نیمه شب با مجله ای در رادیو جوان

یکی از این برنامه‌ها که ارتباط خوبی با مخاطب برقرار کرده و نشان داده است مخاطب خود را بدرستی می‌شناسد و از سلیقه سخت‌پسند و البته تنوع‌طلب او آگاه است، برنامه «اینجا شب نیست» است. به همین بهانه با عوامل اجرایی این برنامه گپ و گفتی خواندنی داشتیم.

شهاب نادری، سردبیر برنامه به ما می‌گوید: این برنامه قبلا گفت‌و‌گو‌محور بود، اما از وقتی سردبیری آن به عهده من گذاشته شده است، کار را به گونه ساختارمحور ارائه می‌کنم.

او در ادامه بیان می‌کند: در سری قبلی برنامه و پیش از این‌که سردبیری آن را به عهده داشته باشم، تمام اتفاقات حول گوینده می‌افتاد. اما من این فضا را به گونه‌ای تغییر دادم و سبک برنامه‌سازی خود را در آن اعمال و آیتم‌هایی را به برنامه اضافه کردم. البته برخی بخش‌ها نیز به عهده گوینده است. وی در ارتباط با آیتم‌های این برنامه می‌گوید: یکی از آیتم‌هایی که در برنامه وجود دارد و بسیار مورد اقبال شنونده‌ها قرار گرفته، دبستانی‌هاست که در آن داستان‌های دبستان از جمله کوکب خانم، حسنک کجایی و... خوانده می‌شود. این آیتم بشدت بازخورد خوبی میان مخاطبان داشته است. از دیگر آیتم‌های برنامه می‌توان به یادداشت‌های روزانه یک نویسنده، نامه‌ها، تکنیک‌های داستان‌نویسی، پیاده‌روی روی تقویم که به محله‌های قدیمی تهران و سایر شهرها می‌پردازد، اشاره کرد. وی در ادامه اظهار می‌کند: در این برنامه نمایشنامه‌خوانی زنده نیز هست و در آیتم دیگری از آن، گفت‌وگوی زنده با یکی از نویسنده‌ها، هنرمندان یا چهره‌های برجسته در حوزه فرهنگ و هنر وجود دارد.

نادری پیش از این برنامه‌هایی چون «قاصدک» (در آن اختصاصا در ارتباط با داستان‌نویسی صحبت می‌شد)‌، «آپارات» (سینمایی و به مقوله سینما می‌پرداخت)‌، یک سبد ترانه (برنامه موسیقایی)‌ و یک برنامه طنز و تفریحی به نام «الفبای جوانی» را روی آنتن شبکه رادیویی جوان داشته است. نادری در ارتباط با اینجا شب نیست می‌گوید: این برنامه یک جنگ شبانگاهی است با المان‌هایی که باید رعایت شود. ما سعی کردیم این تیتر شبانگاهی بودن را در برنامه اعمال کنیم. چون وقتی یک برنامه ساعت خاصی پخش می‌شود، این برنامه تعریف خاصی متناسب با زمان پخش پیدا می‌کند که باید رعایت شود. وی مشخصه اصلی این برنامه را مجله بودن آن عنوان می‌کند و می‌افزاید: حرکت سینوسی برنامه و مجله‌وار بودن آن یکی از حسن‌هایش است، چرا که قدرت انتخاب بیشتری به شنونده می‌دهد و مخاطب می‌تواند انتخاب کند چه بخش‌هایی را گوش دهد بدون این‌که آسیبی به روند شنیداری او وارد آید.

هرکس ممکن است یک آیتم را دوست داشته باشد و می‌تواند آن را انتخاب کند، لذا شکل مجله‌ای برنامه این امکان را به مخاطب می‌دهد آزادی عمل بیشتری در انتخاب داشته باشد. مانند این که وقتی فردی مجله‌ای را می‌خرد بخش‌هایی را که دوست دارد، مطالعه می‌کند.

شاهین شرافتی، گوینده برنامه علمی اینجا شب نیست از سال 85 با برنامه «جوونی دربست» به رادیو وارد شد.

وی می‌گوید: این برنامه گفت‌وگومحور نیست، ترکیبی و تعاملی با مخاطب است. ابتدای برنامه نیز یک سوال مطرح می‌شود که حضور مخاطبان را می‌طلبد. علاوه بر این، مشارکت مخاطبان در طول برنامه بسیار پررنگ است و شنوندگان ما چه از طریق پیامک و چه تماس تلفنی یا نظر گذاشتن در وبلاگ، مدام در ارتباط هستند. حتی خیلی وقت‌ها پیش می‌آید ایده‌هایی که می‌دهند بسیار خوب است و وقتی در برنامه اعمال می‌شود مورد توجه قرار می‌گیرد. وی در ادامه می گوید: اینجا شب نیست در شب اجرای من، علمی است و مطالعه در آن نقش پررنگی دارد، چرا که علم پیشرفت می‌کند و اگر اطلاعات گوینده به روز نباشد، از مخاطب جا می‌ماند و مجری باید حرفی برای گفتن داشته باشد. شرافتی پیش از این در جنگ شبانگاهی اینجا شب نیست همراه با امین نبی‌اللهی یکی از بانشاط‌ترین برنامه‌ها را روی آنتن بردند، اما برنامه‌ای که اکنون از وی پخش می‌شود، آرام‌تر است. وقتی علتش را می‌پرسم، در پاسخ می‌گوید: برنامه‌ای که از آن نام می‌برید به گروه ورزش رادیو جوان مربوط بود و آن فضا را می‌طلبید. اما این برنامه مربوط به گروه دانش است لذا ادبیات، نوع نگاه و محتوای آن با گروه ورزش بسیار تفاوت دارد. این برنامه خیلی هدفمند با ادبیاتی که متعلق به جوانان امروزی است به ترویج علم می‌پردازد. دغدغه ما در برنامه این است که از علم صحبت و میزان تاثیر‌گذاری آن را در زندگی گوشزد کنیم، پس ادبیات این برنامه به اندازه برنامه‌های تفریحی نباید شاد یا پر از خنده باشد و در عین حال ادبیات خشکی را که معمولا در برنامه‌های علمی دیده می‌شود هم ندارد، بلکه فرم جدیدی ارائه می‌کند که مخاطبان زیادی دارد. بسیاری از جوانان دوست دارند از مطالب علمی و روز دنیا با خبر باشند و همیشه این‌گونه نیست که بگوییم برنامه‌های جوانان باید پر جنب و جوش باشد، بلکه به دلیل علاقه زیاد جوانان به علم، این برنامه مطابق با چنین نیازی ساخته شده است. بسیاری از گوینده‌های رادیو و بخصوص رادیو جوان به تلویزیون رفته‌اند. از شرافتی می‌پرسم آیا او نمی‌خواهد رسانه دیداری را تجربه کند، که می‌گوید: در حال حاضر بسیاری از گوینده‌ها به تلویزیون رفته‌اند، اما من فکر می‌کنم رادیو رسانه تاثیرگذارتری است و دوست دارم تمام وقتم را برای برنامه‌سازی و اجرا در رادیو بگذارم. الان دغدغه‌ام رادیوست و تمام تمرکزم را بر این کار گذاشته‌ام. قبلا اجرا را در شبکه جهانی جام‌جم در برنامه «بوم سفید» تجربه کرده‌ام که برنامه منتخب شبکه نیز شد. وی معتقد است رادیوبا وجود کم‌هزینه بودنش تاثیرگذاری زیادی بر مخاطب دارد. شما حتی اگر میان راه یا حتی در یک منطقه دورافتاده باشید که در آن تلویزیون وجود ندارد براحتی می‌توانید با یک رادیوی کوچک از دنیای پیرامون خود باخبر شوید، بنابراین معتقدم رادیو رسانه قدرتمندی است.

وی مطالعه را عامل توفیق یک جوان در رسانه عنوان می‌کند و می‌گوید: علاوه بر مطالعه که بسیار مهم است باید دغدغه‌ات این باشد در هر برنامه‌ای که حضور می‌یابی حرفی برای گفتن داشته باشی. وی که سابقه دوبله را نیز دارد، می‌افزاید: در رادیو برخلاف دوبله که فقط صدا مهم است قابلیت گویندگی نیز بسیار اهمیت دارد و کسانی که می‌خواهند برای ورود به این حرفه اقدام کنند ابتدا باید بدانند چه می‌خواهند بگویند و بعد تکنیک‌های اجرا را یاد بگیرند و روی صدایشان کار کنند، چون کسی که دوبله می‌کند مهم نیست چه طرز تفکر و اندیشه‌ای دارد یا این‌که مطالعه‌اش چقدر است، اما همه اینها در گویندگی رادیو مهم و تاثیرگذار است. وی در ادامه به این نکته تاکید می‌کند: در رادیو باید زیاد مطالعه کنی و این فکر است که باعث رشد تو می‌شود.

شرافتی معتقد است: قابلیت اجرا بسیار مهم‌تر از صداست، چراکه شنونده پس از مدتی به صدای تو عادت می‌کند و برایش این مهم است که چه چیزی را به او تحویل می‌دهی. به نظر من صدا در رادیو مانند یک بسته‌بندی و قالبی برای محتوایی است که می‌خواهی به مخاطب بدهی، لذا حتی با بسته‌بندی زیبا، باید محتوا نیز بسیار غنی باشد تا مخاطب به سوی تو و برنامه‌ات جذب شود. گوینده‌ای موفق است که از این بسته‌بندی درست استفاده کند.

وی می‌گوید: دوره اجرای تلویزیونی و خبر را پیش از حضور در رادیو گذراندم، اما استادان در پایان آن دوره به من پیشنهاد کردند اجرا را تجربه کنم تا گویندگی خبر، چون معتقد بودند پتانسیلش را دارم که در زمینه اجرا موفق‌تر عمل کنم و در حال حاضر نیز فکر می‌کنم از دوره آزمون و خطا در کار اجرای من گذشته است و تمی را که باید، پیدا کرده‌ام.

گویندگی در رادیو بسیار سخت‌تر از گویندگی خبر است. گوینده خبر فقط متنی را که به او داده‌اند، می‌خواند اما اجرا در رادیو، کاری ژورنالیستی است که باید حواست به خیلی چیزها باشد و بسیار مطالعه داشته باشی. پیشکسوتان ما در رادیو می‌گویند برای این‌که بتوانی در این رسانه موفق باشی باید یک هفته سکوت کنی و گوش بدهی تا بتوانی یک دقیقه خوب اجرا کنی و به نظر من، این یکی از رازهای بزرگ در اجراهای رادیویی است. باید با مردم در ارتباط باشی، خوب بشنوی تا موفق شوی.

نویسنده همواره یکی از مهم‌ترین نقش‌ها را در برنامه و بخصوص برنامه‌های رادیویی به عهده دارد، و آنچه یک مخاطب می‌شنود علاوه بر تکنیک‌هایی که گوینده برای اثر بخشی به متن به کار می‌برد تا حد زیادی به نوشته‌ای بستگی دارد که نویسنده آن را به عنوان خوراک به گوینده می‌دهد تا او آن را به مخاطب تقدیم کند.

شهاب نادری، نویسنده این برنامه می‌گوید: یکی از عوامل توفیق در رادیو اعمال سلیقه مخاطب در آن برنامه است و اگر برنامه‌ای طبق درخواست و سلیقه حداکثری مخاطبان پیش برود پس عنصر مهم تاثیر‌گذاری را دارد؛ چون چه در حوزه سینما، چه موسیقی و چه جنگ شبانگاهی مواد مشخص است و تعداد شاخه‌هایی که می‌توان به آن پرداخت، محدود و وقتی مشاهده می‌شود عده زیادی متفق‌القول یک آیتم را دوست دارند یا می‌خواهند درباره موضوعی خاص صحبت شود، براحتی می‌توان تشخیص داد چه چیزی باید در برنامه گفته شود تا با اقبال مواجه شود.

وی در ادامه به این نکته اشاره می‌کند: تیتر‌هایی که به آن پرداخته می‌شود، همواره واضح، مبرهن و تعریف شده است. تعریف هر ژانری را که می‌خواهیم در آن وارد شویم نیز کاملا پیدا و مشخص است. وی در ارتباط با اینجا شب نیست، می‌گوید: براساس آماری که گرفته شده است این برنامه جزو پرمخاطب‌ترین برنامه‌های رادیو جوان بوده است و طول یک سال که از پخش آن می‌گذرد، این آمار نشان می‌دهد برنامه توانسته مخاطب خود را پیدا کند.

با توجه به این‌که اینجا شب نیست جنگی شبانگاهی است که در بامداد هر روز پخش می‌شود. نادری در ارتباط با نحوه تلفیق فضای آرام شبانگاه با شور و نشاط جوانی می‌گوید: شادابی را در فضای ملایم نیز می‌توان به دست آورد. گرچه بحث شادابی نیز موضوعی است که در کلیت برنامه‌های اینجا شب نیست، گنجانده شده و به نظر من همواره شادابی با پرسر و صدا بودن متفاوت است، یعنی نمی‌توان برنامه‌ای با ریتم تند را فقط برنامه شاد نامید. گرچه در همین برنامه‌های اینجا شب نیست بعضی ایام هفته، برنامه کاملا فضای شادی دارد و با ریتم تند روی آنتن می‌رود. اما همیشه این‌گونه نیست که ما بگوییم چون فضا مربوط به رادیو جوان است پس باید پرسر و صدا باشد. به نظر من این تعریف اشتباهی است که در مطبوعات باب شده است.

وی در ادامه می گوید: جوان همیشه خواهان ریتم تند نیست، بلکه گاهی به برنامه‌ای آرام با ریتم ملایم و حتی برنامه‌ای صرفا علمی نیز نیازمند است و در رسانه به همه نیازهای او باید پاسخ داده شود.

برنامه اینجا شب نیست یکی از پرمخاطب‌ترین برنامه‌های رادیو جوان است که هر شب جوانان را با خود همراه می‌کند.

از دیگر ویژگی‌های این برنامه زنده بودن آن است که باعث نشاط بیشتر و همراه شدن مخاطب با برنامه تا ساعت پایانی آن می‌شود.

فریبرز گلبن، تهیه‌کننده همه برنامه‌های «اینجا شب نیست» تاکنون برنامه‌های فراوانی را در رادیو جوان و دیگر رادیو‌ها داشته است. وی در ارتباط با این برنامه می‌گوید: برنامه اینجا شب نیست یک جنگ شبانگاهی است که برای جذب مخاطب باید المان‌های یک برنامه شبانگاهی به درستی در آن مورد توجه قرار گیرد. وی در خصوص این موضوع که هر شب این برنامه با یک گروه و یک سردبیر روی آنتن می‌رود، می‌گوید: این موضوعی است که از طرف مدیر شبکه خواسته شده است و در ادامه به این نکته اشاره می‌کند که هر برنامه‌ای باید متناسب با زمان پخش، مواردی را مد نظر داشته باشد و برای جذب مخاطب از آنها استفاده نماید.

گلبن که تهیه‌کننده برنامه هفت شنبه نیز بوده است در ارتباط با این برنامه اظهار می‌کند: اینجا شب نیست به‌رغم اسمش یک برنامه شبانگاهی است و مردم انتظار دارند یک برنامه با ریتم مناسب و در عین حال جذاب را در آن ساعت از شبانه روز بشنوند که در این‌ خصوص از موسیقی‌های زیبا و متن‌هایی که متناسب با شب است در این برنامه استفاده می‌شود. گلبن می‌افزاید: نمایشنامه‌خوانی، شعرهای خوب و موسیقی‌های درست از مواردی هستند که برای بهتر شدن برنامه در نظر گرفته‌ایم. وی در ادامه تصریح می‌کند: اگر در این ساعتی که برنامه پخش می‌شود موسیقی با ریتم تند استفاده شود مسلما مخاطب نمی‌پذیرد و ما در برنامه‌سازی این نکات را مدنظر قرار داده‌ایم و سعی ما بر این است که تیتر شبانگاهی بودن را برای برنامه حفظ و آیتم‌ها را متناسب با آن انتخاب کنیم.