نگاهی به ضرورت بازنمایی رشادتهای عملیات بیتالمقدس در قالب ادبیات مدرن
شهر موشکها؛ نماد ایستادگی
در تقویم پرافتخار ایران اسلامی روز چهارم خردادماه نمادی از تبلور اراده پولادین ملتی است که در برابر سهمگینترین هجمههای نظامی قامت خم نکرد. دزفول اعتبار خوزستان و پایتخت مقاومت ایران است؛ شهری که در هشت سال دفاع مقدس زیر باران بیامان ۱۷۶موشک غولپیکر، ۲۵۰۰گلوله توپ و صدها راکت هوایی، نهتنها از سکنه خالی نشد بلکه به دژی تسخیرناپذیر بدل گردید. «بلد الصواریخ» عنوانی بود که دشمن بعثی با استیصال بر این شهر نهاد؛ لقبی که گواهی میدهد چگونه بازسازی همزمان ویرانهها در حین وقوع حملات و اقامه مستمر نماز جمعه به امامت آیتالله قاضی این شهر را به نمادی جهانی از ایستادگی تبدیل کرد تا امروز این سلحشوری میراثی برای عبرت تاریخ باشد.
دزفول در طول جنگ تحمیلی معنای تازهای به واژههای «استقامت» و «شهادت» بخشید. وقتی دشمن بعثی در رویای فتح خوزستان، دو لشکر از شش لشکر خود را مامور تصرف این شهر کرد تا مسیر پیروزی خود را هموار سازد، گمان نمیبرد با دیواری از ایمان و غیرت مردم مواجه شود. اگر مقاومت اهالی دزفول نبود، سقوط دزفول میتوانست زنجیرهای از شکستها از جمله ناکامی در عملیات فتحالمبین و عدم زمینهسازی برای آزادسازی خرمشهر را رقم بزند.
این شهر با تقدیم ۲۶۰۰شهید، ۴۰۰۰جانباز و صدها آزاده، به گواه تاریخ تنها شهر اشغال نشدهای بود که زیر شدیدترین حملات باقی ماند و هرگز تسلیم نشد. در همین خصوص و در توصیف ایثارها، رهبر شهید انقلاب اسلامی فرمودهاند: «مردم شهر دزفول یکی از بهترین امتحانهای دوران انقلاب و جنگ تحمیلی را در تاریخ به یادگار گذاشتند و قهرمانی ماندگاری را به ثبت رساندند. اینکه مرحوم قاضی در دزفول ماند و موجب شد که مردم در دزفول بمانند و با این همه موشکی که به دزفول زدند، دزفول تخلیه نشود، راز آن اینجاست».
حجرههای غیرت؛ مهربانی زیر باران آتش
مقاومت دزفول تنها در خیابانها و جبههها نبود. این روحیه در تکتک حجرهها و کوچههای شهر جاری بود. حاج مهدی سادات از رزمندگان دوران دفاع مقدس خاطرهای تاملبرانگیز از اخلاق مردم این شهر نقل میکند: «تعدادی از بچههای محل بودیم که به دزفول اعزام شدیم. برای تماس با خانواده به مغازهای رفتیم که تنها تلفن در دسترس بود. پیرمرد صاحب مغازه با وجود طولانی شدن تماس محال بود از رزمندگان هزینه بگیرد. وقتی پس از عملیاتی مجددا به او سر زدیم و گفتیم دو نفر از دوستانمان شهید شدهاند، آن پیرمرد درست مثل پدری که فرزندش را از دست داده شروع به گریه کرد. دزفول مردمان شریفی دارد. اینکه میگویند دزفول شهر مقاومت است، بیدلیل نیست».
این روحیه حماسی در کنار بازسازی خانههای تخریبشده در حین موشکباران، دشمن را به استیصال کشاند. امام خمینی(ره) نیز در پنجم اردیبهشت سال ۱۳۶۲ با شناخت دقیق از این روحیه، در پیامی فرمودند: «شما دزفولیها امتحان دادید و از این امتحان خوب بیرون آمدید. شما دین خود را به اسلام ادا کردید».
در کنار مقاومت مردم، آسمان دزفول نیز صحنه دلاوریهای بینظیر بود. پایگاه چهارم شکاری وحدتی دزفول بهعنوان پایگاه مقدم هوایی، نقشی تعیینکننده در تغییر معادلات صحنه نبرد داشت.
امیر خلبان آشنا که حالا بازنشسته شده درباره این نقشآفرینی میگوید: «پایگاه چهارم شکاری دزفول در دوران دفاع مقدس مهمترین نقش را بین پایگاههای نیروی هوایی ارتش ایفا کرد. اگر مقاومت و رشادت این پایگاه_ بهویژه در ماههای ابتدایی جنگ نبود_ سرنوشت نبرد بهگونهای دیگر رقممیخورد».
این پایگاه که خود ۵۰خلبان شهید و ۴۵۰شهید، جانباز و آزاده تقدیم انقلاب کرده است، امروز به مرکزی برای انتقال تجارب گرانبهای فرماندهان به نسل جوان تبدیل شده و همچنان نامش با شکوه «پایگاه مقاومت» گره خورده است.
نهادینهسازی فرهنگ مقاومت در گذر زمان
امروز چهارم خرداد نهتنها یک روز در تقویم بلکه یادآور لزوم حفظ روحیه پایداری است. تلاشهای بنیاد چهارم خرداد در گرامیداشت این ایام، کوششی برای پیوند دادن نسلهای جدید با حماسهسازان است. امام جمعه دزفول با تاکید بر جهانی شدن این فرهنگ به جام جم میگوید: «ایستادگی و مقاومت دزفول قهرمان پس از گذشت حدود نیمقرن به فرهنگی جهانی تبدیل شده است. صدام با بمباران بیامان، تمام توان خود را به کار برد تا مردم را بیرون کند اما مردم دیار مقاوم دزفول با ایستادن در زیر موشکباران، حماسهای ماندگار را در تاریخ رقم زدند».
حجتالاسلام مسعود بهرامپور با اشاره به تداوم راه شهدا در عصر حاضر، بر لزوم قانونمداری و جهاد علمی بهعنوان ثمره همان ایثارگریها تاکید کرده و ادامه میدهد: «مسئولین باید با شفافیت، وظایف خود را در قبال مردمی که اینگونه پای آرمانهای انقلاب ایستادند به نحو احسن انجام دهند. دزفول همچنان پایتخت پایداری ایران باقیمانده است؛ شهری که حتی ویرانههایش نیز روایتگر شکوه اراده آدمی در برابر استبداد است». نکته حیرتانگیز در حماسه دزفول، تداوم نبض زندگی در زیر آوارها بود. تصوری که از «شهر موشکها» در اذهان باقی مانده تنها ویرانی نیست بلکه تصویر خانههایی است که صبحگاهان پس از یک شب موشکباران، با دستان لرزان اما مصمم همسایگان آواربرداری میشد تا برای شب بعد آماده سکونت یا پذیرایی از رزمندگان باشد. مردم دزفول در طول آن هشت سال، مفهوم خوف و رجا را به عینه تفسیر کردند. هراس ناشی از اصابت موشکهای «اسکاد» که محلهای را به خاک و خون میکشید، هرگز مانع از حضور پدربزرگها در کوچه و مادربزرگها در پختوپز برای رزمندگان نشد.
این شهر با تقدیم ۲۶۰۰شهید، ۴۰۰۰جانباز و صدها آزاده، به گواه تاریخ تنها شهر اشغال نشدهای بود که زیر شدیدترین حملات باقی ماند و هرگز تسلیم نشد. در همین خصوص و در توصیف ایثارها، رهبر شهید انقلاب اسلامی فرمودهاند: «مردم شهر دزفول یکی از بهترین امتحانهای دوران انقلاب و جنگ تحمیلی را در تاریخ به یادگار گذاشتند و قهرمانی ماندگاری را به ثبت رساندند. اینکه مرحوم قاضی در دزفول ماند و موجب شد که مردم در دزفول بمانند و با این همه موشکی که به دزفول زدند، دزفول تخلیه نشود، راز آن اینجاست».
حجرههای غیرت؛ مهربانی زیر باران آتش
مقاومت دزفول تنها در خیابانها و جبههها نبود. این روحیه در تکتک حجرهها و کوچههای شهر جاری بود. حاج مهدی سادات از رزمندگان دوران دفاع مقدس خاطرهای تاملبرانگیز از اخلاق مردم این شهر نقل میکند: «تعدادی از بچههای محل بودیم که به دزفول اعزام شدیم. برای تماس با خانواده به مغازهای رفتیم که تنها تلفن در دسترس بود. پیرمرد صاحب مغازه با وجود طولانی شدن تماس محال بود از رزمندگان هزینه بگیرد. وقتی پس از عملیاتی مجددا به او سر زدیم و گفتیم دو نفر از دوستانمان شهید شدهاند، آن پیرمرد درست مثل پدری که فرزندش را از دست داده شروع به گریه کرد. دزفول مردمان شریفی دارد. اینکه میگویند دزفول شهر مقاومت است، بیدلیل نیست».
این روحیه حماسی در کنار بازسازی خانههای تخریبشده در حین موشکباران، دشمن را به استیصال کشاند. امام خمینی(ره) نیز در پنجم اردیبهشت سال ۱۳۶۲ با شناخت دقیق از این روحیه، در پیامی فرمودند: «شما دزفولیها امتحان دادید و از این امتحان خوب بیرون آمدید. شما دین خود را به اسلام ادا کردید».
در کنار مقاومت مردم، آسمان دزفول نیز صحنه دلاوریهای بینظیر بود. پایگاه چهارم شکاری وحدتی دزفول بهعنوان پایگاه مقدم هوایی، نقشی تعیینکننده در تغییر معادلات صحنه نبرد داشت.
امیر خلبان آشنا که حالا بازنشسته شده درباره این نقشآفرینی میگوید: «پایگاه چهارم شکاری دزفول در دوران دفاع مقدس مهمترین نقش را بین پایگاههای نیروی هوایی ارتش ایفا کرد. اگر مقاومت و رشادت این پایگاه_ بهویژه در ماههای ابتدایی جنگ نبود_ سرنوشت نبرد بهگونهای دیگر رقممیخورد».
این پایگاه که خود ۵۰خلبان شهید و ۴۵۰شهید، جانباز و آزاده تقدیم انقلاب کرده است، امروز به مرکزی برای انتقال تجارب گرانبهای فرماندهان به نسل جوان تبدیل شده و همچنان نامش با شکوه «پایگاه مقاومت» گره خورده است.
نهادینهسازی فرهنگ مقاومت در گذر زمان
امروز چهارم خرداد نهتنها یک روز در تقویم بلکه یادآور لزوم حفظ روحیه پایداری است. تلاشهای بنیاد چهارم خرداد در گرامیداشت این ایام، کوششی برای پیوند دادن نسلهای جدید با حماسهسازان است. امام جمعه دزفول با تاکید بر جهانی شدن این فرهنگ به جام جم میگوید: «ایستادگی و مقاومت دزفول قهرمان پس از گذشت حدود نیمقرن به فرهنگی جهانی تبدیل شده است. صدام با بمباران بیامان، تمام توان خود را به کار برد تا مردم را بیرون کند اما مردم دیار مقاوم دزفول با ایستادن در زیر موشکباران، حماسهای ماندگار را در تاریخ رقم زدند».
حجتالاسلام مسعود بهرامپور با اشاره به تداوم راه شهدا در عصر حاضر، بر لزوم قانونمداری و جهاد علمی بهعنوان ثمره همان ایثارگریها تاکید کرده و ادامه میدهد: «مسئولین باید با شفافیت، وظایف خود را در قبال مردمی که اینگونه پای آرمانهای انقلاب ایستادند به نحو احسن انجام دهند. دزفول همچنان پایتخت پایداری ایران باقیمانده است؛ شهری که حتی ویرانههایش نیز روایتگر شکوه اراده آدمی در برابر استبداد است». نکته حیرتانگیز در حماسه دزفول، تداوم نبض زندگی در زیر آوارها بود. تصوری که از «شهر موشکها» در اذهان باقی مانده تنها ویرانی نیست بلکه تصویر خانههایی است که صبحگاهان پس از یک شب موشکباران، با دستان لرزان اما مصمم همسایگان آواربرداری میشد تا برای شب بعد آماده سکونت یا پذیرایی از رزمندگان باشد. مردم دزفول در طول آن هشت سال، مفهوم خوف و رجا را به عینه تفسیر کردند. هراس ناشی از اصابت موشکهای «اسکاد» که محلهای را به خاک و خون میکشید، هرگز مانع از حضور پدربزرگها در کوچه و مادربزرگها در پختوپز برای رزمندگان نشد.
گفت و گو
ناصر ابراهیمی در گفت وگو با جام جم آنلاین ؛
قلعه نویی دل شیر دارد / بازیکنان خودشان را باور داشته باشند صعود میکنیم
