نگاهی به سه قسمت نخست سریال کوری
سقوط یک دههای ارزشمندترین شماره پیراهن فوتبال؛ کسی از شماره ۱۰ خبر دارد؟
فوتبال یک قوانین نانوشته ای برای خودش دارد. یکی از این قوانین به شماره پیراهن بازیکنان مربوط می شود، چیزی که به ما میگوید شماره هایی مثل 10 خیلی ارزشمند هستند.
جام جم آنلاین – شماره های 10 در گذشته معمولا بازیکنانی بودند که به معنای واقعی کلمه ستاره بودن را نشان می دادند. البته که این شماره بیشتر به مهاجمان گلزن اختصاص می یافت. اما تغییرات مداوم در فوتبال شماره 10 را در برگرفت. اکنون این شماره یک دکوری برای اکثر تیم هاست. شماره 10های فوتبال کجا و چه زمانی محو شدند؟
جادویی که ته کشید
تاریخ مشخصی وجود ندارد اما شماره های 10 از حدود یک دهه پیش شروع به افول کردند. کم کم این شماره به نیمکت نشینان رسید و البته بازیکنانی با پست هایی که معمولا وظیفه گلزنی نداشتند. شماره 10 در فوتبال قبلا دردانه بود، بازیکنی که با جادو و خلاقیت و هنر گلزنی یک ستاره واقعی به شمار می رفت. کسی این شماره را می پوشید الزاما یک ستاره بود نه بازیکنی که صرفا چون مهاجم است آن را بپوشد. تاریخ فوتبال مملو از اسطوره های شماره 10 است، از مارادونا و زیدان گرفته تا مسی و پله.
اگرچه از نظر قوانین فوتبال شماره پیراهن اهمیت فنی ندار، اما در فرهنگ این ورزش شماره ۱۰ جایگاهی ویژه پیدا کرده است. در سالهای گذشته معمولاً این شماره به بازیساز اصلی، مهاجم سایه یا ستاره هجومی تیم تعلق میگرفت، بازیکنی که بیشترین مسئولیت خلق موقعیت و گلزنی را بر عهده داشت و اغلب محبوبترین چهره تیم نیز محسوب میشد. اما مدت هاست جادوی شماره 10ها به پایان رسیده است.
خداحافظ شماره 10 کلاسیک
فوتبال مدرن آرامآرام سنت های مختلف را تغییر داده است. با پیشرفت تاکتیکها، کاهش وابستگی تیمها به یک بازیساز کلاسیک و افزایش نقش کار گروهی جایگاه شماره ۱۰ نیز دستخوش تغییر شده است. بسیاری از تیمهای بزرگ دنیا دیگر یک «شماره ۱۰ کلاسیک» ندارند. سیستمهای ۴-۳-۳، ۴-۲-۳-۱ یا حتی ۳-۴-۳ وظایف هجومی را میان چند بازیکن تقسیم کردهاند و کمتر تیمی همه خلاقیت خود را به یک نفر میسپارد.
دیگر کمتر میتوان شماره ۱۰هایی را دید که ستاره بیچونوچرای تیم خود باشند. حتی در باشگاههای بزرگ اروپا نیز بسیاری از بازیکنان شاخص شمارههایی مانند ۷، ۹، ۱۱ یا حتی اعداد نامتعارف را انتخاب میکنند. برای نسل جدید فوتبالیستها شماره پیراهن بیش از آنکه نشاندهنده پست بازی باشد به یک انتخاب شخصی یا بخشی از برند فردی تبدیل شده است.
فوتبال ایران و شماره 10
کمرنگ شدن نقش شماره 10ها به فوتبال اروپا محدود نیست. در فوتبال ایران نیز شماره ۱۰ دیگر جایگاه گذشته را ندارد. روزگاری هر تیم لیگ برتری تلاش میکرد شماره ۱۰ خود را به خلاقترین و تأثیرگذارترین بازیکن بسپارد، فوتبالیستی که بار اصلی حملات را به دوش میکشید و هواداران بیشترین انتظار را از او داشتند. اما امروز شرایط کاملاً متفاوت است.
در سالهای اخیر استفاده از شمارههای نامتعارف به یک مد در فوتبال ایران تبدیل شده است. بازیکنان سرشناس با شمارههای ۲۴، ۳۰، ۳۳، ۷۷، ۸۸ یا حتی اعداد بالاتر به میدان میروند و دیگر کمتر کسی برای پوشیدن شماره ۱۰ رقابت میکند. این اتفاق باعث شده ارزش نمادین این شماره نیز تا حد زیادی کمرنگ شود.
تغییر سبک بازی تیمهای ایرانی نیز در این روند بیتأثیر نبوده است. بسیاری از مربیان لیگ برتر به جای استفاده از یک بازیساز کلاسی، ترجیح میدهند چند هافبک دونده و چندمنظوره در اختیار داشته باشند. در چنین شرایطی بازیکنی که فقط وظیفه خلق موقعیت را بر عهده داشته باشد کمتر در ترکیب تیمها دیده میشود و طبیعتاً شماره ۱۰ نیز اهمیت سنتی خود را از دست میدهد.
شماره 10 تمام شد؟
البته این به معنای پایان شماره ۱۰ نیست. هنوز هم هر زمان یک بازیکن خلاق، تکنیکی و تعیینکننده با این شماره وارد زمین میشود نگاهها به سمت او جلب میشود. شماره ۱۰ اما دیگر تضمینی برای ستاره بودن محسوب نمیشود. فوتبال امروز بیش از هر زمان دیگری بر کار گروهی، پرس، دوندگی و انعطاف تاکتیکی استوار است و همین مسئله باعث شده دوران سلطنت شماره ۱۰های کلاسیک به پایان نزدیک شود.
