حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
صدور فرمان مشروطیت و بازگشت علما به تهران
افزایش ظلم و جور حکام و ماموران دولتی و بوجود آمدن هرج و مرج در اواخر عهد ناصرالدین شاه و دوره سلطنت مظفرالدین شاه مردم را به ستوه آورد، تا این که در نقاط مختلف جنبش مشروطه خواهی برپا شد.
برای نمونه در سال 1323 ق در کرمان قیام بزرگی شکل گرفت که برکناری رکن الدوله حاکم آنجا را خواستار شدند که پس از آن مردم تهران نیز قیام نمودند، واعظان و آزادیخواهان فعالیت خود را تشدید کردند و مردم و علما در صحن حضرت عبدالعظیم متحصن شدند. گرچه شاه دستور تاسیس عدالت خانه را داد، لکن بر این قول خود عمل نکرد.
به دنبال افزایش فشار بر مردم حضرات آیات بهبهانی و طباطبایی که از سران مشروطه به شمار می آمدند، به عنوان اعتراض به اعمال دولت ، با عده ای قریب به یکهزار نفر به قصد قم از تهران بیرون رفتند. آیت الله شیخ فضل الله نوری نیز بسیج نیرو کرده و در راه به آنها پیوست و در 29 جمادی الاول (30 تیر1285)به قم رسیدند. این حرکت در تاریخ مشروطه هجرت کبری نامیده شده است.
به هر حال با گسترش مبارزه و انتشار اخبار حرکتهای مردم ، شاه که موقعیت خود را در خطر می دید مجبور به پذیرفتن درخواست های مردم شد؛ به طوری که مظفرالدین شاه ، عین الدوله صدراعظم مستبد خود را عزل کرد. پس از آن تقاضای مردم را که تاسیس عدالتخانه و بازگشت علما از قم را پذیرفت و دستور تشکیل مجلس شورای ملی را صادر کرد. پس از چندی مجلس در محل مدرسه نظام افتتاح شد و به تدوین نظامنامه پرداخت.
این دستور را فرمان مشروطیت می خوانند، که گامی مهم در تحول تاریخی زمان خود به شمار می آید.
گفت و گو
