برترین های کشور در ترویج علم

انجمن ترویج علم ایران به منظور تشویق عموم به فعالیت و زمینه سازی برای ارتقای بینش و تفکر علمی در جامعه از بدو تاسیس تاکنون همه ساله در آخرین هفته دیماه مراسمی را برای تقدیر از مروجان علم برگزار می کند. بلافاصله پس از این که انجمن ، فعالیت رسمی خویش را آغاز کرد، بنا به احساس نیاز و لزوم حضور در فضای اینترنت و پایگاه های جهانی داده ، عنوان Popscience به نشانه عبارت مختصر و رسمی انجمنی تحت حوزه های org.ir. و ir. ثبت شد. به گفته دکتر عباس حری ، رئیس انجمن ترویج علم و نیز داور 3 دوره برگزاری جایزه ترویج علم ، شکل گیری این جایزه ، کم و بیش همزمان با اندیشه شکل گیری انجمن ترویج علم است.
علاقه مندانی گرد هم آمدند تا جریانی را که از نظر جامعه مورد غفلت قرار گرفته بود بشناسانند و شرایطی فراهم آورند که ترویج علم همسنگ جریان تولید علم ارزشگذاری شود ، به این مساله نیز اندیشیدند که از مروجان علم قدردانی کنند و زحمات کسانی را که در همگانی کردن اندیشه های علمی و گسترش تفکر علمی در مقیاسی وسیع تر از گروه های خاص دانشمندان تلاش کرده اند ، ارج بگذارند. طبعا در مراحل نخست که پدیده ترویج علم در جامعه چندان شناخته شده نبود و انجمن نیز مراحل تعیین سیاست های کار تشویق را می گذراند ، درک درستی از مساله برای همگان فراهم نبود.
اما 8 دوره برگزاری مراسم اعطای جایزه ترویج علم سبب شده است که هم انجمن و هم علاقه مندان این عرصه تا حدودی با چارچوب کار اعضای جایزه آشنا باشند. البته در این میان و طی این 9 دوره ، تغییرات خاصی در شکل مراسم ، نحوه انتخاب برندگان یا شیوه اطلاع رسانی رخ نداده ، در واقع اصول کار تغییری نکرده است. اگر تغییری هم باشد در شیوه اجرا و نوع فعالیت های ترویجی است. مراسم چون گذشته با شرکت برندگان و دیگر علاقه مندان این عرصه برگزار شد و هیات داوران نیز از میان نامزدها ، برندگان و افراد شایسته تقدیر را پیشنهاد کردند و انجمن نیز در حد بضاعت مالی خود ، از تلاش آنان قدردانی کرد.
شاید بتوان گفت ، از جمله تغییراتی که در یکی ، دو دوره اخیر پدید آمده انتخاب شخصیت ویژه است و آن کسی است که در جهت بسترسازی و فراهم آوردن شرایط ترویج علم تلاش کرده است. اطلاع رسانی نیز تغییر دیگری است که باید به آن اشاره کرد. به طور مثال ، در دوره پیشین و دوره فعلی ، یعنی دوره نهم ، پوشش خبری و اطلاع رسانی نسبت به دوره های قبل از آن ، گستره وسیع تری را در بر گرفته است.
حری در ادامه درباره این که آیا لازم است تغییراتی در شیوه اعطای جایزه ترویج علم صورت گیرد ، می افزاید: جایزه ترویج علم اصولا مبانی تشویقی دارد و نوعی ارج نهادن به فعالیت های ترویجی است و بیشتر جنبه معنوی آن ، حائز اهمیت است. جایزه مادی ای که اعطا می شود ، در واقع تنها به قصد حفظ یادمانه ای به عنوان خاطره نکوداشت تلاش هر فرد است.

در این دوره برای نخستین بار از مدرسین مناطق محروم کشور نیز تقدیر به عمل آمد

البته هرگاه شرایط مادی بیش از آنچه هست ، فراهم باشد انجمن مشتاق است که در ارتقای آن تلاش کند ؛ اما در هیچ کجای دنیا ، جوایز را براساس ارزش مادی آنها نمی سنجند ، بلکه این که جایی و نهادی فعالیت های عاشقانه افراد را دریافته و به آنها بها داده است ، ارزشی به مراتب والاتر دارد.
البته از نظر محتوایی ، اخیرا باب مذاکره ای با کمیسیون ملی یونسکو در ایران گشوده شده است که انجمن بتواند از حمایت های یونسکو نیز برخوردار باشد و اگر به سرانجام برسد ، انتظار می رود که یونسکو نیز در اعطای جوایز سهیم باشد و در واقع حمایت های معنوی آن نهاد بین المللی بتواند دامنه تلاشهای ترویجی را گسترده تر سازد و تلاشگران ترویج به نحوی مورد حمایت معنوی و احیانا مادی یونسکو قرار گیرند.
حری در ادامه ، درباره چگونگی شکل گیری جایزه ویژه معلمان می گوید: با همت یکی از اعضای علاقه مند هیات مدیره انجمن ، برای نخستین بار جایزه ویژه معلمان مروج بویژه در نقاط محروم وارد برنامه انجمن شد. یکی از افراد خیر و علم دوست نیز مبلغی را به منظور اختصاص به این کار در اختیار انجمن قرار داد تا به معلمانی که فراتر از وظایف حرفه ای خود در راه همگانی کردن اندیشه علمی میان دانش آموزان یا والدین آنها کوشیده اند ، جایزه ای تعلق گیرد. آن انسان خیر پذیرفته است که همه ساله برای این بخش از جوایز کمک خود را ادامه دهد که هرگاه چنین باشد ، عرصه جدیدی در جوایز ترویج علم ایران گشوده خواهد شد.

نهمین جایزه علم

هیات داوران نهمین جایزه ترویج علم ایران با داوری توران میرهادی ، اسفندیار معتمدی ، عباس حری ، طاهره رستگار و منصور وصالی ، این جایزه را برای قدردانی از زحمات افرادی که در راه همگانی کردن علم کوشیده اند ، اهدا کردند. سابقه فعالیت موثر در جهت همگانی کردن علم ، گسترش تفکر و بینش علمی یا علاقه مند کردن جامعه یا بخشهایی از آن به علم و فعالیت های علمی ، سابقه عملکرد نوآورانه و متفاوت با روشهای رسمی موجود و در قید حیات بودن فرد از جمله محورها و شاخصهای اصلی انتخاب برگزیدگان است.
طی مراسمی که در پارک علمی فناوری دانشگاه تهران برگزار شد، تندیس و جایزه انجمن ترویج علم ایران به غلامحسین رستگارنسب برای تاسیس و گسترش گروه نجوم پژوهش سرای دانش آموزی شهرری و تلاش در جهت آشنا کردن نسل جوان با علم نجوم اهدا شد. لوح تقدیر ویژه نهمین جایزه ترویج علم ایران برای یک عمر فعالیت پژوهشی ، آموزشی و ترویجی در زمینه فیزیک به اصغر نوروزیان و لوح تقدیر این انجمن به محمدرضا صیاد به خاطر تاسیس و گسترش گروه غیرحرفه ای رویت هلال ماه و تلاش در جهت همگانی کردن علم نجوم تقدیم شد. همچنین لوح تقدیر انجمن ترویج علم به دکتر احمد قهرمان به خاطر اجرای طرحهای بنیادی با هدف مطالعه پوشش های گیاهی نقاط مختلف ایران و نیز تالیف کتابهای پژوهشی در زمینه شناساندن تنوع گونه های زیستی به دکتر علی اکبر موسوی موحدی ، محقق برجسته و پرتوان کشور و چهره شناخته شده بین المللی از نظر بسترسازی برای ارتقای دانش و تلاش در جهت پیشبرد علم تکنولوژی اهداء شد.
همچنین انجمن ترویج علم ایران برای اولین بار از معلمانی که در دوردست ترین نقاط ایران به عنوان مروجان واقعی علم ، کودکان و نوجوانان را با عرصه بی انتهای علم آشنا می کنند ، تقدیر کرد و 3 معلم از زابل ، ارومیه و بوشهر با لباسهای سنتی دیار خود، در سالن آمفی تئاتر مرکز رشد واحدهای فناوری دانشگاه تهران از روزهای تلاش خود برای آشتی ساکنان آن مناطق با علم و علم اندوزی سخن گفتند.
عبدالحکیم صفرزایی ، معلمی جوان از روستای انده در 25 کیلومتری زاهدان ، اصغر طاحونی از روستایی در آخرین کیلومتر مرزی ایران ، عراق و ترکیه و 70 کیلومتری ارومیه و حسین زمانی معلم بازنشسته از دشتستان بوشهر جوایز را از آن خود کردند. نهمین دوره جایزه ترویج علم ایران با چشمان اشکبار علاقه مندان به علم پایان یافت. زمانی که تصاویر مدارس این 3 معلم پخش می شد ، سکوت همه جا را فرا گرفته بود و حاضران بغض های خود را از مشاهده محرومیت ها و در مقابل تلاش فراوان معلمان فرومی خوردند.

بهاره صفوی