عملیات روانی برای امتیازگیری

ترامپ می‌گوید برجام مزایایش همه به نفع ایران بود، ولی رفتار ایران تغییر نکرد و ما انتظار داشتیم در بعد موشکی و نفوذش در منطقه در رفتار این کشور تغییری صورت بگیرد، اما با این مزایایی که از آن بهره‌مند شده هیچ تغییر رفتاری نمی‌بینیم.

آمریکا به دنبال این است اگر بتواند در گام اول ایران را وادار نماید تا پای میز مذاکره بنشیند و باردیگر برخی خواسته‌هایش که به طور مکرر دنبال آن است را در متن برجام بگنجاند، که البته هر بار اگر طرح چنین موضوعی شده ایران موضع قاطع وجدی گرفته که به نظر می‌رسد از این زاویه امیدی برایش وجود ندارد.

سناریوی دوم ترامپ این است که یک بار دیگر تحریم‌ها را برگرداند و با فشار تحریم‌ها خواسته‌اش را عملی کند و اگر بتواند در درون کشور فضای اختلافی پیش بیاورد تا برگ برنده‌ را داشته باشد. البته خوشبختانه همه مسئولان به این نتیجه رسیدند که یکصدا با ملت و یکپارچه برای منافع ملی حرکت نمایند تا گفتمان و حرف چندگانه وجود نداشته باشند.

ایران تحت هیچ شرایطی دیگر برای مذاکره در بحث هسته‌ای وارد نخواهد شد چون اگر یک بار بپذیرد که مجدد مذاکره کند مفهومش این است که راه باز می‌شود تا در آینده پله پله این خواسته‌های آمریکا توسعه پیدا ‌کند و ایران باید دائما در حال عقب‌نشینی از مواضع خود باشد تا بتواند خواسته آنان را اجابت کند. لذا مواضع ایران کاملا مشخص است و هیچ‌گونه تغییر و هیچ بحث جدیدی در موضوع انرژی هسته‌ای را نمی‌پذیرد. برجام محور و تائیدیه همه کشورهای 5+1 و تائیدیه قطعنامه سازمان ملل را پشت خودش دارد و به عنوان آخرین موضوع پذیرفته کشور‌ها محسوب می‌شود و بجز این اراده‌ای برای پذیرفتن موضع دیگری وجود ندارد.

این نقطه امیدی است و نشان می‌دهد سیاست جمهوری اسلامی ایران تا الان سیاست درستی بوده است. مشی‌ و روندی را که ایران پیش گرفته توانسته امروز آمریکا را به سمت انزوا پیش ببرد و این نقطه قوتی برای سیاست‌های منطبق با حکمت و مصلحت در جمهوری اسلامی ایران است. قرائن و شواهد نشان می‌دهد اروپایی‌ها دوست دارند برجام حفظ شود و از طرف دیگر نقطه قوتی برای اتحادیه اروپاست که چنین امتیازی که در پرونده گذشته‌اش وجود نداشته به وجود آمده است. اروپاییان دوست دارند برجام حفظ شود، ولی از طرف دیگر می خواهند آمریکا انرژی‌ بگذارد تا ایران در موضوعات دیگر کمی عقب‌نشینی کند.

البته اروپایی‌ها دوست دارند که ایران در مساله موشکی عقب‌نشینی کند ولی می‌خواهند که برجام حفظ شود. لذا سیاست خارجی و دیپلماسی ما باید با جدیت فعال باشد و از همین روزنه استفاده بهینه شود تا اروپایی‌ها در موضع برجامی خودشان باقی بمانند و در حمایت از برجام، سیاست انزوای آمریکا با جدیت پیگیری شود تا آمریکا نتواند متحدان دیگری در کنار خود داشته باشد و قطعا تلاش وزارت خارجه در این زمان اثربخشی ویژه‌ای خواهد داشت.

نکته آخر هم این‌که برجام را نباید خیلی بزرگ کرد و آن را نسخه نجات کشور معرفی‌ کرد، ولی نباید از طرف دیگر به هیچ تشبیه کرد. با برجام فشار سازمان ملل از روی دوش جمهوری اسلامی برداشته شد، ‌چون در زمان تحریم‌ها کشتی‌های ما با پرچم جمهوری اسلامی در هیچ بندری نمی‌توانستند تردد کنند و صادرات و واردات کشور بشدت دچار مضیقه‌ شده بود که خسارت‌های زیادی را برای کشور به دنبال داشت.

در تجارت کشور مجبور بودیم تمام اقلام را 30 درصد گران‌تر وارد کنیم که خوشبختانه با برداشته شدن تحریم‌ها مشکلات برطرف شد و از طرفی فروش نفت به حالت اولیه خود بازگشت و این برای اقتصاد کشور درآمد خوبی ایجاد کرد، ضمن این‌که با برجام پروژه ایران‌هراسی از بین رفت. کسانی که می‌گویند برجام فایده‌ای نداشته، می‌خواهند چشمشان را به واقعیت ببندند. اگر سال 91 و مشکلات کشور را درنظر بگیریم، می‌بینیم انصافا مزایای زیادی برای کشور داشته است. البته این توافق حتما حلال مشکلات نبوده، چون برجام فقط در جهت رفع تحریم‌ها راهی باز کرد و حالا این‌که در این راه چقدر ما استفاده کردیم و چقدر سازمان‌ها تلاش کردند یا وزارت صنعت، معدن، تجارت توانسته تجارت را فعال کند بحث دیگری است. چون اگر همه راه‌ها هم باز شود برخی سازمان‌ها قدمی برنمی‌دارند و اگر صد تا برجام هم باشد اینها کار نمی‌کنند.

محمد ابراهیم رضایی/ عضو کمیسیون امنیت ملی وسیاست خارجی مجلس