ایران و کنوانسیون های سلاحهای شیمیایی

تهیه و تدوین کنوانسیون سلاحهای شیمیایی 24 سال به طول انجامید اما سرانجام مذاکرات تدوین در ژوئن 92 در کنفرانس خلع سلاح ژنو پایان یافت

کد خبر: ۱۴۶۶۲۱

و اجلاس 47 مجمع عمومی در قطعنامه ای آن را به اتفاق آراء تصویب و از کشورها خواسته شد که در ژانویه 93 آن را در پاریس به امضا برسانند.
از جمهوری اسلامی ایران هیاتی به سرپرستی وزیر امور خارجه به پاریس عزیمت و با شرکت در مراسم فوق ، کنوانسیون را امضا کرد و در حال حاضر، تعداد اعضا به حدود 182 کشور رسیده است . کنوانسیون برای لازم الاجرا شدن در سال 95میلادی احتیاج به ارائه اسناد تصویب پارلمانی 65 کشور به دبیر کل سازمان ملل داشت که پس از تسلیم 65 سند تصویب به امین کنوانسیون این معاهده در 27 آوریل 1997 لازم الاجرا شد و به دنبال آن تعداد 6 کشور از جمله کشورهای امریکا و روسیه خود را دارای تسلیحات شیمیایی اعلام کرده اند. کنوانسیون شیمیایی نخستین سند بین المللی خلع سلاحی است که هدف غایی آن از میان بردن یک طبقه کامل از سلاحهای کشتار جمعی از طریق کنترل های همه جانبه و بین المللی است .هدف این کنوانسیون جلوگیری از تولید ، انباشت ، استفاده و توسعه سلاحهای شیمیایی است ، انهدام تمام سلاحهای شیمیایی و تاسیسات تولید آنها در 10 سال ، نظارت بر فعالیت های شیمیایی کشورها بدون آسیب رساندن به توسعه فنی و تکنولوژیک آنان و هدایت اقدامات کشورها در مسیر صلح آمیز است .طبق مقررات این کنوانسیون ، کشورها متعهد می شوند تحت هیچ شرایطی نسبت به توسعه ، تولید، انباشت و کاربرد سلاح شیمیایی اقدام نکنند و بعلاوه براساس همین ماده ، کاربرد جنگی عوامل شیمیایی ضداغتشاش نیز منع شده است .هر یک از کشورهای عضو متعهد می شوند که در کمتر از 30 روز از تاریخ لازم الاجرا شدن کنوانسیون ابتدا اعلام کنند که دارای سلاح شیمیایی هستند یا خیر. در صورتی که خود را دارنده اعلام کنند ، باید فورا تمام سلاحهای شیمیایی و یا تاسیسات تولید آنها و طرح کلی انهدام آنها ، در داخل و خارج قلمروی خود را به اطلاع سازمان کنوانسیون برسانند.علاوه بر آن ، تمام کشورهای عضو باید دامنه فعالیت های صنایع شیمیایی و تاسیسات تحت مالکیت یا کنترل خود و تاسیسات مشخصی را که در کنوانسیون معین شده است را به اطلاع سازمان کنوانسیون برسانند. این کنوانسیون دارای مبانی محکم بازرسی است و به طرق گوناگون بازرسی دوره ای و بازرسی اتهامی انجام می گیرد. بازرسی اتهامی یا سرزده مهمترین نوع بازرسی تبیین شده در این کنوانسیون است که در زمان محدودی در هر مکان در قلمرو کشور متهم بدون حق اعتراض صورت می گیرد. براساس قواعد بازرسی اتهامی ، هر گاه کشور الف کشور ب را متهم به کاربرد یا مالکیت یا تولید سلاح شیمیایی بنماید بازرسان سازمان کنوانسیون ظرف مدت 12 ساعت باید از نقطه ورودی که کشور متهم به دبیرخانه قبلا اعلام کرده ، به محل مورد بازرسی دسترسی یابند.با وجود تعهدات دقیق و وجود اقسام بازرسی های فوق ، اجرای کنوانسیون نباید بر فعالیت صلح آمیز کشورها و به توسعه تکنولوژیک و تبادل آزاد مواد شیمیایی آسیب برساند.
بر طبق ماده 6 ضمایم مربوط ، کشورها باید به نحو مقتضی فعالیت صلح آمیز صنایع شیمیایی خود را به ثبت برسانند که با انواع بازرسی های دوره ای صحت فعالیت صلح آمیز آنها به اثبات خواهد رسید. کنوانسیون منع سلاحهای شیمیایی سرسلسله نسل جدیدی از معاهدات خلع سلاحی است که نه تنها برای امضا یک رده کامل از سلاحهای کشتار جمعی تدوین شده بلکه با شکل دادن به یک نظام راستی آزمایی بی نظیر از یکسو و پذیرش ضرورت همکاری های بین المللی در زمینه حفاظت و دفاع در مقابل سلاحهای شیمیایی و ارتقای فعالیت های صلح آمیز شیمیایی ساز و کارهای لازم برای تحقق جهانشمولی خود را نیز فراهم کرده است.