سایه‌ روشن‌های یک شهر

رسیدگی به بناهای تاریخی، تبلیغات و ساخت فضاهای تجاری و تفریحی جدید از عواملی است که می‌تواند بر افزایش گردشگران یک شهر اثرگذار باشد. به این ترتیب هر شهری را می‌توان به یکی از زیباترین تفریحگاه‌های جهان تبدیل کرد و چندان تفاوتی هم ندارد که این شهر در کدام نقطه از جهان قرار دارد و مردم قرار است چه آب و هوایی را تجربه کنند.

امروز سراغ زاهدان رفتیم و با مردم آنجا درباره شمار گردشگران و تفریحگاه‌های آن سخن گفتیم. شهر زاهدان مرکز بزرگ‌ترین استان ایران است که نام پیشین آن به دلیل قرار داشتن در منطقه‌ای که آب را در خود می‌کشیده است، «دزداب» بوده است. این شهر، اقوام و فرهنگ‌های زیادی را در خود جای داده است که می‌تواند جذابیت‌های ویژه‌ای برای گردشگران ایجاد کند. همچنین موقعیت جغرافیایی آن بر فعالیت‌های تجاری منطقه اثرگذار بوده است.

در حدود نیمی از مردم این شهر، سنی مذهب و بلوچ هستند و این موضوع بر جذابیت صنایع دستی و پوشش و خوراک مردم این شهر اثرگذار بوده است.

امروز از مردم زاهدان پرسیدیم آیا شهرتان نسبت به شهرهای دیگر مرکزی، گردشگران زیادی دارد؟ سپس علتش را پرسیدیم. همچنین پرسیدیم آیا توصیه می‌کنید گردشگران به این شهر سفر کنند؟ در آخر از آنها خواستیم چند مکان دیدنی در شهرشان یا چند جای مهم دیدنی در استان را نام ببرند.

از پاسخ‌ها متوجه شدیم شهر زاهدان مناطق گردشی و تفریحی چندانی ندارد. بعضی پاسخگویان این موضوع را به عدم رسیدگی مسئولان نسبت دادند و این که بودجه کمی به این استان اختصاص داده ‌شده است.

برخی از پاسخگویان هم تبلیغات درباره این شهر را علت اصلی مشکلات این شهر می‌دانستند. اغلب پاسخ‌دهندگان می‌گفتند، تصورها درباره این شهر غالبا غلط است و تمام گردشگرانی که به این شهر سفر کرده‌اند، آن را کاملا برخلاف تصوراتشان دیده‌اند. شهری که می‌تواند به یک مقصد گردشگری جذاب و متفاوت تبدیل شود.

28...334

«راستش من خیلی از خانه بیرون نمی‌روم که متوجه این موضوع شوم.» منظورم این است که در خیابان با کسی برخورد نکردید که مسافر شهرهای دیگر باشد؟ «تاکنون متوجه نشده‌ام چون در خارج از خانه با کسی هم‌صحبت نمی‌شوم.» می‌خواهم بدانم آیا به نظرش این شهر مکان‌های جذاب و دیدنی برای گردشگران دارد؟ «راستش نه خیلی. پارک که نداریم، خیابان‌ها هم چندان زیبا نیستند و شهرداری به این چیزها رسیدگی نمی‌کند. بسیاری از کوچه‌های شهر هنوز خاکی است، پس چرا باید انتظار داشت کسی به این شهر سفر کند؟» تعجب می‌کنم! آیا همه شهرهای این استان این مشکل را دارند؟ «اصلا این طور نیست.

من مدتی پیش ایرانشهر بودم آنقدر تمیز بود که آدم لذت می‌برد. شهرهای دیگر استان هم جذابیت‌های طبیعی و تاریخی دارد و هم رسیدگی بهتری شده است. بخصوص چابهار که به دلیل ساحلی بودن بسیار زیباست.»

18...334

«بد نیست، اما امکانات کافی برای حضور گردشگران وجود ندارد. تعداد هتل‌ها و مهمانسراها کافی نیست و ممکن است مردم با مشکل مواجه شوند. البته گردشگر می‌آید بخصوص ایام عید.» می‌گویم فکر می‌کنید علتش چیست؟ «فکر می‌کنم ذهنیت بد ایجاد شده است، در حالی که اغلب تصورها غلط است. گاهی می‌گویند خیلی شهرتان گرم است در حالی که شهرمان از تهران گرم‌تر نیست، اما فکر می‌کنند چون منطقه محروم است باید گرم‌تر باشد. مردم چیزی در ذهنشان است و براساس آن قضاوت می‌کنند.» از نظر او زاهدان جای دیدنی چندانی ندارد: «برای خرید خوب است، اما برای تفریح باید به شهرهای دیگر استان مانند چابهار و سراوان بروند که بسیار زیبا و دیدنی است.»

61 ...334

«درحقیقت خیلی اهل سفر نیستم و استان‌های دیگر را ندیده‌ام، اما فکر می‌کنم گردشگرانمان کم است، کمتر از شهرهای دیگر استان مثل چابهار.» می‌گویم از نظر او علت این موضوع چیست؟ «چون شهرمان مکان تاریخی چندانی ندارد.» می‌گویم آیا مشکل شهر فقط نداشتن مکان تاریخی بوده و امکانات کافی است؟ «نه امکانات کافی نیست و محل اسکان کافی وجود ندارد، اما فکر می‌کنم شهر برای خرید بسیار مناسب است.

پارچه‌فروشی‌ها و طلافروشی‌های این شهر خیلی جذاب است و خیلی از اقوام ما برای خرید به این شهر سفر می‌کنند.» به نظرش شهرهای دیگر استان خصوصا چابهار زیبا و جذاب است: «قبرستان تاریخی در نزدیکی تمین، گل افشان، چاه نیمه و شهرسوخته از مکان‌های تاریخی و گردشگری جذاب این استان است.»

51 ...334

«فکر نمی‌کنم این شهر خیلی طرفدار داشته باشد.» چرا؟ «اینجا را ناامن می‌دانند در حالی که اگر به آمار منتشر شده مراجعه کنند، متوجه خواهند شد این شهر از نظر وقوع جرم در رتبه آخر قرار دارد. حتما اگر تبلیغات بهتری صورت گیرد این تصورهای غلط اصلاح می‌شود. من هرگاه با کسانی که برای اولین بار به چابهار سفر کرده‌اند صحبت کرده‌ام از سفرشان راضی بوده‌اند و معتقدند با تصورات قبلی‌شان بسیار متفاوت بوده است.»

فکر می‌کنید مسافران زاهدان هم اینچنین نظری داشته باشند؟ «حتما چون مردم این شهر بسیار خونگرم هستند.» یعنی فکر می‌کنید زاهدان مکان جذابی برای دیدن دارد؟ «بله، چهارراه رسولی این شهر تنها بازار سنتی ایران است که ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارد. من دوستان شیرازی زیادی دارم و واقعا این بازار برایشان جذاب است.» مکان‌های دیدنی استان را هم معرفی می‌کند: «منطقه آزاد چابهار، بندر چابهار که زیباترین بندر ایران است، قلعه پرتغالی‌ها و سیستان که کاملا
تاریخی است.»

64 ...334

«امکانات کم است و مکان‌های تاریخی جذاب نیست. بیشتر گردشگران برای خرید وسایل برقی و وسایل خارجی می‌آیند.» از شرایط بودجه استان‌شان البته رضایت ندارد: «کاش موقع تصویب بودجه، اعتبارات بیشتری را برای استان سیستان و بلوچستان در نظر بگیرند.» می‌خواهم بدانم آیا دیدن این شهر را به گردشگران توصیه می‌کند؟ «بله، برای خرید خوب است.» شهرهای دیگر استان چطور؟ «دامنه‌های تفتان زیباست، منطقه آزاد چابهار که گردشگر هم زیاد دارد، شهر سوخته و رودخانه سرباز. میوه‌های گرمسیری این استان هم در هیچ استان دیگری نیست.»

36...334

«فکر می‌کنم مکان تفریحی چندان زیادی ندارد و برای گردشگران جذاب نیست.» فکر می‌کنید چرا ساخته نمی‌شود؟ «نمی‌دانم، البته شهرهای دیگر استان‌مان جذاب است؛ زابل مکان‌های تاریخی و دیدنی دارد، اما به‌دلیل هوای نامناسبش نمی‌روند. لادیز و گوربند هم خیلی زیباست. البته تعداد گردشگران این شهرها هم کم است و باید با تبلیغات بیشترشان کرد.»

40 ...334

«گردشگر خارجی اصلا زیاد نیست. من اینجا آموزشگاه زبان دارم و امسال فقط برای دو نفر به آموزشگاهمان درخواست مترجم داده‌اند. خانواده خودم هم خیلی کم می‌آیند.» علتش را جویا می‌شوم: «فقط خرید کردن خوب است چون به شهر کم رسیدگی می‌شود، سرمایه‌گذاری چندانی نمی‌شود و مسئولان هم اصلا به فکر این شهر نیستند.

چند ماه است که دارند یک بلوار درست می‌کنند و هنوز تکمیل نشده است، همه می‌دانیم بلوار درست کردن اینقدر نباید طول بکشد، اما کسی به فکر نیست و کارها پیش نمی‌رود. حتی یک پارک درست و حسابی برای این شهر ساخته نشده است.»

12...324

کمی فکر می‌کند: «نه گردشگر زیادی ندارد. البته برای خرید گاهی می‌آیند اما متاسفانه نادیده گرفتن توانایی‌های گردشگری و جذابیت‌های این شهر باعث شده، تنها گردشگران برای خرید این شهر را دوست داشته باشند.» منظورتان چه جذابیت‌هایی است؟ «این شهر قدمت زیادی ندارد و به همین دلیل از شهرهای مختلف به آن مهاجرت شده است.

به طور مثال سیک‌ها از هند و کشورهای اطراف در این شهر زندگی می‌کنند که باعث شده فرهنگ، آداب و رسوم و غذاهای مخصوص به خود را به این شهر منتقل کنند، فرهنگ و آداب و رسوم بلوچ‌ها هم متفاوت است سوزن‌دوزی، طلاهای مخصوص به خود، لباس‌های سنتی. این شهر گلچینی از فرهنگ‌های متفاوت است چیزی که هیچ گاه مسئولان به آن توجه نکرده‌اند، در حالی که خود این موضوع یکی از جذابیت‌های مهم گردشگری است. الان کشوری مانند هند با تکیه بر این تنوع فرهنگی سالانه گردشگران زیادی را به خود جذب می‌کند. مسئولان باید از این توانایی استفاده کنند و می‌توانند با برگزاری جشنواره‌ها و تبلیغ مکان‌های دیدنی مربوط به این فرهنگ‌ها باعث پیشرفت این صنعت در شهر شوند. الان بازار سنتی و جذاب این شهر با وجود کمبود امکانات دیگر توانسته گردشگران را به خود جذب کند پس مسائل دیگر هم خواهد توانست.»

آزاده هاشمی منفرد