قلب‌هایی که بیمار به دنیا می‌آیند

دکتر زهرا خیراندیش، فوق تخصص قلب کودکان در گفت‌وگو با «جام‌جم» در این‌باره توضیح می‌دهد: قلب همه انسان‌ها 4 حفره دارد؛ 2 دهلیز و 2 بطن که کاملا از هم جدا هستند. در عملکرد سالم قلب، شریان ریوی از طرف راست خون تیره را وارد ریه می‌کند و خون حاوی اکسیژن از طرف چپ به قلب برمی‌گردد. این خون روشن به وسیله پمپاژ قلب به سراسر بدن منتقل می‌شود.

متخصصان، بیماری‌های قلبی در کودکان را به 2 دسته مادرزادی و اکتسابی تقسیم می‌کنند که بیماری‌های مادرزادی از بدو تولد همراه کودک است. این پزشک متخصص در این زمینه می‌گوید: گاهی ممکن است وجود سوراخ‌هایی در قلب و راه داشتن این حفره‌ها به هم علت وجود مشکلات قلبی کودکان باشد. تنگی دریچه‌های اصلی یا وجود ارتباط میان رگ‌های اصلی هم می‌تواند دلیل بروز بیماری‌های قلبی کودکان باشد.

به گفته وی، وجود هر یک از این مشکلات می‌تواند نشانه‌هایی ایجاد کند. بعضی از این مشکلات مانند سوراخ‌های بین قلبی فقط باعث پرکارترشدن قلب می‌شود و گروه دیگری مانند تنگی دریچه‌ها، وارد شدن فشار بر حفره پشت آن و بروز مشکلاتی خاص را در پی دارد.

این پزشک متخصص یادآور می‌شود: گاهی وجود برخی بیماری‌های قلبی در کودکان باعث می‌شود خون تیره وارد سیستم جریان خون روشن شود. این مساله باعث می‌شود تمام سیستم‌های بدن خون تیره دریافت کنند و اکسیژن کمتر از آن که نیاز دارند به آنها برسد. این مورد در درازمدت بر عملکرد بدن تاثیر می‌گذارد و مشکلات دیگری را ایجاد می‌کند.

تولد نوزادی با قلب بیمار برای هیچ پدر و مادری خوشایند نیست و هیچ کس دوست ندارد این وضعیت را تجربه کند. پس خوب است بدانیم ازدواج‌های فامیلی یکی از علل مهم ایجاد چنین مشکلاتی است.

دکتر خیراندیش با اشاره به این مساله یادآور می‌شود: شرایط محیطی و مصرف برخی داروها به خصوص در چند ماه اول ممکن است باعث بروز چنین مشکلاتی شود، اما ازدواج‌های فامیلی و ژنتیک نقش مهمی در این زمینه دارد.

علائم بیماری‌های قلبی در شیرخواران با بزرگسالان تفاوت دارد. به همین دلیل خیلی از مواقع ممکن است پدر و مادر متوجه این نشانه‌ها نشوند.

دکتر خیراندیش با تاکید بر این نکته که بیماری‌های قلبی شیرخواران گاه با علائمی خاص همراه است، توضیح می‌دهد: گاهی تنفس سریع شیرخوار یا خستگی او حین شیرخوردن می‌تواند نشاندهنده بیماری قلبی باشد. به گفته وی، بچه‌ها معمولا حدود 5 تا 10 دقیقه به طور مداوم شیر می‌خورند که اگر در این روند وقفه‌ای ایجاد شود و نوزاد هنگام شیرخوردن خسته و بیحال شده و پس از کمی استراحت دوباره مشغول شیرخوردن شود، نشانه وجود مشکلات قلبی مادرزادی است.

این استادیار دانشگاه آزاد با اشاره به شیرخوارانی که به بهانه بازی شیرخوردن را متوقف می‌کنند، می‌گوید: وقتی بچه بزرگ‌تر می‌شود به دلیل بازیگوشی و بازی ممکن است پشت سر هم شیر نخورد و این روند را متوقف کند. اما علامت بیماری قلبی حالتی مانند تنگی‌نفس است؛ در این صورت شیرخوار هنگام شیرخوردن تند نفس می‌کشد، خسته و بیحال می‌شود و در نتیجه شیرخوردن را متوقف می‌کند.

به گفته وی، این وضعیت معمولاً در ماه‌های اول و دوم پس از تولد مشخص می‌شود. اما گاهی نیز بیماری‌های قلبی مادرزادی علامت خاصی ندارد و تنها معاینات دوره‌ای، وجود بیماری را مشخص می‌کند.

دکتر خیراندیش خاطرنشان می‌کند: گاهی در معاینات دوره‌ای نوزاد، پزشک متوجه صدای غیرطبیعی قلب می‌شود که برای پیگیری بیشتر باید بررسی‌های لازم صورت گیرد.

به گفته این پزشک متخصص کبودی رنگ لب، ناخن‌ها و زبان کودک نیز نشانه دیگری از بیماری‌های قلبی مادرزادی است. بیماری‌های قلبی مادرزادی در شیرخواران علائمی خاص دارد که پدر و مادر باید با توجه به آنها به پزشک مراجعه کنند. دکتر خیراندیش در این‌باره می‌گوید: تنفس سریع، رنگ کبود و گاهی مواقع نیز عدم وزن‌گیری ممکن است علامت بیماری‌ قلبی مادرزادی شیرخواران باشد.

دکتر خیراندیش با بیان این نکته که هر چه بچه بزرگ‌تر باشد علائم بیماری هم بیشتر شبیه بزرگسالان است، می‌گوید: وقتی بچه‌ها به سن مدرسه می‌رسند ممکن است دردهای قفسه سینه، تپش قلب، سرگیجه و غش را تجربه کنند. اما متاسفانه همان‌طور که گفته شد برخی از بیماری‌های مادرزادی قلب هیچ علامتی ندارد و در جریان یک معاینه دقیق مشخص می‌شوند. به گفته وی انجام معاینات دوره‌ای، کمک زیادی به تشخیص بیماری‌های قلبی کودکان می‌کند.

بسیاری از پدر و مادرها با تشخیص بیماری قلبی در کودک‌شان نگران و ناامید می‌شوند. در حالی که متخصصان اعتقاد دارند بسیاری از بیماری‌های قلبی کودکان قابل درمان است. دکتر خیراندیش با تاکید بر این‌که برای تشخیص نهایی بیماری قلبی حتما باید پزشک فوق‌تخصص قلب کودکان آنها را معاینه کند، می‌گوید: امروزه اغلب بیماری‌های قلبی قابل درمان هستند و فقط در موارد نادری ممکن است اقدامات انجام‌شده نتیجه دلخواه را نداشته باشد.

به گفته وی، پدر و مادر کودکی که بیماری قلبی دارند باید پیگیری‌های لازم را انجام دهند و توصیه‌های پزشک را به دقت اجرا نمایند؛ اگر لازم است عمل جراحی انجام شود یا با مصرف داروهایی که پزشک تجویز می‌کند قلب را کنترل کنند. وی تاکید می‌کند: برای پیشگیری از بروز چنین مشکلاتی بهتر است ازدواج‌های فامیلی انجام نشود یا اگر انجام شد افراد تحت نظر پزشک باشند. همچنین نباید معاینات دوره‌ای کودک را فراموش کرد؛ کودک وقتی هم که سالم است باید تحت نظر پزشک باشد و نباید منتظر بیماری باشیم.