به گزارش جام جم آنلاین ،مشکلات ناشی از ابتلا به مثانه عصبی، بسیار وسیعتر از بیاختیاری ادرار و ممکن است به عفونت مجاری ادراری، بازگشت ادرار به کلیهها، اختلالات جنسی و یبوست نیز منجر شود. با این تفاسیر چرا و در چه شرایطی اعصاب مثانه دچار اختلال میشود؟
دکتر مهری مهراد، جراح و متخصص اورولوژی و فوقتخصص مثانه در پاسخ جامجم با بیان این که مثانه نوروژنیک یا عصبی، اختلالی است که به صورت مادرزادی یا اکتسابی بروز پیدا میکند، میگوید: در برخی افراد، عصبی که از نخاع به مثانه وارد میشود، به صورت مادرزادی دچار اختلال و در نهایت، فرد دچار اختلال عملکرد مثانه میشود یعنی دچار بیاختیاری ادرار و دیگر مشکلات سیستم ادراری میشود. ابتلا به مثانه نوروژنیک چه مادرزادی باشد، چه اکتسابی، احتمال عفونت ادراری، عفونت مثانه، کلیه و آبسه کلیوی وجود دارد .
چرا مثانه عصبی میشود؟
کنترل سیستم عصبی بر مثانه و مجاری ادراری به گونهای است که این اعصاب در احساس پر شدن مثانه، احساس نیاز به دفع ادرار و کمک به تخلیه ادرار نقش اصلی دارند.
این متخصص اورولوژی میافزاید: اگر به دلایل مختلف، بویژه در موارد اکتسابی، این سیستم دچار اختلال شود و فرمان پر بودن مثانه را به مغز مخابره نکند، تخلیه ادرار بدرستی و در زمان مناسب انجام نمیشود و امکان برگشت آن به کلیهها یا بروز عفونت ادراری یا بروز بیاختیاری ادرار وجود خواهد داشت.
وی تاکید میکند: تحت تاثیر برخی بیماریها از جمله دیابت به مرور زمان، سیستم عصبی خودکار مثانه و مجاری ادراری مختل میشود. همچنین بتدریج بر اثر آسیب و تروما به کمر یا نخاع، دیسک کمر و گردن،مهرهها و بویژه جراحی در این مناطق و نیز بیماریهایی چون اماس و پارکینسون، مثانه عصبی بروز میکند.
کودکان و نوزادانی با مثانه عصبی
به گفته دکتر مهراد، مثانه نوروژنیک میتواند مادرزادی باشد، یعنی نوزاد با سیستم اختلال مثانه عصبی یا اختلال در تکامل ستون فقرات به دنیا میآید. در چنین شرایطی، سیستم ادراری تکامل پیدا نمیکند یا نوزاد با اختلال در توده اسکلتی عضلانی انتهای نخاع به دنیا میآید .
این متخصص میگوید: مثانه این بچهها همیشه یا تا مدتی، همراه با مشکلات مثانه نوروژنیک است که باعث میشود مثانه بهطور طبیعی تخلیه نشود. کودکانی که چنین مشکلی دارند گاهی دچار بیاختیاری ادرار میشوند. بعلاوه مشکل تخلیه ادرار در نوزادان و کودکان که تنگی مجرا یا مشکلی در مسیر مجرای ادرار دارند، ممکن است حاد شود . وی به والدین چنین کودکانی هشدار میدهد: نوزادانی که موقع ادرار جیغ میزنند و ادرارشان بخوبی دفع نمیشود، باید تحت معاینه متخصص اورولوژی قرار بگیرند. بزرگسالانی که ادرارشان دیر میآید یا احساس میکنند تغییری در دفع ادرار دارند یا ادرارشان سخت میآید نیز باید به متخصص اورولوژی مراجعه کنند.
درمان برخی مشکلات را به تعویق نیندازید
درمان دیسک کمر و گردن و نیز تومور نخاع نباید به تاخیر بیفتد چرا که میتواند به مثانه نوروژنیک منجر شود .
این فوقتخصص مثانه با بیان مطالب فوق تاکید میکند: انسداد طولانی پروستات در آقایان نیز منجر به بروز این عارضه میشود. هر نوع بیماری که روی سیستم اسکلتی و نخاعی و سیستم عصبی مثانه اثر بگذارد، منجر به بروز این عارضه میشود . مثانه نوروژنیک ممکن است همراه با مشکلات جنسی و یبوست نیز باشد چرا که به واسطه این عارضه، عضلات کف لگن دچار اختلال میشود.
از تشخیص تا درمان مثانه عصبی
مثانه نوروژنیک با توجه به عوارض و از طریق آزمایش خون و ادرار، سیستوسکوپی و اولتراسوند یا سیتیاسکن قابل تشخیص است.
دکتر مهراد با بیان اینکه مثانه نوروژنیک دارای درمان دارویی و جراحی است، خاطر نشان میکند: گاهی لازم است مبتلایان برای درمان به خودشان سوند بزنند تا برگشت احتمالی ادرار به کلیهها آسیب نزند ولی معمولا علائم بیماری با مصرف دارو از بین میرود. بتازگی روش نوینی برای جراحی مطرح شده که با الکترود، انتهای نخاع تحریک میشود تا ادرار بتواند به طور طبیعی دفع شود .به همین علت، درمان مثانه نوروژنیک نیاز به همکاری نورولوژیستها، جراح اعصاب و اورولوژیستها دارد.
مراحل درمان مثانه عصبی
برنامهریزی: بیمار باید یک برنامه برای توالترفتن تنظیم کند.
نوشیدن مایعات: ننوشیدن مایعات کافی میتواند مثانه را اذیت کند و باعث انقباض عضلانی و تحریک نشت ادرار شود.
پرهیز از محرکها: برخی غذاها و مواد خوراکی میتواند مثانه را تحریک کند. بهتر است، شیرینکنندههای مصنوعی، غذاهای تند و اسیدی و نوشیدنیهای حاوی کافئین مصرف نشود.
بازآموزی مثانه برای پیشگیری از بیاختیاری ادرار: بازآموزی مثانه میتواند از بیاختیاری ادرار بکاهد. هدف از آموزش مجدد عضلات مثانه، جلوگیری از نشت ادرار و اسپاسمهای عضلانی است.
استفاده از سوند: برای بیماران مبتلا به مثانه نوروژنیک که احتباس ادراری دارند (ناتوانی در تخلیه مثانه)، ممکن است استفاده از سوند لازم باشد.
دارو: بیماران مبتلا به مثانه نوروژنیک ممکن است از برخی داروها برای کاهش فعالیت زیاد مثانه استفاده کنند.
عمل جراحی: اعمال جراحی برای بیمارانی استفاده میشود که با دیگر روشهای کنترل بیاختیاری ادرار درمان نشدهاند.
دیابتیها در خطر مثانه عصبی
مثانه نوروژنیک یکی از عوارض دیابت است که زنان را بیشتر از مردان گرفتار میکند.بیماران دیابتی علاوه بر اینکه باید قندخونشان را کنترل کنند، لازم است مراقب عوارض این بیماری از جمله قطع پا، مشکلات بینایی، حملات قلبی ـ عروقی و نارسایی کلیوی باشند. اختلالات کلیوی ناشی از این بیماری ممکن است منجر به ایجاد مثانه نوروژنیک شود.
آنچه ممکن است در بیمار دیابتی اتفاق بیفتد، این است که این بیماری بر سیستم عصبی خودکار مثانه و مجاری ادراری اثر میگذارد و کار آن را مختل میکند. با ایجاد این اختلال، حس پرشدن مثانه دچار اشکال میشود و فرد احساس میکند ادرار کمتری دارد در حالی که مثانهاش پر است. بنابراین دیرتر برای تخلیه ادرار میرود. با پیشرفت این اختلال، عضلات مثانه بخوبی منقبض نمیشوند تا ادرار را کامل خالی کنند و در نتیجه مقداری ادرار در مثانه باقی میماند.
ضروری است بیماران دیابتی با مشاهده عوارضی چون نشت ادرار، عدم تخلیه کامل مثانه، جریان ضعیف ادرار، کاهش دفعات تخلیه ادرار و عفونت دستگاه ادراری، پزشک خود را در جریان بگذارند.
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
سید هادی سید افقهی در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح کرد
یک تحلیلگر مسائل بینالملل در گفتگو با جام جم آنلاین مطرح کرد