سهم زنان از برنامه‌های رادیویی

ظهور شبکه‌های جدید رادیویی این نوید را می‌دهد که این رسانه قصد دارد برای هر دسته از مخاطبان با هر سلیقه و نگرشی برنامه‌های متفاوتی ضبط و پخش کند و آنقدر فراگیر شود که هرکس با هر مختصات زمانی و مکانی براحتی بتواند برنامه‌ای را برای شنیدن انتخاب کند.

در این بین به نظر می‌رسد زنان باید سهم به مراتب بیشتری از این رسانه داشته باشند چراکه فرصت بیشتری دارند تا در جهت نیازهای روزمره خود از برنامه‌های رادیو استفاده کنند. هرچند اگر بخواهیم آماری از گرایش رسانه‌ای زنان ارائه بدهیم درصد بالاتری به تلویزیون تعلق خواهد گرفت، اما رادیو نیز در زمره ابزارهای رسانه‌ای ـ که زنان به طور متوسط از آن استفاده می‌کنند ـ در رده بالایی قرار می‌گیرد.

رادیو از آنجا که رسانه‌ای در دسترس به حساب می‌آید و دسترسی به آن به مراتب سهل‌الوصول‌تر از تلویزیون است، می‌تواند در شرایط مختلف مورد استفاده قرار بگیرد.

امروزه با گسترش تلفن‌های همراه استفاده از این رسانه در مسیر‌های رفت و آمد نیز علاوه بر استفاده از رادیو در اتومبیل میسر شده و حتی آن دسته از زنانی که خانه‌دار نیستند یا ساعاتی را بیرون از فضای خانه سپری می‌کنند، می‌توانند شبکه‌های مختلف رادیویی را از طریق موبایل‌های خود بشنوند. همچنین استفاده از رادیو نیاز به تمرکز بیش از حد ندارد و به همین سبب براحتی می‌توان حین انجام فعالیت‌های روزانه از رادیو هم استفاده کرد و در جریان برنامه‌های آن قرار گرفت.

از سویی دیگر برنامه‌سازان در این رسانه از آنجا که تنها با صدا سر و کار دارند به مراتب آسان‌تر و با سرعت بیشتری می‌توانند برنامه‌های متنوعی را تولید کرده و روی آنتن بفرستند و در واقع این ویژگی می‌تواند قابلیت‌های بیشتر این رسانه را در برنامه‌سازی به رخ تلویزیون بکشد.

این‌که زنان چه جایگاهی در این رسانه دارند و با توجه به این‌که زمان بیشتری را در اختیار دارند تا مخاطب این رسانه باشند چه حجم از برنامه‌های این رسانه را به خود اختصاص داده‌اند موضوعی است که می‌تواند مورد پژوهش‌های کمی رسانه‌ای قرار بگیرد.

با این حال به نظر می‌رسد برنامه‌هایی که به صورت ویژه با عنوان زنان و با محوریت موضوعات اختصاصی آنان از این رسانه پخش می‌شود، کافی نیست و می‌تواند موضوعات مرتبط با این قشر از جامعه بیش از پیش مورد توجه قرار بگیرد. با این حال از آن جهت که زنان در خانواده نیز اغلب نقش‌های محوری و اساسی به عهده دارند و بسیاری از امور عمومی خانواده برعهده آنان است، بیشتر برنامه‌های رادیویی که برای خانواده‌ها و با محوریت آنها روی آنتن می‌رود نیز می‌تواند مورد توجه زنان قرار گیرد و از این حیث می‌توان برنامه‌های زیادی را برشمرد که تحت عنوان خانواده به موضوعات مرتبط با زنان نیز می‌پردازد.

در واقع این برنامه‌ها بیش از همه قابلیت این را دارند که اطلاعات مورد نیاز زنان را که برای بهبود روابط میان اعضای خانواده به آن نیازمندند در اختیار آنها قرار دهند. شاید به همین دلیل باشد که اغلب برنامه‌هایی که در گروه‌های مختلف برنامه‌سازی با مضمون خانواده پخش می‌شوند، می‌تواند مورد استفاده زنان قرار بگیرد و بیشترین درصد مخاطبان آنها را نیز زنان تشکیل می‌دهند، اما نباید از خاطر برد که خانواده عنوان عام‌تری نسبت به زنان است که علاوه بر زنان، مردان و فرزندان را نیز در بر می‌گیرد و شاید بد نباشد که به صورت اختصاصی‌تری مسائل زنان در برنامه‌های جداگانه مورد توجه قرار گیرد.

بر اساس اطلاعاتی که از عملکرد شبکه‌های معاونت صدا پیرامون برنامه‌هایی که با محوریت زن و خانواده در سال 90 پخش شده است به دست آمده، موضوعاتی از قبیل زن در فرهنگ عامه، زن در فرهنگ مردم، زنان در دوران دفاع مقدس، اشتغال زنان و مشکلات آنان در جامعه، مهارت‌های زندگی، تعامل حقوق و اخلاق در خانواده، طلاق و آثار منفی آن در جامعه و... در اغلب این برنامه‌ها مورد بررسی قرار گرفته است و کارشناسان زیادی با حضور در این برنامه‌ها به بررسی مسائل مبتلابه زنان در جامعه و خانواده پرداخته‌اند که البته با دقت در این عناوین می‌توان به موارد دیگری نیز اشاره کرد که از دید برنامه‌سازان دورمانده و شاید سال 91 بتوان آنها را نیز در زمره مباحث کارشناسانه قرار داد.

از سوی دیگر، علاوه بر برنامه‌هایی که به صورت کارشناسانه موضوعات مورد نیاز زنان را مورد بررسی قرار می‌دهد می‌توان برنامه‌های کاربردی‌تری را طراحی کرد که مهارت‌های حضور زنان در جامعه را برای آنان تشریح کند چراکه امروزه حضور زنان در جامعه نسبت به گذشته افزایش چشمگیری داشته و آموزش مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی برای این قشر از جامعه می‌تواند بیش از گذشته مورد توجه قرار بگیرد.