انتقام‌گیری زنانه در اینترنت

در گذشته با نبود امکانات و همه‌گیر نشدن شبکه‌های اجتماعی انتقام‌گیری و ریختن آبروی دیگران نیز سخت‌تر بود. در آن زمان یک فرد از زمانی که تصمیم به ریختن آبروی دیگران می‌گرفت، تا عملی کردن تصمیم خود پروسه طولانی را طی می‌کرد و چه بسا در این میان از کار خود منصرف شده و آن را انجام نمی‌داد. به‌طور مثال یک فرد ابتدا از شخصی ناراحت می‌شد. بعد از دقایقی به ناراحتی خود فکر می‌کرد و جوش و خروش درونی‌اش بیشتر می‌شد، به طوری که از فرد مورد نظر کینه به دل گرفته و حتی با بردن اسمش هم عصبی می‌شد. در مرحله بعد با خود می‌اندیشید که تا انتقام نگیرد، نمی‌تواند آرام شود و بعد به انتقام‌گیری فکر می‌کرد. مدتی در این مرحله می‌ماند تا بتواند نقشه‌ای برای انتقام‌گیری پیدا کند. با پایان طرح‌ریزی یک نقشه جامع و کامل به فکر فراهم کردن وسایل مورد نیاز برای اجرای نقشه بود. با پیدا شدن وسایل باید منتظر موقعیت مناسب برای انتقام‌گیری می‌ماند. حال در این میان ممکن بود این پروسه آن‌قدر به طول بینجامد که فرد عصبانی به‌طور کل انتقام‌گیری را فراموش کند، ولی متاسفانه امروزه با وجود همه‌گیر شدن اینترنت بدون جا افتادن فرهنگ استفاده از آن در میان مردم، یک فرد به محض عصبانی شدن با استفاده از اینترنت می‌تواند آبروی فرد مقابل خود را بریزد و از بین ببرد.

اینترنت یکی از بزرگ‌ترین و بهترین و یا بدترین اختراعاتی است که تا به امروز بشر توانسته است از آن استفاده کند. این وسیله هم می‌تواند به رشد و تعالی انسان کمک کند و هم می‌تواند او را به یک معتاد و یا مجرم تبدیل کند. همه اینها به شخصی بستگی دارد که از آن استفاده می‌کند. مهم‌ترین موضوع در استفاده از اینترنت و یا عضویت در شبکه‌های اطلاع‌رسانی، فرهنگ استفاده از آنهاست. این که فرد چه مدت از اینترنت استفاده می‌کند و یا از آن چه استفاده‌ای می‌کند همگی در حوزه فرهنگ فرد می‌گنجد.

داشتن فرهنگ به زن و مرد بودن و یا پیر و جوان بودن ربطی ندارد.

در گذشته نه‌چندان دور وقتی از داستان پخش شدن عکس‌های شخصی دیگران در فضای مجازی مطلع می‌شدیم، فکر می‌کردیم که این انتقام‌گیری کار مردان و یا پسران جوان است و با توجه به اخبار گذشته حدسمان درست از آب درمی‌آمد، چرا که گروه مجرمان اینترنتی را اغلب مردان و پسران تشکیل می‌دادند ولی امروزه این‌گونه نیست.

کافی است که اخبار حوادث را مرور کنیم، در این حال درمی‌یابیم آمار زنانی که مجرم اینترنتی شدند به سرعت بالا می‌رود.

با دکترامان‌الله قرایی‌مقدم، جامعه‌شناس درباره خصوصیات مجرمان اینترنتی و آمار رو به رشد ورود زنان به این جرم گفت‌وگو کردیم که در ادامه می‌خوانید.

انتقام‌گیران اینترنتی چه خصوصیات اخلاقی دارند؟

افرادی که برای انتقام‌گیری دست به آبروریزی از دیگران می‌زنند آن هم در فضای مجازی بدون شک افرادی هستند که از روبه‌رو شدن با حقایق می‌ترسند و نمی‌توانند احساسات خود را بروز کنند.

البته به‌طور کلی کسی که به فکر ریختن آبروی دیگران می‌افتد شخصیت خوبی ندارد. از فرهنگ پایینی برخوردار است. سطح خانوادگی پایینی دارد. چون خودش نمی‌تواند به جایگاهی که دوست دارد برسد، از موفقیت دیگران نیز رنج می‌برد و سعی می‌کند به هر طریقی آنها را نیز از مسیر موفقیت منحرف کند.

و اما افرادی که برای ابراز احساسات و نظر شخصی خود از اینترنت استفاده می‌کنند، مثلا افرادی که به‌دلیل خصومت شخصی عکس‌های خصوصی فرد دیگری را در اینترنت پخش می‌کنند، شخصیت متزلزلی دارند. خود را در حد رقابت با دیگران نمی‌دانند و برای آن‌که از برابری با آنها می‌ترسند، ترجیح می‌دهند که به‌صورت ناشناس آبروی دیگری را ببرند.

بیشتر چه گروه از افرادی دست به انتقام‌های اینترنتی می‌زنند و دلیل کارشان چیست؟

بیشتر جوانان در دسته مجرمان و انتقام‌گیرندگان اینترنتی هستند، چراکه متاسفانه اخلاقیات یا ارزش‌های دینی، ملی، فرهنگی و... ضعیف شده‌اند و جوانان نیز با معیار‌های غربی و تاثیری که از رسانه‌های غربی می‌گیرند رشد می‌کنند. در فرهنگ گذشته ایرانیان یک فرد به هیچ‌وجه راضی نمی‌شد که آبروی دیگری را ببرد ولی با از بین رفتن این فرهنگ‌ها و اخلاقیاتی که در گذشته رایج بود، امروزه شاهد آن هستیم که به‌راحتی آبروی یکدیگر را از بین می‌برند بدون آن‌که حتی ذره‌ای از کرده خود پشیمان باشند.

برای کار خود از اینترنت استفاده می‌کنند چون علاوه بر این‌که شناخته نمی‌شوند، برای کاری که انجام می‌دهند نیز بازخواست نشده و احتمال دستگیرشدنشان بسیار کم است. همچنین به علت همه‌گیر بودن اینترنت، اگر مطلبی در آن پخش شود اکثر مردم از آن باخبر می‌شوند و این‌گونه فرد انتقام‌گیرنده بسیار راحت‌تر به خواسته خود می‌رسد.

پس استفاده نادرست از اینترنت چهار دلیل اصلی دارد: نبودن فرهنگ درست استفاده از آن، وسعت و گسترش زیاد اینترنت، وجود نداشتن قانون شدید در استفاده نابه‌جا از آن و تغییر معیار‌های فرهنگی و اخلاقی.

چه چیز باعث تغییر فرهنگ و اخلاقیات در جامعه شده است؟

با وارد شدن فرهنگ و فکر جدید به یک جامعه، کم‌کم فرهنگ‌های قدیمی ‌از بین رفته و جای خود را به فرهنگ‌های جدید می‌دهند. در وضعیت امروزه ما هم همین گونه است. جوانان با مشاهده تلویزیون‌های غربی از فرهنگ آنها تاثیر گرفته‌اند و با عمل به آموزه‌های خود فرهنگ جدید را رواج دادند. امروزه جرایم سایبری یک فاجعه عجیب نیست، چراکه با تکرار آن به مرور زمان همه چیز عادی شده است.

چرا امروزه زنان هم به دسته مجرمان سایبری پیوسته‌اند؟

در این جرایم هیچ فرقی بین زنان و مردان وجود ندارد. نمی‌شود گفت که زنان به علت خصوصیات اخلاقی‌ای که دارند این کار را انجام می‌دهند و یا انجام نمی‌دهند. وقتی پدیده شومی‌ وارد جامعه می‌شود، زن و مرد و سن و سال و زبان نمی‌شناسد. همه افراد جامعه از هر زبان و جنسیت می‌توانند آن کار را انجام دهند. درمورد انتقام‌گیری‌های اینترنتی هم همین موضوع وجود دارد. قبح این مساله از بین رفته و افراد دیگر از ریختن آبروی یکدیگر آن هم در فضای مجازی، ابایی ندارند.

البته باید گفت که همه زنان و مردان هم این‌گونه نیستند. هنوز هم هستند افرادی که آبروی دیگران برایشان مهم هست. ولی آن دسته از افرادی که از اینترنت برای اننتقام‌گیری استفاده می‌کنند زن و مرد ندارند.

جامعه از دوره‌ای به دوره دیگر تغییر می‌کند. ممکن است یک دختر آبروی دوست خود و یا یک زن آبروی فامیل خود را در فضای مجازی از بین ببرد ولی مادر همین فرد از افرادی باشد که با این حرکت مخالف است. همه چیز در یک جامعه به فرهنگ وقت آن جامعه بستگی دارد.

با توجه به این اوضاع آیا ممکن است زنان بیش از پیش به جرایم اینترنتی بپردازند؟

همان‌طور که پیش از این گفته شد زن و مرد بین این مجرمان وجود ندارد. نمی‌شود آنها را به دسته زنان و مردان تقسیم کرد، ولی به‌طور کلی می‌توان در جواب این سوال گفت با توجه به شرایط فعلی و فرهنگی که جوانان ما پیش گرفته‌اند، آمار مجرمان روز به روز افزایش پیدا می‌کند.

برای پیشگیری چه باید کرد؟

همه نهاد‌ها به‌ویژه نهاد‌های فرهنگی و هنری باید فرهنگ‌سازی کنند.

به طور مثال رادیو و تلویزیون باید به صورت غیرمستقیم حفظ آبروی دیگران را به صورت یک ارزش بزرگ در ذهن افراد جامعه بپروراند. با خواندن اشعار وزین و علاقه‌مند کردن مردم به این اشعار، خودبه‌خود بسیاری از مردم به سمت فرهنگ‌مداری و زندگی درست می‌روند.

علیرضا ستاری