برپایی یک جشنواره سینمایی در رادیو

آدم‌کش (رضا میرکریمی)، طاووس‌های بی‌پر (جواد مزدآبادی)، سن‌پطرزبورگ (بهروز افخمی)، پسر آدم، دختر حوا (رامبد جوان)، تکمچی (یدالله صمدی)، ورود آقایان ممنوع (رامبد جوان)، رفیق بد (عباس احمدی‌مطلق)، شیش و بش (بهمن گودرزی)، زیر درخت هلو (ایرج طهماسب)، خواب سفید (حمید جبلی)، شوخی (همایون اسعدیان)، مرد عوضی (محمدرضا هنرمند)، عزیزم من کوک نیستم (محمدرضا هنرمند)، مارال (مهدی صباغ‌زاده)، مزاحم (سیروس الوند) و روسری آبی (رخشان بنی‌اعتماد) از جمله فیلم‌هایی هستند که از برنامه رادیو فیلم پخش خواهند شد. زمان پخش این آثار از 26 اسفند90 تا 13 فروردین 1391 راس ساعت 20 اعلام شده است.

پخش فیلم‌ها با تنظیم رادیویی از اوایل امسال آغاز شد و در این مدت فیلم‌هایی چون، رنگ خدا، آواز گنجشک‌ها، روبان قرمز، ارتفاع پست، مهاجر، دعوت، به همین سادگی، مسافر ری، یک تکه نان، راه طی شده، وقتی همه خواب بودند، بوی پیراهن یوسف، طلا و مس و نفوذی از برنامه رادیو فیلم پخش شدند.

این طرح برای اولین بار در ایران اجرا شده و در رادیوهای کشورهای دیگر سابقه نداشته است.

مهدی دهقان‌نیری،‌ رئیس مرکز هنرهای نمایشی و رادیو نمایش در گفت‌وگو با «جام‌جم» ضمن تشریح جزئیات جشنواره رادیو فیلم می‌گوید: حدود 80 درصد فیلم‌هایی که در نوروز از رادیو پخش می‌شوند، طنز هستند.

از این مدیر رادیویی درباره نحوه هماهنگی با کارگردان فیلم‌های پخش شده می‌پرسم که او پاسخ می‌دهد: ما با فیلمسازان تلفنی تماس می‌گیریم و می‌پرسیم که آیا اجازه می‌دهند فیلمشان به رادیو فیلم تبدیل شود یا خیر. تا امروز همه کارگردان‌ها موافقت کرده‌اند. آقای مجید مجیدی از این طرح بسیار استقبال کرد و گفت همه فیلم‌های من را به رادیو فیلم تبدیل کنید. تا به حال با کارگردان‌هایی چون اصغر فرهادی، عباس کیارستمی، ابراهیم حاتمی‌کیا و... ارتباط برقرار کرده‌ایم و نظر مثبتشان را جلب کرده‌ایم. صحبت‌های این کارگردان‌ها درباره رادیو فیلم از برنامه پرانتز باز پخش شده است. در برخی از فیلم‌ها نیز صدای کارگردان را در ابتدای کار آورده‌ایم.

دهقان‌نیری درباره معیار‌های انتخاب فیلم‌ها می‌گوید: اولین شرط ما این است که فیلم پردیالوگ باشد. نکته بعدی این است که فیلم تازه اکران شده باشد. چون اسامی برخی فیلم‌ها به گوش نابینایان خورده است و آنها دوست دارند با شنیدن فیلم در جریان اتفاقات هنری روز قرار بگیرند.

وی درباره تبدیل فیلم‌های خارجی به رادیو فیلم می‌گوید: این کار فعلا امکان‌پذیر نیست، چون ما مجبوریم صدای دوبله شده فیلم را پخش کنیم؛ در حالی که اولویت ما این است صدای اصلی خود بازیگر پخش بشود. اگر در آینده بتوانیم راهکاری برای حل این مساله پیدا کنیم، سراغ فیلم‌های خارجی هم می‌رویم.

او ادامه می‌دهد: ما به همه تهیه‌کنندگانی که فیلم در حال اکران دارند، پیشنهاد می‌دهیم از ظرفیت رادیو نمایش برای تبلیغ فیلمشان استفاده کنند. اگر تهیه‌‌کنندگان صدای فیلم را در اختیار رادیو قرار دهند، ما می‌توانیم فیلم را به رادیو فیلم تبدیل کرده و همزمان با اکران، آن را از رادیو پخش کنیم.

رئیس مرکز هنرهای نمایشی رادیو به نحوه شکل‌گیری ساختار رادیو فیلم در ایران اشاره می‌کند و توضیح می‌دهد: حدود 2 میلیون نفر نابینا و کم‌بینا در سراسر کشور داریم که اینها از طریق نشریاتی چون ایران‌سپید با هم در ارتباط هستند. این افراد نمی‌توانند از نمایش‌های صحنه‌ای، فیلم‌ها و سریال‌ها استفاده کنند. رادیو فیلم در ابتدا در پاسخ به نیاز نابینایان عزیز شکل گرفت، ولی بعدها دایره مخاطبانش گسترده‌تر شد. ما می‌خواستیم فیلم‌های روی پرده را برای نابینایان تبدیل به صدا بکنیم، برای همین اول از همه از تیتراژ فیلم شروع کردیم. اسم بازیگران و عوامل را خواندیم و در کنارش صدای آن بازیگر را هم پخش کردیم و گفتیم که مثلا پرویز پرستویی در چه نقشی بازی می‌کند.

وی درباره این‌که چطور خود متن فیلم به صدا تبدیل شد، یادآور می‌شود: برای انجام این کار یک راوی آوردیم که وظیفه‌اش توضیح دادن تصاویر بود. این راوی قصه را برای شنونده تعریف می‌کند. در برخی از فیلم‌ها هم راوی خودش تبدیل به یک شخصیت شد و در واقع یک شخصیت به فیلم اضافه شد. همچنین در خیلی از لحظات فیلم افکت اضافه کردیم. مثلا وقتی یک نفر دارد راه می‌رود، صدای قدم‌هایش شنیده می‌شود؛ در حالی که این صدا در خود فیلم سینمایی برجسته نیست. برخی فیلم‌ها مثل رنگ خدا بسیار کم‌دیالوگ هستند و تبدیل کردنشان به رادیو فیلم کار بسیار دشواری است، چون باید از افکت‌های زیادی استفاده کنیم.

احسان رحیم‌زاده ‌/‌ رادیو و تلویزیون