فیزیوتراپی و سندرم خستگی مزمن

یکی از روش‌های درمانی مطرح در این بیماری، فیزیوتراپی است. بیمار در فیزیوتراپی تحت تمرین درمانی مناسب قرار می‌گیرد. تمرین درمانی با بازتعریف تدریجی فعالیت‌های فیزیکی زندگی روزمره بیمار، علائم بیماری را بهبود می‌بخشد و به او کمک می‌کند هرچه سریع‌تر به زندگی عادی بازگردد. تمرین درمانی روشی مؤثر و بی‌عارضه در درمان این بیماران بوده و از این لحاظ به روش‌های دیگر ارجحیت دارد. از شیوه‌های مهم تمرین درمانی بیماران مبتلا به سندرم خستگی مزمن، تمرین درمانی درجه‌بندی شده است. در این شیوه فیزیوتراپیست در طول زمان از فعالیت‌های جسمانی منظم برای افزایش تدریجی توانایی جسمانی بیمار به روشی درجه‌بندی‌شده استفاده می‌کند.

این برنامه درمانی براساس توانایی‌های موجود در بیمار طراحی می‌شود. تمام پیشرفت‌های بیمار و افزایش توانمندی‌های او در طول درمان توسط فیزیوتراپیست ارزیابی و ثبت می‌شود، اما هدف نهایی استقلال فردی و ارتقای کیفیت زندگی بیمار است. ناتوانی در انجام کاری که قبلا توسط فرد انجام می‌شده می‌تواند سبب ناامیدی و کاهش انگیزه برای هر فعالیت جسمانی شود. این ناتوانی شروع یک چرخه معیوب برای اجتناب از فعالیت و افزایش خستگی است که به اختلال در عملکرد روزانه و وابستگی منجر خواهد شد.

هدف از روش تمرین درمانی درجه‌بندی شده، شکستن این سیکل معیوب است. این روش ورزش کردن، کورکورانه نیست بلکه تنظیم فعالیت و استراحت به نسبت علائم بیماری است. با این روش بیمار ضمن بازگشت تدریجی به فعالیت‌های قبلی، زمان استراحت بیش از حد خود را نیز کم‌کم کاهش می‌دهد. افزایش میزان و شدت تمرین‌ها در این شیوه به آرامی و براساس توان بیمار بوده و هر گونه نگرانی از بابت وخیم‌تر کردن علائم را از ذهن وی پاک می‌کند.

مطالعات نشان داده ورزش‌های هوازی مانند پیاده‌روی، شنا، دوچرخه‌سواری و حرکات همراه با موسیقی می‌توانند در درمان سندرم خستگی مفرط استفاده شود. این تمرینات باید سه تا پنچ بار در هفته انجام شوند. جلسات تمرین در منزل برحسب آمادگی جسمانی بیمار می‌تواند بین پنج تا بیست دقیقه باشد. زمان تمرین در جلسات را می‌توان به مرور افزایش داد. در بررسی‌ها دیده شد که پس از طی دوره‌های فیزیوتراپی و تمرین درمانی، عملکرد فیزیکی روزانه، وضعیت خواب و شاخص‌های سلامت عمومی این افراد ارتقا یافت و در نهایت درد بیماران کاهش یافت، اما آنچه مهم است آموزش و تجویز تمرینات در حد تحمل بیمار بوده و نباید درمان خود موجب خستگی بیمار شود. از دیگر روش‌های درمان این بیماری، درمان‌های رفتار‌شناختی و دارودرمانی است.

دکتر پرهام پارسانژاد

فیزیوتراپیست