قاب خاطره و تکرار ایده قدیمی

در اوایل دهه 1360 «اسماعیل خلج» مجموعه پربیننده «سایه همسایه» را با استفاده از ایده یاد شده روی آنتن برد که تمامی قصه‌های آن در یک محله قدیمی با شخصیت‌های ثابت می‌گذشت. پس از موفقیت مجموعه یاد شده، کارگردان‌های بسیاری از این الگو تبعیت کرده و آثاری با کیفیت‌های مختلف را روانه آنتن کردند که بدون شک موفق‌ترین این کارگردان‌ها شاید مرضیه برومند به حساب آید. او در مجموعه «هتل» بخوبی از ظرفیت‌های این ایده مرکزی بهره برد و قصه‌های دلنشینی را در محدوده آن روایت کرد که بسیار هم مورد توجه مخاطبان قرار گرفت.

اما این ایده امتحان پس داده به همان نسبت که می‌تواند موفقیت یک اثر نمایشی را تضمین کند، به همان نسبت هم می‌تواند موجبات شکستش را رقم بزند. در حقیقت کارگردان‌هایی در استفاده از آن به نتیجه مثبت رسیدند که شناخت درستی از قاب کوچک داشته و در شخصیت پردازی و تعریف سر راست قصه مهارت داشته‌اند.

آخرین نمونه به نمایش درآمده از این دست که این روزها روی آنتن شبکه «آی‌فیلم» رفته، قاب خاطره به کارگردانی حجت ذیجودی است. او در قاب خاطره از همان فرمول اشاره شده در بالا بهره گرفته و داستان آدم‌هایی را روایت کرده که هریک به دلیلی به مشهد آمده‌اند. ساناز اسدی و امیر شاداب که فیلمنامه این کار را براساس طرحی از حسن وارسته نوشته‌اند، بازارچه‌ای کوچک با چند مغازه و یک هتل جمع و جور را همراه چند شخصیت ثابت خلق کرده‌اند و با ورود شخصیت‌های جدید در هر قسمت، قصه خویش را روایت کرده‌اند.

انتخاب مشهد به عنوان محل وقوع داستان بسیار به کار نویسندگان فیلمنامه آمده و رنگ و بوی مذهبی دلنشینی به خود گرفته که برای مخاطب خیلی آشنا و نزدیک به نظر می‌رسد. در حقیقت هر بخش به نوعی با حرم امام رضا(ع) که در نزدیکی بازارچه قرار دارد، پیوند خورده و روی سرنوشت شخصیت‌های آن تاثیر می‌گذارد. برای مثال می‌توان به اپیزودی اشاره کرد که دختر دانشجوی پزشکی مبتلا به سرطان همراه مادرش به مشهد آمده و طی حوادثی به معجزه ایمان پیدا می‌کند. آقا رضی به عنوان شخصیت اصلی کار شباهت بسیار به نمونه‌های پیش از خود دارد و چندان نوآوری ای در خلق آن به کار نرفته و تنها بازی خوب علی نصیریان کمی آن را از کلیشه‌های همیشگی دور کرده است. وحید (کارمند هتل) نیز تنها برای بالا‌بردن بار کمدی قاب خاطره و تغییر فضا خلق شده که تا حدود زیادی هم کارش را خوب انجام می‌دهد که بدون شک رامین ناصرنصیر نقش مهمی در این زمینه داشته است.

قاب خاطره با وجود محتوای ارزشمندش نتوانسته آنچنان که باید از ظرفیت بالقوه آن بهره گرفته و کاری متفاوت‌تر از نمونه‌های مشابه اش در گذشته ارائه کند.

محمد جلیلوند