پیشدستی ایران در ‌تحریم نفتی اروپا

از این رو بسیاری از تحلیلگران معتقدند، ایران باید از هم‌اکنون فروش نفت خود به اروپا را متوقف کند.

در حال حاضر تنها 18 درصد نفت ایران به کشورهای اروپایی صادر می‌شود و مهم‌ترین خریداران اروپایی نفت ایران، اسپانیا، یونان و ایتالیا هستند که در مجموع صادرات نفت خام ایران به اروپا، روزانه حدود 480 هزار بشکه است. این رقم در ازای صادرات 2 و نیم میلیون بشکه‌ای ایران، رقم چندان بالایی محسوب نمی‌شود.

3 کشور اروپایی ایتالیا، اسپانیا و یونان که جزو کشورهای مدیترانه‌ای هستند و بازار مدیترانه نفت خام ایران را در اختیار دارند. از اتحادیه اروپا برای جایگزین کردن بازار تامین نفت مورد نیاز خود مهلت 6 ماهه خواسته‌اند، اما با اقدام عجولانه‌ای که اروپایی‌ها در پیش گرفته‌اند ناظران بازار نفت معتقدند تحریم نفت ایران تاثیر بالایی در افزایش قیمت آن خواهد داشت و کشورهای مصرف‌کننده قادر به کنترل آن نخواهند بود. از این رو بسیاری از پالایشگران نفتی و کارشناسان بازار انرژی در اروپا نگران به خطر افتادن موقعیت اقتصادی و پالایشی خود شده‌اند و به مخالفت با این تحریم پرداخته‌اند.

در این میان برخی از فعالان اقتصادی و کارشناسان مسائل ژئوپلیتیک داخلی معتقدند ایران برای به دست آوردن منفعت سیاسی و اقتصادی بیشتر در این زمینه، خود پیشدستی کرده و به تحریم صادرات نفت به این کشورها بپردازد. هرچند این پیشدستی ایران در تحریم نفتی اروپا ابعاد اقتصادی، سیاسی و حقوقی دارد، اما بسیاری از کارشناسان و مسوولان نسبت به این تصمیم موضع گرفته‌اند و اخیرا مجلس نیز درصدد ارائه طرحی درخصوص قطع صادرات نفت برای کشورهای اروپایی برآمده است.

به اعتقاد این کارشناسان ایران باید قبل از کشورهای اروپایی که خود دچار بحران اقتصادی و ورشکستگی هستند تصمیم خود را اجرایی کند و برای کاهش فشار روانی ناشی از این موضع، اقدام به قطع صادرات نفت به اروپا کند، چرا که ایران بازار نفت مطمئن‌تری را در سایر نقاط دنیا پیدا خواهد کرد.

وی اضافه می‌کند. صیانت از منافع ملی ایجاب می‌کند این تصمیم عملی شود زیرا این رفتار اروپا رفتار دوستانه‌ای تلقی نمی‌شود.

سیف‌الله جشن‌ساز مدیرعامل شرکت بازرگانی نفت ایران (نیکو)‌ نیز در پاسخ به این سوال که آیا امکان قطع صادرات نفت ایران به اروپا پیش از اجرای مصوبه اخیر اتحادیه اروپا درباره تحریم نفت، عملی است یا خیر، می‌گوید: ما می‌توانیم دست به چنین اقدامی بزنیم و با این اقدام کشورهای خریدار نفت دچار مشکل جدی خواهند شد و به زودی نمی‌توانند مشکلات خود را در تامین نفت مورد نیاز حل کنند.

وی در عین حال می‌گوید: از آنجایی که جمهوری اسلامی ایران اصل موضوع تحریم را قبول ندارد این اقدام را نیز دقیقا ارزیابی می‌کند.

جشن ساز تاکید دارد: پیش از انقلاب اسلامی صددرصد بازار نفت ایران در اختیار غرب بود و طی 32 سال گذشته گستره جغرافیایی فروش نفت ایران 180 درجه تغییر کرده و این بیانگر آن است که سهم 18 درصدی اروپا از بازار نفت ایران چندان قابل توجه نیست.

جشن‌ساز معتقد است: ایران در پیدا کردن بازارهای جدید نفت موفق بوده و توانسته چرخش کاملی در بازار نفت خود ایجاد کند و این تاکیدی بر بی‌تاثیر بودن تبلیغات سیاسی و تحریم‌ها علیه ایران است زیرا در حال حاضر بازار شرق برای نفت ایران بازار پرکشش و مناسبی است که بسیار فعال هم هست.

مدیرعامل شرکت نیکو می‌گوید: اوباما رئیس‌جمهور آمریکا برای پاسخ به افکار عمومی و رقبایش در آمریکا دست به دو اقدام تحریم بانک مرکزی و فشار به اروپا برای تحریم نفت ایران زده است، اما در عین حال ما معتقدیم این رفتارها، سیاسی و تبلیغاتی است و کارکردی جز این ندارد.

کارشناسان معتقدند افزایش قیمت نفت پس از اجرای تحریم نفت ایران اولین و موثرترین نتیجه‌ای است که از این تصمیم اروپا علیه ایران برخواهد خاست. احمد قلعه‌بانی مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران نیز طی اظهارنظری در این باره گفته است که کشورهای جهان با تحریم نفت در انتظار نفت 150 دلاری باشند.

به زعم کارشناسان بازار نفت، با وجود آشفتگی‌های مالی و اقتصادی اروپا افزایش قیمت نفت به 150 دلار که حتی پیش‌بینی افزایش 200 دلاری نیز در روزهای اخیر صورت گرفته، برای اقتصاد بحران‌زده جهان بویژه کشورهای اروپایی نتیجه‌ای خوشایند نخواهد داشت.‌ از این رو این کارشناسان بر این باورند که تحریم نفتی ایران از سوی اروپا جنبه اجرایی و عملیاتی ندارد و امکان پایبندی امضا‌کنندگان چنین طرحی به مصوبه اتحادیه اروپا چندان جدی نیست.

یک مقام مسوول نفتی که مایل به ذکر نامش نیست نیز در زمینه پیش‌دستی ایران برای تحریم فروش نفت به اروپا به خبرنگار جام‌جم می‌گوید: ما می‌توانیم بسیاری از کشورهای خریدار نفت را از هم‌اکنون مورد تحریم صادرات نفت قرار دهیم و تصمیم آنها را خنثی سازیم، اما نگرش جمهوری اسلامی این نیست که هر عملی را مقابله به مثل کند، زیرا در شرایط جنگ قرار ندارد که چنین تصمیمی را اجرا کند.

وی معتقد است: فروش نفت ایران در هر شرایطی سود خواهد داشت و از هم‌اکنون بسیاری از کشورهای شرقی برای جایگزین شدن بازار نفت اروپا تقاضای خود را ارائه کرده‌اند.

وی برای ایران بازار آسیا و بازارهای شرقی را پرجاذبه و پرمنفعت دانست و تاکید کرد: بازار نفت اروپا که تنها 18 درصد بازار فروش نفت ایران است، سهم ناچیزی است که تاثیر چندانی در معاملات نفتی ندارد و از این منظر با توجه به ظرفیت پالایشی اروپا، ایران این امکان را دارد که فرصت فروش نفت خود را از این کشورها سلب کند و از همین الان نفتی به اروپا صادر نکند.

این مقام مسوول نفتی در ادامه تاکید کرد: در کنار سایر هزینه‌ها در هر شرایطی، فروش نفت ایران دارای صرفه اقتصادی است و از این منظر، ایران هیچ‌گونه نگرانی‌ای ندارد و کشورهای زیادی تقاضای جایگزینی بازار نفت اروپا شده‌اند.

این مقام نفتی اضافه می‌کند: تقاضای نفت ایران به قدری بالاست که عمل به تعهد به دلیل ظرفیت تولید نفت وجود ندارد و از هم‌اکنون تا فصول بعدی، نفت ایران فروخته شده و قراردادهای زیادی درباره فروش نفت منعقد شده است.

به این ترتیب حامیان طرح متوقف ساختن فروش نفت ایران به اروپا باور دارند بیش از این که اروپا تحریم واردات نفت ایران را در نخستین روز ماه جولای (11 تیر)‌ عملی کند، ایران از صادرات نفت به اروپا خودداری کند تا این اتحادیه فرصتی برای جایگزینی منابع خود نداشته باشد.