حکم اعدام برای معترضان جنگ

نامزدی بسیار طولانی تا به امروز پرهزینه ترین فیلم ژان پی یر ژونه و همچنین یکی از پرهزینه ترین فیلمهای سینمای فرانسه است.

کد خبر: ۱۴۶۴۷۴

ژونه که در سوم سپتامبر 1953 در فرانسه به دنیا آمد، فعالیت فیلمسازی اش را با ساختن چند فیلم کوتاه و نیمه بلند شروع کرد تا این که در سال 1991 اولین فیلم بلندش را با نام اغذیه فروشی و با همکاری داریوش نجفی فیلمبردار ایرانی ارائه کرد.در سال 1995 دومین فیلم بلندش «شهر بچه های گمشده» را ساخت و در سال 1997 تصمیم به ساختن چهارمین قسمت از مجموعه فیلمهای «بیگانه» را گرفت که قسمتهای قبلی اش را به ترتیب ریدلی اسکات ، جیمز کامرون و دیوید فینچر ساخته بودند.
«بیگانه 4» تبدیل به ضعیف ترین بخش این مجموعه شد اما موفقیت اصلی ژان پی یر ژونه بعد از این فیلم اتفاق افتاد. هنگامی که در سال 2001 فیلم داستان شگفت انگیز املی پونس را با بازی درخشان ادری توتو ساخت و فیلم موفقیتی همه جانبه به دست آورد.
بعد از درخشیدن این فیلم فانتزی پست مدرن ، ژونه تصمیم به ساختن اثری گرفت که متفاوت با بقیه آثار کارنامه او بود. ژونه با استفاده از عوامل فیلم قبلی و باز هم با استفاده از بازی خوب توتو در نقش زن جوانی که در فرانسه پس از جنگ جهانی اول جستجویی طولانی را آغاز می کند ، به سراغ ساختن «نامزدی بسیار طولانی» رفت . ژونه این فیلم را براساس رمان سباستین ژاپریسوی که در سال 1991 منتشر شده بود ، ساخت . خود ژونه مدعی بود که این بهترین کتابی است که در تمام عمرش خوانده بود و داستانش هم بی شباهت به داستان فیلم اصلی نبود. هرچند عده ای از منتقدان شباهت هایی بین این فیلم و املی یافته اند و آن را دنباله منطقی املی دانسته اند ، اما به هر حال اگر هم شباهتی وجود داشته باشد ، بیشتر در دستمایه اولیه و مثلا حضور ادری توتو است تا تم و شیوه پرداخت دو فیلم . ژونه در نامزدی طولانی داستان 5سرباز فرانسوی در جبهه جنگ جهانی اول را روایت می کند که برای فرار از جنگ به عمد خود را زخمی کرده اند. یکی از آنها یعنی مانش بی گناه است اما هر 5 نفر به اعدام محکوم می شوند. بعد از پایان جنگ ، ماتیلد ، نامزد مانش نامه ای دریافت می کند حاکی از این که شاید هر 5 سرباز کشته نشده باشند. به این ترتیب ماتیلد سفری طولانی را برای یافتن مانش آغاز می کند و در این مسیر با خیلی ها مواجه می شود. در این راه ، یک کارآگاه خصوصی هم به او کمک می کند. ماتیلد و کارآگاه هرچه پیش می روند، به زنده بودن مانش بیشتر ایمان پیدا می کنند تا این که در نهایت درمی یابند مانش زنده است . بسیاری از منتقدان ، فیلم را با یکی دو اثر جنگی دیگر تاریخ سینما مقایسه کرده اند. شباهت های بعضی صحنه های جنگی فیلم به «راههای افتخار» (استنلی کوبریک) یا شباهت شیوه روایت و تم داستان به اقتباس دیوید لین از رمان دکتر ژیواگو به هر حال غیرقابل انکار است ،اما در نهایت فیلم اثری است که یک داستان عاطفی و عاشقانه را بر بستر یک درام جنگی قرار می دهد و از این نظر با خیلی از فیلمهای تاریخ سینما اشتراک پیدا می کند.
ژونه که کارش را با انیمیشن شروع کرده بود حتی در درام جنگی مثل «نامزدی بسیار طولانی» هم ردپایی از علاقه اولیه اش به جا گذاشته است. تصویربرداری دیجیتال برای ژونه برخلاف مثلا لوکاس یا اسپیلبرگ صرفا برای آفریدن یک سری جلوه های ویژه نیست بلکه برای خلق ترکیب بندی های خاص و ویژه ژونه است تا از این طریق دنیای فیلمش را در عین روایت یک درام جنگی عاشقانه همچنان نزدیک به حال و هوای فانتزی فیلمی مثل «املی» نگه دارد.
«نامزدی بسیار طولانی» البته برخلاف فیلم قبلی ژونه ، اثری پرجزییات و با شیوه روایتی دشوار و پیچیده است . این جزییات اجرایی به اندازه خط اصلی و محور فیلم ، برای ژونه مهم هستند و جلوه های صوتی و تصویری فیلم مشخصا به گونه ای طراحی شده اند که مخاطب را درگیر کنند. البته باید به تاثیرپذیری ژونه در پرداخت صحنه های جنگی از فیلم عالی «نجات سرباز رایان» (استیون اسپیلبرگ) نیز اشاره کرد.«نجات سرباز رایان» به عنوان اولین فیلمی که جلوه های صوتی و تصویری را برای هر چه نزدیکتر کردن بیننده به فضاهای جنگی به کار گرفته ، ردپایش را بوضوح در صحنه های جنگی فیلم ژونه نیز بجا گذاشته است . ژونه این 5 سرباز محکوم به اعدام را به عنوان نماینده هزاران سربازی قرار داده است که در واکنش به پوچی ها و وحشیگری های جنگ ، جان خود را از دست دادند اما در عین تاثیرپذیری ژونه از آثار جنگی قبل از خودش ، فیلم موفق به ارائه تصاویری تاثیرگذار و تکاندهنده از فجایع جنگ شده است . سرنوشت محتوم آدمهای درگیر جنگی پوچ و عبث و نمایش ضایعاتی انسانی مثل مردم گرسنه و معلول و ناامید بخوبی در فیلم نشان داده شده و در ضلع دیگر چنین تصویری از جنگ قصه عاشقانه ای قرار گرفته که در آن شخصیت توتو قصد یافتن تکیه گاه و امیدی برای زندگی در آشوب جنگ و ویرانی را دارد.
هرچند در نهایت شیوه روایت پرپیچ و خم فیلم ، ارتباط برقرار کردن با آن را با سینماروی عام کمی مشکل می کند و پیگیری ماجراها و یافتن خط و ربط داستانی فیلم ، بیننده ای حرفه ای تر و پرحوصله تر را می طلبد.با این که «نامزدی بسیار طولانی» می توانست یکی از مدعیان دریافت جایزه اسکار فیلم خارجی در سال 2004 باشد اما بنابه تصمیم دادگاه عالی پاریس ، فیلم از شرکت در این رقابت ها بازماند ، چون فیلم یک محصول کاملا فرانسوی نبود و یکی از سرمایه گذارانش کمپانی امریکایی برادران وارنر بود. در کنار جنجال های ایجاد شده به خاطر این موضوع البته گروهی از مردم منطقه کرس نیز به تصویر یک سرباز کرسی که در فیلم آدمی ترسو و بزدل معرفی شده بود ، اعتراض کردند و ادعا کردند که فیلم و تهیه کننده اش را به دادگاه خواهند کشاند.
در نهایت ، فیلم نه در جشنواره کن و نه در رقابت های اسکار نتوانست شرکت کند. هر چند ژونه در اعتراض های خود به این جنجال ها ادعا کرده بود که هدفش از پاسخگویی ، راهیابی به مثلا اسکار نیست بلکه فقط می خواهد ثابت کند که فیلمش ، یک فیلم فرانسوی است با عوامل و زبان و بازیگران فرانسوی.