاصله ۱۲ ساعت تا حداکثر دو روز انجام شد. صادق این سرعت در بازسازی را بخشی از تابآوری زیرساختهای کشور دانست و اظهار کرد: همانطور که نیروهای نظامی در برابر حملات دشمن ایستادگی کردند، در حوزه زیرساخت نیز باید با عزم ملی و کمک مردم، آسیبها در کوتاهترین زمان ممکن ترمیم میشد تا هدف قرار گرفتن زیرساختها به توقف خدمات و کاهش تابآوری مردم منجر نشود.
او از نقش کارگران، پیمانکاران، مهندسان، مشاوران و کارکنان مجموعههای مختلف حملونقل در بازسازی زیرساختهای آسیبدیده تقدیر کرد و گفت: این مجموعهها در حوزه زیرساخت، حملونقل جادهای، راهآهن و فرودگاهها در کنار یکدیگر برای بازگرداندن سریع خدمات فعالیت کردند. وی با اشاره به شرایط پیمانکاران نیز بیان کرد: بسیاری از پیمانکاران طلب دارند، اما با وجود این شرایط، نیروهای اجرایی و فنی در جریان بازسازی زیرساختهای آسیبدیده پای کار بودند.
وزیر راه و شهرسازی در ادامه با اشاره به اهمیت بنادر شمالی و پایانههای مرزی ریلی و جادهای، بر ضرورت استفاده حداکثری از ظرفیت این مبادی برای استمرار تأمین کالا تأکید کرد و گفت: پس از جنگ و در شرایط محاصره دریایی، این زیرساختها اهمیت بیشتری پیدا کردند؛ عملکردی که به گفته وی، در کنار بازسازی سریع زیرساختهای آسیبدیده، بخشی از تابآوری شبکه حملونقل کشور را به نمایش گذاشت.
جنگی برای قطع شرق به غرب
اهمیت حمله به زیرساختهای حملونقل فقط در خسارت مستقیم به جادهها یا پلها خلاصه نمیشد؛ شبکه حملونقل ایران بخشی از موقعیت ژئوپلیتیک کشور و مسیرهای ترانزیتی منطقه است. وزیر راه و شهرسازی با اشاره به همین موضوع گفت: وقتی میگویم این جنگ، جنگ زیرساختها بود، بنابراین دفاع هم باید با استراتژی خاصی در خصوص زیرساختها انجام میگرفت.
صادق به هدف قرار گرفتن پلهای ریلی اشاره کرد و گفت: نتانیاهو در یکی از گزارشهایی که داد، خیلی مستقیم به این نکته اشاره کرد که ما اتصال شرق به غرب را که از طریق ایران انجام میگرفت، منهدم کردیم. پلهایی که مورد هدف قرار گرفتند، در مسیر شرق به غرب و مسیر انتقال بار از چین به اروپا از طریق موقعیت ژئوپلیتیک ایران قرار داشتند. صادق با تأکید بر استمرار فعالیت شبکه حملونقل کشور اظهار کرد که همه تلاش کردند پیشبینی انزوای ایران را بیاثر کنند؛ صادرات، واردات و استمرار حملونقل از پایانههای مرزی (چه ریلی و چه جادهای) و همچنین بنادر شمالی، بدون وقفه در حال انجام است. وی درباره خسارتهای واردشده به زیرساختها گفت: در بعضی موارد، برای پلهای آسیب دیده بلافاصله در عرض چند ساعت و حداکثر یکی دو روزه کنارگذرهایی ایجاد کردیم تا ارتباطات قطع نشود. بازسازی اساسی این پلها نیز در حال انجام است. در حوزه ریلی نیز بازسازیها انجام شده؛ اما در حوزه هوایی، چون هم ترمینال از دست دادیم، هم رادار و هم برج مراقبت آسیب دید، بازسازیها زمانبر است. در حوزه بنادر نیز بعضاً خود بنادر و لنجهای تجاری آسیب دیدهاند؛ لنجهایی که معیشت مردم ساحلنشین و لنجداران به آنها وابسته بوده است. وی درباره وضعیت حملونقل پس از جنگ تأکید کرد: آسیبهایی که ما در زیرساخت دیدیم، در حال حاضر چالش جدی برای خدمترسانی ایجاد نکرده است.
B ۱؛ آزمونی برای مهندسی ایرانی
در میان زیرساختهای آسیبدیده، پل B ۱ کرج یا پل بیلقان، که در سالهای اخیر با عنوان «پل شهید رئیسی» نیز شناخته میشود، اهمیت ویژهای دارد. این سازه بخشی از کنارگذر شمالی کرج و یکی از پروژههای شاخص پلسازی کشور است که در آستانه بهرهبرداری قرار داشت. این پل با فناوری پلهای اکسترادوز طراحی شده و از سازههای پیچیده عمرانی کشور محسوب میشود که در حمله ۱۳ فروردین آسیب جدی دید و اکنون به یکی از نمونههای مهم بازسازی پس از جنگ تبدیل شده است.
در مردادماه، یک هیات فنی متشکل از حدود ۱۵ متخصص و مشاور برجسته سازه و پلسازی، بررسی خسارت و شیوه بازسازی را دنبال کرد. طرح جدید نیز با تغییر در عرشه پل و استفاده از سازه فولادی متفاوت دنبال شده تا سرعت اجرای عملیات افزایش یابد. نکته مهم B ۱ این است که نشان میدهد بازسازی زیرساخت الزاماً به معنای تکرار دقیق سازه قبلی نیست؛ گاهی مهندس ایرانی باید در کوتاهترین زمان، طراحی را بازنگری کند، روش ساخت را تغییر دهد و با استفاده از ظرفیت پیمانکاران داخلی، سازهای مقاوم و قابل بهرهبرداری ایجاد کند. با این حال عملیات بازسازی پل B ۱ حداکثر تا یک ماه آینده آغاز میشود.
وقتی قلب انرژی دوباره به مدار بازگشت
اما آزمون توان مهندسی ایران در جنگ رمضان فقط در جاده و پل و راهآهن خلاصه نشد. یکی از مهمترین میدانهای این آزمون در جنوبیترین نقطه کشور و در قلب صنعت گاز ایران (پارس جنوبی) رقم خورد؛ جایی که دشمن با حمله به تأسیسات پالایشگاهی تلاش کرد یکی از مهمترین شریانهای تامین انرژی کشور را مختل کند.
بخش مهمی از گاز مورد نیاز کشور از این منطقه تامین میشود و هرگونه توقف در پالایشگاههای آن میتواند زنجیرهای از پیامدها را از نیروگاهها و صنایع تا مصرف خانگی ایجاد کند. در جریان حملات، چهار پالایشگاه پارس جنوبی آسیب دیدند و بخشی از ظرفیت پالایش گاز از مدار خارج شد. با این حال عملیات بازسازی بلافاصله آغاز شد و صنعت نفت و گاز تلاش کرد با تکیه بر متخصصان و سازندگان داخلی، زمان بازگشت ظرفیتها را به حداقل برساند. در یکی دیگر از اقدامات، خطوط یوتیلیتی و خوراک واحدهای پتروشیمی منطقه پس بازسازی، دوباره وارد مدار شدهاند.
جنگ زیرساختی دشمن، شبکه برق ایران را نیز هدف گرفت؛ صنعتی که اختلال پایدار در آن میتواند زنجیرهای از مشکلات را در آبرسانی، بیمارستانها، مخابرات، حملونقل، صنایع و زندگی روزمره مردم ایجاد کند، اما در این میدان نیز آنچه در نهایت تعیینکننده شد، فقط میزان خسارت نبود بلکه سرعت بازسازی و توان مهندسی برای بازگرداندن شبکه به مدار بود.
براساس اعلام مسئولان صنعت برق، در جریان جنگ رمضان بیش از ۲۰۰۰نقطه از زیرساختهای صنعت برق آسیب دید و حدود ۴۲۰۰مگاوات از توان شبکه کاهش یافت، اما بخش مهم ماجرا، عملکرد نیروهای فنی در ساعات پس از حملات بود. در یکی از گزارشهای وزارت نیرو اعلام شد از بیش از ۷۰۰۰مگاوات ظرفیت نیروگاهی آسیبدیده، بیش از ۲۵۰۰مگاوات دوباره به شبکه بازگشت. این بازگشت ظرفیت در شرایطی اتفاق افتاد که همزمان شبکه با گرمای شدید و افزایش مصرف تابستانی نیز مواجه بود. نمونه دیگر، شبکه برق استان تهران است که به گفته مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق تهران، در جریان جنگ ۴۸۷نقطه شامل ۹۱پست عمومی، ۱۲۷پست عمومی تکمشترک و ۱۲۹کیلومتر شبکه ۲۰کیلوولت آسیب دید، اما قطعیها در کوتاهترین زمان برطرف شد.
سرمایهای به نام مهندس ایرانی
توانی که امروز در بازسازی زیرساختهای کشور به کار گرفته شده، یکشبه ایجاد نشده است. صنعت احداث ایران طی دهههای گذشته در پروژههای عظیم داخلی و خارجی تجربه اندوخته و همین تجربه امروز به سرمایهای برای مقابله با بحران تبدیل شده است. نمونههای این توان را میتوان خارج از مرزهای ایران نیز دید. شرکتهای ایرانی در عراق، تاجیکستان، عمان، کنیا و سریلانکا در پروژههایی از نیروگاه و سد تا تونل، جاده و تأسیسات آب حضور داشتهاند. برای نمونه، یک شرکت ایرانی در پروژههایی مانند سد و نیروگاه سنگتوده ۲ در تاجیکستان، نیروگاههای آبی در کنیا و پروژههای زیرساختی در عراق و سریلانکا مشارکت داشته است. همچنین پروژههایی مانند نیروگاه گازی الصدر عراق، جاده کالار ـ کفری و نیروگاه آبی درالوک نیز توسط شرکتهای ایرانی اجرایی شد. در عراق نیز پروژه نیروگاه سیکل ترکیبی رمیله بصره با ظرفیت ۳۰۰۰ مگاوات، از نمونههای بزرگ صادرات خدمات فنی و مهندسی ایران به شمار میرود. حتی در عمان، متخصصان ایرانی در اجرای پروژه نیروگاه و تأسیسات پالایشگاه مسقط حضور داشتهاند؛ پروژهای که در یک بازار رقابتی خارجی و با ارزش حدود ۱۰۲ میلیون دلار اجرا شد. این تجربهها یک پیام روشن دارند: مهندس ایرانی فقط سازنده پروژه در داخل کشور نیست، بلکه صادرکننده خدمات فنی و مهندسی نیز هست.
در جنگ رمضان، دشمن تلاش کرد با حمله به زیرساختها، اقتصاد ایران را تحت فشار قرار دهد؛ اما تجربه هفتهها و ماههای پس از حملات نشان داد زیرساخت فقط بتن، فولاد، ریل و آسفالت نیست. پشت هر پل، تونل و فرودگاهی شبکهای از مهندسان، پیمانکاران، کارگران، مشاوران و مدیران قرار دارد که میتوانند یک سازه آسیبدیده را دوباره به چرخه خدمت بازگردانند. از همین منظر، بازسازی را باید ادامه همان مقاومت دانست؛ مقاومتی که در میدان نظامی با تجهیزات دفاعی انجام میشود و در میدان اقتصاد با بیل مکانیکی، جرثقیل، دستگاه جوش، نقشه مهندسی و تخصص هزاران نیروی ایرانی. دشمن میتواند یک پل را هدف بگیرد، اما اگر مسیر جایگزین در چند ساعت ساخته شود، شبکه را از کار نینداخته است. شاید مهمترین دستاورد شبکه حملونقل در جنگ رمضان همین باشد که دشمن تلاش کرد شریانهای اقتصاد ایران را قطع کند، اما مهندسی ایرانی اجازه نداد آسیب به زیرساخت، به توقف زندگی و اقتصاد تبدیل شود.
رئیس مدارس سمپاد در گفتوگو با «جامجم» مطرح کرد
ضیائیان در گفتوگو با جامجم آنلاین:
جمالیان در گفتوگو با جامجم آنلاین:
مهدی پاشازاده: من غر زدن مربیان را دوست ندارم
