خداحافظی سینما و تلویزیون با نگاتیو

نیروهای جوان و تازه نفس سینما و تلویزیون هر روز بیش از گذشته از ابزارهای متداول و سنتی فاصله می گیرند.

کد خبر: ۹۴۳۵۲

این روزها دیگر ترکیب یک رایانه با دوربینی دیجیتال که شاید مبلغ آن کمتر از 2 میلیون تومان باشد این امکان را برای هر فیلمسازی فراهم می کند که در خانه خود یک استودیو برپا کند و با استفاده از این امکانات ساده و البته یک سوژه خوب و اندکی تخصص ، به دور از دردسرهای فیلمسازی حرفه ای و قدیمی کار خوبی ارائه کند.فناوری دیجیتال قابلیت های زیادی را در اختیار فیلمسازان قرار داده که یکی از آنها امکان استفاده از جلوه های ویژه تصویری است چیزی که در روال عادی ساخت فیلمهای سینمایی که معمولا با نگاتیو انجام می شود ، در کشور ما کاری دشوار است . رضا فخاریه ، یکی از چهره هایی است که در زمینه جلوه های ویژه تصویری ، فعالیت های مختلفی را انجام داده است . فعالیت او 8 سال قبل با استفاده از این تکنیک تصویری در ساخت یک تیزر تبلیغاتی آغاز شد. بعد از آن که این کار نتیجه مثبتی داشت ، او از جلوه های ویژه در سریال «سرزمین سبز» هم استفاده کرد. سریالی که تا امروز پخش نشده و در آن به کمک جلوه های ویژه ، یک صحنه بمباران خلق شده است . فخاریه می گوید: البته این کار بعدها در سریال دریایی ها هم انجام شد اما معروف ترین کاری که در این زمینه انجام دادم ، سریال صلاح الدین ایوبی بود که در خارج از ایران و در کشور سوریه مقابل دوربین رفت . این سریال هم زمان زیادی داشت و هم جلوه های ویژه آن از حجم زیادی برخوردار بود. فخاریه درباره میزان استقبال دست اندرکاران سینما و تلویزیون نسبت به این پدیده همان جمله ای را به کار می برد که در چنین مواردی همیشه منتظر شنیدن آن هستیم:«هنوز جا نیفتاده است». او می گوید: بدنه سنتی سینما و تلویزیون خیلی با این پدیده موافق نیست و آنهایی که 50 سالگی را رد کرده اند ، با این پدیده میانه چندانی ندارند. این افراد معمولا به شکل رفاقتی و گروهی با هم کار می کنند و سالهاست با هم اخت شده اند. این گروه از افراد معمولا در مقابل چیزهای جدید مقاومت می کنند و شوق و ذوق لازم برای این کار را ندارند اما در مقابل جوانترها نسبت به این پدیده انعطاف پذیری بیشتری دارند. فخاریه یکی از دلایل این مساله را ، نبود یک تصور واقعی از جلوه های ویژه عنوان می کند و می گوید: «این تصور در میان برخی کارگردان ها وجود دارد که می شود با رایانه در زمینه جلوه های ویژه هر کاری را انجام داد اما بعضی دیگر هم تصور منطقی و خوبی از این پدیده دارند. هنگام ساخت یکی از سریال های تاریخی کارگردان با شور و انرژی سر صحنه آمد. او ذهن فعالی داشت و تمایل داشت از جلوه های ویژه به شکل گسترده ای استفاده کند ، اما به دلیل عجله ای که برای آماده کردن کار برای رساندن به پخش پیش آمد ، کار به سرانجام مشخصی نرسید و به همین دلیل چشم او ترسید و برای کار جدید خود می گوید «هرچه سر صحنه با چشم خودم ببینم برایم معتبر است».

آموزش شیوه های جدید در کنار روشهای سنتی

شاید یکی از مشکلاتی که بر سر راه گسترش جلوه های ویژه در سینما و تلویزیون وجود دارد نبود مرکز و موسسه ای خاص برای آموزش این رشته است . ناصر گل محمدی ، یکی از استادان دانشکده صداوسیما این روزها در گروه مستقل «هنرهای دیجیتال» این دانشکده در حاشیه بزرگراه نیایش در حال برنامه ریزی برای گسترش این رشته است . دانشکده صداوسیما از سال 82 با تشکیل گروهی خاص ، جذب دانشجو برای این رشته را از طریق کنکور آغاز کرد. اولین دوره دانشجویان این دانشکده این روزها در ترم چهارم تحصیل می کنند و از ترم آینده کارگاه های تخصصی آنها آغاز خواهد شد. گل محمدی که خود ، تحصیلاتش را در این زمینه خارج از کشور انجام داده ، درباره ضرورت راه اندازی این رشته می گوید: در چند سال گذشته ، سیستم تولید از آنالوگ به دیجیتال تغییر کرد و در کل جامعه هنری ما ، جریان آموزشی هم به سمتی می رود که تولیدات تلویزیونی کمتر متکی به لابراتوار باشند و در مواقعی هم که این فیلمها به شکل نگاتیو ساخته می شوند ، خروجی دیجیتال از آنها تهیه می شود. او هدف دانشکده صداوسیما را از تشکیل این گروه صرفا تربیت دانشجویانی نمی داند که بتوانند کارهای جلوه های ویژه انجام دهند بلکه معتقد است در کنار آموزش هنرهای دیجیتال هنرهای سنتی هم به این دانشجویان آموزش داده می شود تا خروجی دانشکده در این رشته فیلمسازانی باشد که با آشنایی با اصول و فنون دیجیتال صاحب فکر و طرح شوند و بتوانند در آثاری که بعدها خواهند ساخت از این تکنیک و توانایی به شیوه مطلوب استفاده کنند. او در ادامه سوال خبرنگار ما، نکته ای دیگر را توضیح می دهد: در بحث انیمیشن فعالیت های زیادی صورت می گیرد ، اگر در حال حاضر کشور ما مانند کشورهای دیگر توانایی تولید کارتون ندارد، این مساله به دلیل نداشتن مهارت یا فقر امکانات نیست ؛ بلکه نیاز به گذشت زمان داریم تا در این زمینه تسلط کافی در کار با این ابزارها ایجاد شود. البته نباید در معرفی و شناساندن این آثار کوتاهی شود. به هر حال با در نظر گرفتن اختلاف طولانی کشور ما با کشورهای دیگر در زمینه این صنعت باز هم کارهای ما از لحاظ کیفی ، پذیرفتنی است.

مسیر سخت ، نتیجه شیرین

سال 87 یا 88 اولین گروه از دانشجویان دانشکده در این رشته فارغ التحصیل خواهند شد. فخاریه می گوید: «آموختن تکنیک در این کار بیش از امکانات سخت افزاری و نرم افزاری اهمیت دارد. دانشجویان باید با این پدیده کاملا آشنا شوند. در این کار ، سهم بخش فنی و هنری هر دو به یک اندازه است و مساله مهم ، تسلط بر کار و شناخت کار است البته آنها باید بدانند که وارد مسیر سختی می شوند اما نتیجه کار قطعا شیرین خواهد بود.