آسیب به تأسیسات تولید و پالایش گاز کشور در جریان جنگ، ظرفیت پالایش روزانه گاز را حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب کاهش داده است؛ خسارتی که در شرایط ناترازی مزمن گاز و نزدیک شدن به روزهای سرد سال، اهمیت بازسازی سریع زیرساختهای آسیبدیده را دوچندان کرده است.
با اینحال، آنچه در روند بازسازی این تأسیسات اهمیت دارد، اتکای قابل توجه به توان مهندسی، طراحی و ساخت تجهیزات در داخل کشور است؛ ظرفیتی که امکان اجرای پروژههای پیچیده صنعت گاز را بدون وابستگی جدی به پیمانکاران و سازندگان خارجی فراهم کرده است. در همین راستا، فرشاد مقیمی، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت، با تشریح آخرین وضعیت بازسازی فاز ۱۴ پارسجنوبی از پیشرفت ۷۷ درصدی این پروژه خبر داده و اعلام کرده که تجهیزات مورد نیاز آن در داخل کشور ساخته شده و بخشی از تجهیزات نیز به محل پروژه منتقل شده است. به گفته وی، بخش دیگری از تجهیزات در حال حمل به سایت است و بهدلیل ابعاد و شرایط خاص، انتقال برخی از آنها به حملونقل ترافیکی نیاز دارد.
ساخت تجهیزات بازسازی در داخل کشور
بازسازی تأسیسات پالایشگاهی پارسجنوبی بهدلیل پیچیدگی فنی و ابعاد تجهیزات، پروژهای ساده و معمولی نیست. با اینحال، مشارکت شرکتهای بزرگ صنعتی کشور در قالب کنسرسیوم بازسازی فاز ۱۴ نشان میدهد ظرفیت شرکتهای داخلی برای اجرای چنین پروژههایی قابل اتکاست. مقیمی با اشاره به تشکیل این کنسرسیوم و فعالیت مجموعهای از شرکتهای صنعتی در پروژه بازسازی اظهار کرد: تجهیزات مورد نیاز پروژه ساخته شده و بخشی از آن به سایت منتقل شده است. همچنین بخشی دیگر از تجهیزات در حال حمل به محل پروژه است.
معاون وزیر صمت با اشاره به شرایط خاص امنیتی و عملیاتی منطقه، میزان پیشرفت پروژه را ۷۷ درصد اعلام کرد و گفت: پیشرفت برنامهای پروژه در این مقطع باید به حدود ۸۰ درصد میرسید، اما با وجود محدودیتهای موجود، عملیات بازسازی با پیشرفت ۷۷درصدی ادامه دارد و هدفگذاری شده است که این ظرفیت تا پایان امسال به چرخه فعالیت بازگردد. وی همچنین با تأکید بر ضرورت استفاده از توان تولیدکنندگان داخلی، از فعالان صنعتی و شرکتهای دارای ظرفیت ساخت تجهیزات دعوت کرد در پروژههای بازسازی و توسعه زیرساختهای انرژی مشارکت کنند. این اظهارات نشان میدهد سیاست استفاده از ظرفیت داخلی صرفا به ساخت تجهیزات محدود نمانده و وزارت صمت بهدنبال شناسایی و بهکارگیری تمام ظرفیتهای پراکنده صنعتی کشور برای تسریع در اجرای پروژههای انرژی است.
اهمیت بازسازی فاز ۱۴ پارسجنوبی زمانی روشنتر میشود که میزان ظرفیت ازدسترفته در این پالایشگاه مورد توجه قرار گیرد. براساس توضیحات معاون وزیر صمت، در جریان جنگ ۱۲ روزه یکی از ترینهای پالایشگاه این فاز مورد اصابت قرار گرفت که در نتیجه آن روزانه حدود ۱۲/۵ میلیون مترمکعب گاز شیرین از دست رفت؛ رقمی که مقیمی آن را معادل مصرف گاز خانگی و صنعتی یک استان مانند قزوین توصیف کرده است.
فعالیت ۳ شیفته برای جبران ناترازی گاز
در کنار اتکا به توان شرکتهای داخلی برای ساخت تجهیزات و بازسازی تأسیسات، وزارت نفت نیز برنامه فشردهای را برای بازگرداندن ظرفیتهای آسیبدیده به چرخه تولید دنبال میکند. حمید بورد، سرپرست وزارت نفت، با اشاره به روند بازسازی پالایشگاههای آسیبدیده اعلام کرده که عملیات بازسازی با سرعت مناسبی پیش میرود و ظرفیتهای ازدسترفته بهتدریج به چرخه تولید بازمیگردند. به گفته وی، منابع مالی مورد نیاز برای اجرای این عملیات نیز در حال تأمین بوده و مجوزهایی برای استفاده از منابع بانکی در این زمینه صادر شده است. بورد با تأکید بر ضرورت افزایش سرعت عملیات تعمیراتی اظهار کرده که فعالیتهای اجرایی برخی فازها بهصورت سهشیفته دنبال خواهد شد تا بازسازی در کوتاهترین زمان ممکن به پایان برسد. وی همچنین با اشاره به دشواری بازسازی تأسیساتی که ساخت اولیه آنها حدود چهار سال زمان برده، تلاش شبانهروزی کارکنان صنعت نفت را ارزشمند دانسته است.
براساس آمارهای اعلام شده، ازمجموع حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب ظرفیت پالایشی ازدسترفته در جریان جنگ، تاکنون حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب به چرخه تولید بازگشته است. با اینحال تولید روزانه گاز کشور همچنان حدود ۷۷۰ تا ۷۸۰ میلیون مترمکعب برآورد میشود؛ در حالیکه این رقم در مدت مشابه سال گذشته حدود ۸۶۰ میلیون مترمکعب بوده است.
این فاصله تولید در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که مصرف گاز بخش خانگی، تجاری و صنایع جزء در روزهای سرد سال افزایش مییابد و به حدود ۵۰۰ میلیون مترمکعب در روز میرسد. در سالهای گذشته، ناترازی گاز در فصل سرد سال به یکی از عوامل محدودکننده تولید در صنایع بزرگ تبدیل شده و کاهش عرضه گاز به بخش صنعت، آثار خود را در تولید و فعالیت اقتصادی کشور نشان داده است. مقیمی با اشاره به همین موضوع اظهار کرده که مصرف گاز بخش خانگی در روزهای اوج مصرف به حدود ۶۰۰ تا ۶۵۰ میلیون مترمکعب در روز میرسد و طبیعتا کاهش ظرفیت تولید، آثار خود را در بخش صنعت و تجارت نیز نشان میدهد. وی با بیان اینکه رئیسجمهور و وزیر صمت بر تأمین گاز و برق صنایع با کمترین محدودیت تأکید دارند، تصریح کرد که در شرایط کمبود ظرفیت تأمین انرژی، به ناچار بخشی از محدودیتها به صنایع تحمیل میشود. در کنار بازسازی پالایشگاهها، وزارت صمت و وزارت نفت برنامههای دیگری را نیز برای کاهش ناترازی انرژی دنبال میکنند. مقیمی در این زمینه از مشارکت حدود ۲۰ واحد صنعتی کشور در پروژههای جمعآوری گازهای مشعل خبر داده و گفته است این پروژهها از سال ۱۴۰۳ و با مصوبه دولت تعریف شدهاند و در اولویت تخصیص منابع قرار دارند.
توسعه این طرحها میتواند با جلوگیری از سوزاندن گازهای همراه و مشعل، بخشی از منابع هدررفت انرژی را به چرخه مصرف بازگرداند. همچنین حمایت از واحدهای صنعتی سازنده تجهیزات راهبردی و جلوگیری از توقف فعالیت آنها بهدلیل محدودیت برق، از اقداماتی است که برای حفظ سرعت اجرای پروژههای انرژی دنبال شده است.
از مدیریت مصرف تا تعرفهگذاری پلکانی
با وجود تلاشها برای افزایش تولید و بازسازی تأسیسات، به نظر میرسد مدیریت مصرف در زمستان پیشرو نقشی تعیینکننده در پایداری شبکه گاز داشته باشد. توسعه فعالیت شرکتهای کارور گاز نیز از دیگر برنامههای مدیریت مصرف بهشمار میرود. این شرکتها با اجرای طرحهای بهینهسازی و اصلاح تجهیزات مصرفکنندگان، زمینه کاهش مصرف را فراهم کرده و در مقابل از محل صرفهجویی محققشده، گواهی صرفهجویی دریافت میکنند. در حال حاضر بیش از ۱۰۰ شرکت کارور در استانهای مختلف فعالیت دارند و برنامهریزی شده تعداد مشترکان تحت پوشش آنها به حدود پنج میلیون نفر افزایش یابد.
همچنین پایش مستمر مصرف گاز در ساختمانها و دستگاههای دولتی و اعمال محدودیت برای مجموعههایی که ضوابط تعیینشده را رعایت نمیکنند، در دستور کار قرار گرفته است. در بخش خانگی نیز نظام تعرفهگذاری پلکانی با هدف کنترل مصرف مشترکان پرمصرف اجرا میشود؛ بهگونهای که تعرفه بالاترین پله مصرف، ۱۰۰ برابر تعرفه پله نخست تعیین شده است. از سوی دیگر یکی از نگرانیهای مهم در روزهای سرد سال، تأمین پایدار گاز استانهای شمالی کشور است؛ مناطقی که بهدلیل قرار گرفتن در انتهای شبکه گازرسانی، در شرایط افزایش مصرف با حساسیت بیشتری روبهرو هستند.
هرچند ذخیرهسازی سوخت جایگزین و اقدامهای عملیاتی برای مدیریت شرایط در این مناطق انجام شده، اما پایداری شبکه همچنان به همراهی مشترکان وابسته است. در مجموع بازگشت ظرفیتهای آسیبدیده به مدار تولید، افزایش سرعت بازسازی پالایشگاهها، جایگزینی تجهیزات گرمایشی کمبازده و کنترل مصرف در بخشهای مختلف، چهارمحور اصلی برنامه صنعت نفت برای عبور از زمستان پیشرو محسوب میشود.
اولین واکنشها به تازهترین انیمیشن دیزنی:
مدیرعامل شرکت توفیق دارو در گفتوگو با جامجم آنلاین:
معصومه سپهری، نویسنده کتاب «مرد ابدی»:
علی کفاشیان در گفتوگوی اختصاصی با روزنامه «جامجم»: