این همه هست و باز هم، همه نیست

شاید تبریز را به نام شهر اولین‌ها بشناسید یا این که تبریز را با بازار تاریخی و کهنش که مرداد ماه سال 89 در فهرست آثار یونسکو به ثبت جهانی رسید، به خاطر سپرده‌اید یا این که تبریز را با شهدای محراب و 3 علامه بزرگوارش (علامه طباطبایی، امینی و جعفری‌) یا با سرداران رشیدی که در 8 سال دفاع مقدس بود، می‌شناسید.

اگر اهل شعر و ادبیات هستید، بی‌شک نام تبریز با نام شهریار ملک سخن و با مقبرالشعراء که مدفن بیش از 400 شاعر و عارف نامی همچون شهریار، قطران، صائب، خاقانی شروانی، اسدی طوسی، فارابی و... است، برضمیر ناخود آگاه شما حک شده است.

نمادهای زیبایی همچون عمارت ائل گولی، مقبره 2 کمال، عمارت ساعت، برج یانقین، برج خلعت‌پوشان (‌محلی برای پوشیدن ردای شاهی و حکومت شاهان قاجار بود‌) و مسجد کبود (فیروزه اسلام‌) و بوستان‌ها و تفرجگاه‌های این شهر خاطرات خوب و مفرحی برای شما رقم زده‌ است. ‌اگر اهل اقتصاد و دو دو تا چهارتا کردن هستید پس حتما نام تبریز را به‌واسطه برگزاری همایش‌های بین‌المللی سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی که همه ساله در این شهر پذیرای سرمایه‌گذاران و به اصطلاح مایه‌داران است ، شنیده‌اید و اخبار این همایش را در رسانه‌ها دنبال کرده‌اید. ‌این شهر به اولین پایتخت جهان‌تشیع لقب داده شده است . تبریز را به خاطر بسپارید‌ با کوفته تبریزی خوشمزه اش که زیر زبانتان مزه کرده‌اید و با انواع آش‌های محلی و سنتی همچون (آش دوغ، آش اوماج، آش کشک، آش سرکه و...) . در کنار آن حتما که این شهر با حلواهای مخصوص مراسم مختلف و شیرینی منحصربه‌فردش یعنی قرابیه، ریس، نوقا، اهری، رشته خطایی، باقلوای مخصوص کام شما را شیرین کرده است.

اگر کافی نیست ما امروز در این شماره از چمدان، تبریز را با نام دیگر به شما معرفی می‌کنیم؛ تبریز شهر موزه‌ها.

تا یادم نرفته بگویم اگر در سفر به شهرهای مختلف کشور از دست گداهای میلیونر به ستوه آمده‌اید، این بار با خیال آسوده از دست این‌گونه افراد ، مهمان شهر ما شوید چون از هر‌ دری که وارد شوید، بی‌شک با دیدن تابلوهایی که روی آن نوشته « به تبریز شهر بی‌گدا خوش آمدید» مسرور می‌شوید.

زمانی که ارفع الملک جلیلی، شهردار وقت تبریز سال 1314 هجری شمسی با آلمانی‌ها برای کشیدن طرح و نقشه عمارت اولین بلدیه کشور به توافق رسید و آنها طرح اولین بلدیه ایران را روی کاغذ آوردند به احتمال قوی نمی‌دانستند این عمارت علاوه بر این که نماد اولین بلدیه ایران شناخته می‌شود، به یکی از جاذبه‌های فرهنگی تبریز نیز مبدل می‌گردد.

عمارت شهرداری تبریز طی سال‌های 1314 تا 1318 در گورستان متروکه و خرابه کوی نوبر با نظارت و طراحی مهندسان آلمانی در 6500 متر مربع زیر بنا در 3 طبقه (زیرزمین، طبقه همکف، طبقه اول و دوم‌) بنا شد و بیش از 80 اتاق و 10 تالار دارد که این تالارهای زیبا ، چشم هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند و اکنون این عمارت درست در منطقه مرکزی تبریز قرار دارد.

برفراز برج این عمارت یک ساعت خودنمایی می‌کند که 4 ناقوس دارد. با طنین موزون و ضرباهنگ خاص آن راس ساعت با نواختن زنگ به تعداد همان ساعت گذشت زمان را به یادمان می‌آورد و تبریزی‌ها هر روز با ضرباهنگ آن خو گرفته‌اند.

هم‌اکنون از آن 4 ناقوس، 3 ناقوس به صورت منظم و صحیح کار می‌کند، اما یکی از ناقوس‌ها به خاطر حمله روس‌ها به تبریز درسال 1324 با گلوله از کارافتاده است.

این عمارت، وسط شهر تبریز و در میدانی به نام ساعت واقع است که هم‌اکنون به موزه تبدیل شده است.

این موزه اولین موزه شهرداری‌های کشور است و پس از کشور چین، در ردیف اولین موزه‌های شهرداری‌های جهان قرار دارد.

اگر دنبال قالی و فرش‌های اصیل و ناب هستید که قدمت آنها به بیش از 110 سال قبل برگردد، حتما در موزه شهرداری به تالار فرش سر بزنید، چرا که این نوع فرش‌ها را می‌توانید در این تالار بیابید. 12 تخته فرش موجود در این مجموعه زیبا مربوط به فرش‌هایی است که از زمان تاسیس عمارت شهرداری تا سال 1320 به دستور ارفع الملک جلیلی بافته شده و به اتمام رسیده است.

اگر عشق دوربین، عکس، شاتر، فیلم و نگاتیو هستید واین روزها هر چند وقت یک‌بار سری به آخرین مدل‌های دوربین‌های دیجیتال می‌زنید، پس بد نیست نیم‌نگاهی نیز به تاریخچه و روند تکوین و شکل‌گیری دوربین‌های نسل قدیم بزنید و به خاطر بسپارید دوربین‌های دیجیتال و چند بعدی و گران قیمت امروزی چند جلد عوض کرده‌اند تا به شکل کنونی و امروزی در آمده‌اند.

این محوطه طی خاکبرداری‌های سال 1376 به وسیله شرکت‌های طرف قرارداد شهرداری تبریز شکل گرفت و همان سال با شناسایی آثار گورستان هزاره اول ق. م به‌عنوان یک محوطه باستانی دارای آثار بویژه دوره آهن با شاخص اسکلت‌هایی مدفون همراه با سفال‌های خاکستری و در مواردی نخودی و قرمز و اشیای فلزی شناخته شده است.

طی فصل اول کاوش، تعداد 38 گور کاوش شد و یکی از گورها که دارای 2 اسکلت (زن و مرد) به همراه اشیای تدفینی بود، بلوک‌برداری شده و به موزه ملی آذربایجان انتقال یافت.

حیف است به تبریز بیایید و بدون این که از خانه موزه شهریار بازدید کنید به شهر و دیار خود بازگردید. منزل مسکونی استاد شهریارکه به شماره 1000 در فهرست آثار ملی ثبت است بعد از فوت شهریار غزل ایران به موزه تبدیل شده است.

در این موزه برخی دستنوشته‌های استاد به صورت خوشنویسی و برخی نامه‌ها و مکاتبات وی با افراد و شخصیت‌های ادبی و هنری به چشم می‌خورد.

در بین نامه‌ها می‌توان اولین نامه شهریار به اولین استادش یعنی ملاابراهیم صدری را دید. ملاابراهیم صدری معلم مکتبخانه‌ای بود که شهریار آنجا تحصیل کرد.

در این نامه، شهریار از غریبی و دلتنگی خود در زمان زندگی در تهران سخن گفته است. حالت کلی این نامه به صورت درد دل بوده و بقیه آثار نیز نامه‌هایی است که مقامات مختلف به استاد نوشته‌اند.

آثار متعددی را که از استاد شهریار به زبان فارسی و ترکی آذربایجانی به‌جا مانده است می‌توانید در این موزه مشاهده کنید که از مهم‌ترین آنها می‌توان به منظومه «حیدربابایه سلام‌» به زبان ترکی به عنوان شاهکار استاد یاد کرد. این اثر هم‌اکنون به بیش از 91 زبان زنده دنیا از جمله آلمانی، فرانسه، انگلیسی، زبان محلی آمریکای لاتین و... ترجمه شده است.

علاوه بر آثار و دستنوشته‌های استاد که تعداد آنها به بیش از1100عدد می‌رسد، می‌توانید قرآن نفیسی را که یک‌سوم آن توسط استاد نوشته شده است نیز نظاره گر باشید.

این موزه در تقاطع چهارراه باغشمال و خیابان 17 شهریور تبریز در محله مقصودیه قرار دارد.

معصومه درخشان