در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
امسال نیز بار دیگر سریالها یکی پس از دیگری ساخته و پخش شدند تا مخاطبان سیما بتوانند در کنار سفرههای افطارشان شاهد دیدنیترین کارهای هنرمندان نامآشنایشان باشند. شبکه 2 سیما امسال با پخش سریال «سیامین روز» به کارگردانی جواد افشار به میدان رقابت آمده و اولین بار است که سریال مناسبتی پیش از افطار آغاز میشود. برای چگونگی ساخت این سریال به تعدادی از عوامل این کار سر زدیم تا از چند و چون کارشان بیشتر برایمان بگویند. ابتدا جواد افشار به عنوان کارگردان سیامین روز با سوالاتمان همراه شد. از این کارگردان تاکنون «جابربن حیان»، «پول کثیف» و «روزهای زیبا» را شاهد بودهایم.
قضاوت بین سریالهای ماه رمضان کار درستی نیست
جواد افشار در پاسخ به این پرسش که ایده و قصه سریال چگونه شکل گرفت، میگوید: طرح اولیه این قصه توسط سعید رحمانی پیشنهاد شد و در بهمن 89 قصه به دستمان رسید که پس از مطالعه از آن خوشم آمد و کلیت کار را پسندیدم، اما به دلیل بعضی اتفاقات نتوانستم کارگردانی این کار را بپذیرم، اما در نهایت قرعه این کار به نام من افتاد و پیشتولید سیامین روز را آغاز کردیم.
کارگردان مجموعه سیامین روز، ویژگی این مجموعه را چنین بیان میکند: اساسا قصاص موضوعی مهم در جامعه امروز ماست و افراد بسیاری در انتظار قصاص هستند و در مقابل آنها افراد بسیاری نیز گذشت میکنند. به هر حال اهمیت این موضوع موجب شد برای کارگردانی این سریال ترغیب شوم.
افشار در پاسخ به این سوال که چگونه قصه قصاص را از کلیشه بودن دور ساخته است، میگوید: با توجه به این که قصاص را در خیلی از سریالهایمان شاهد بودیم سعی کردم با نزدیک کردن قصه به باورهای دینیمان از این کلیشه بودن موضوع فاصله بگیرم. همانطور که میدانید موضوع قصاص در قرآن هم آمده است و قرآن میفرماید؛ هر کس در این دنیا مورد قصاص قرار گیرد، همانند نوزادی است که از مادر متولد شده است و هیچ گناهی ندارد.
کارگردان مجموعه سیامین روز، ساخت سریالهای معنوی را منحصر به ماه رمضان نمیداند و میافزاید: مردم به مسائل معنوی در این ماه اهمیت ویژهای میدهند و معنویت برایشان از هر زمان دیگری پررنگتر میشود، بنابراین تاثیرگذاری سوژههای معنوی هم در این ماه بیشتر از دیگر زمانهاست. مدیران تلویزیون نیز باید این زمان را مغتنم بشمارند و با پخش سریالهای معناگرا و همینطور اخلاقگرا، مخاطبان را جذب کنند و این جذب مخاطب مهمترین دستاورد تلویزیون در این ماه مبارک است. افشار همچنین به موضوع رقابت میان سریالهای ماه مبارک رمضان اعتقادی ندارد و میگوید: عدالت و قضاوت در مورد سریالهای ماه رمضان نوعی بیانصافی است. اگر سریالها در یک ساعت مشخص پخش میشدند عدالت و قضاوت معنا پیدا میکرد؛ اما در حال حاضر که سریالها هر کدام در زمانهای مختلف و با شرایط متفاوت پخش میشوند، عدالت و قضاوت باطل است و در نهایت هم هر سریال باید متناسب با شرایط خاص خود مورد ارزیابی قرار گیرد.
کارگردان سیامین روز درباره انتخاب بازیگران این مجموعه میگوید: بازیگران این مجموعه با مشورت تهیهکننده و همینطور شخصیتهای موجود در قصه انتخاب شدند و خدا را شکر توانستیم گروه حرفهای و خوبی را در این کار دور هم جمع کنیم. افشار در آخر ضمن خرسندی از خروجی کارش میگوید: خوشبختانه به هدفی که در مورد این کار داشتم، رسیدم و امیدوارم مخاطب سیامین روز هم تا آخر روز پخش این کار، آن را دنبال کند و دوستش داشته باشد.
بازی در نقشهای منفی، ثواب بیشتری دارد
مهران رجبی که معمولا او را در نقشهای طنز دیدهایم، این بار در سریال سیامین روز بازی متفاوتی از خود به نمایش گذاشته است. وی درباره حضورش در این کار میگوید: از طرف رضا جودی برای بازی در این سریال دعوت شدم و پس از بررسیهای لازم بازی در این کار را پذیرفتم. ابتدا فکر میکردم یک هفته بیشتر درگیر این کار نباشم، اما چنین نشد و بازیام در این سریال طول کشید. به هر حال از نتیجه کار راضی هستم و خوشحالم که به این گروه اعتماد کردم.
رجبی از نقشی که در این سریال دارد به عنوان مشکلترین نقش در تمام دوران بازیگری خود یاد میکند و میگوید: ایفای نقش منفی توانمندی و تواناییهای خاص خود را میطلبد و از طرفی هنجارشکنی در جامعهای که منفی بودن را سخت میپذیرد، دشوار است؛ هرچند معتقدم بازی در نقش منفی ثواب بیشتری دارد، چون میتواند تلنگری برای افراد منفی و بدذات باشد. رجبی سریالهای ماه رمضان را اینگونه ارزیابی میکند و میافزاید: صداوسیما باید تا جایی که میتواند اسباب شادی روزهداران را در این ماه فراهم کند و سریالهای این ماه یکی از ابزارهای شادیبخش برای مخاطبان است. حتی میشود گفت حالا این مردم هستند که در انتظار پخش سریالهای رمضانی روزشماری میکنند و معمولا هم این کارها با اقبال عمومی مواجه میشود.
رجبی معتقد است در این ایام هر شبکهای باید یک سریال خاص داشته باشد. او میگوید: برای مثال یک شبکه باید سریال طنز، دیگری سریال معناگرا و شبکه دیگر با موضوع اجتماعی داشته باشد و اگر تمام شبکهها بخواهند سریال معناگرا پخش کند آن لطف را نخواهد داشت و کارها به شعار تبدیل خواهند شد.
رجبی ادامه میدهد: به هر حال طی این سالها ما آزمون و خطا بسیار کردهایم و حالا باید از تجربههایمان استفاده کنیم تا مسیر روشنتری را در آینده داشته باشیم. بازیگر سریال سیامین روز از همکاری با جواد افشار کارگردان و رضا جودی به عنوان تهیهکننده اینگونه میگوید: برای اولین بار بود که با جواد افشار کار میکردم ولی این همکاری بسیار برایم شیرین بود؛ چرا که ایشان آدم منظم و بسیار متعهدی بودند و همکاری با رضا جودی هم که جای خودش را داشت. ایشان به عنوان یک تهیهکننده بسیار حرفهای با عوامل برخورد و بسیار دلسوزانه عمل میکنند.
مهران رجبی، معیار انتخاب نقشهایش را وجود کارگردان نام آشنا و عوامل حرفهای میداند و میگوید: در انتخاب نقشهایم مهمترین عامل تهیهکننده و کارگردان آن اثر است، چون معتقدم فردی که کاری را میسازد، آبروی حرفهای خود را وسط گذاشته و من را هم براساس شخصیتی که در قصه وجود داشته، انتخاب کرده است و در نهایت هم اگر قصه خوب باشد و حرفی برای گفتن داشته باشد، آن نقش را خواهم پذیرفت. رجبی در پاسخ به این پرسش که آیا سیامین روز در نهایت میتواند نمره قبولی را از مخاطبانش بگیرد یا خیر، میافزاید: بله، حتما این اتفاق خواهد افتاد. این سریال، هم قصه خوبی دارد و هم بازیگران آن هرکدام به نحو احسن از عهده کارشان برآمدهاند و همه امیدواریم این اتفاق برای سیامین روز بیفتد.
جشنوارهای در ماه رمضان
رزیتا غفاری در این سریال، نقش مریم را بازی میکند؛ نقشی که بسیار مثبت است و با دیگر نقشهای رزیتا غفاری فاصلهای ندارد. غفاری پیش از این در سریال روزهای زیبا با جواد افشار همکاری داشته است. وی در مورد حضورش در این سریال میگوید: بازی در این مجموعه توسط آقای شیخطادی به من پیشنهاد شد و پس از بررسیهای اولیه پذیرفتم.
غفاری از فیلمنامه این سریال به عنوان یکی از نقاط مثبت نام میبرد و میافزاید: وقتی فیلمنامه را خواندم به نظرم بسیار جذاب آمد و برای بازیگر جای کار بسیاری داشت. بازیگر نقش مریم در ادامه درباره این شخصیت میگوید: به نظرم مریم زن مقاوم و صبوری است و در عین حال در روند قصه هم نیز بسیار تاثیرگذار است؛ برای همین ترغیب شدم او را بازی کنم.
غفاری، ماه رمضان را بستر مناسبی برای تاثیرگذاری آثار معنوی میداند و اشاره میکند: با توجه به فضای معنوی که در این ماه وجود دارد، مخاطبان تلویزیون خیلی راحتتر میتوانند به مسائل دینی و الهی نزدیک شوند و خوشبختانه تا بحال صداوسیما نیز توانسته در این خصوص با موفقیت قدم بردارد و حالا جشنواره سریالهای رمضانی نیز به دیدنیترین جشنواره سیما تبدیل شده است. بازیگر مجموعه سیامین روز در پاسخ به این پرسش که آیا این کار توانسته به هدفش نزدیک شود یا خیر، میگوید: بله، خوشبختانه این اتفاق افتاده و طی این مدت که سریال در حال پخش است با بازخورد مثبتی از جانب مخاطبان روبهرو بودهام و فکر میکنم این مساله نشأت گرفته از همان تاثیرگذاری و رسیدن به هدف نهایی عوامل این مجموعه است.
بازی در سریالهای مناسبتی دشوار است
افشین سنگچاپ، حالا پس از 17 سال کار مداوم در سینما و تلویزیون به یکی از چهرههای آشنا تبدیل شده است. او علاوه بر بازیگری در رشتههای دیگر مانند دستیار کارگردانی، بازیگردانی و... فعالیت دارد. سنگچاپ ابتدا در پاسخ به این پرسش که چگونه برای بازی در سریال سیامین روز انتخاب شده است، میگوید: با توجه به دوستی قدیمیای که با جواد افشار داشتم نقش مسافرخانهچی به من پیشنهاد شد. من هم پس از خواندن فیلمنامه بازی در این نقش را پذیرفتم، چون هم از نقش خوشم آمد و هم دوست داشتم با جواد افشار کار کنم. سنگچاپ در پاسخ به این پرسش که ماراتن سریالهای رمضانی را چهطور ارزیابی میکند، میگوید: سریالهای مناسبتی میتوانند سکوی پرتاب برای بازیگرانی که در آرزوی دیده شدن هستند، باشند. چون این سریالها بسیار مورد توجه قرار میگیرند و پس از مدتی نقل و نبات مجالس مختلف مردم خواهند شد و خوشبختانه در این سالها موفقیت سریالهای مناسبتی دوچندان شده است و مردم، آنها را دنبال میکنند. سنگچاپ در ادامه میافزاید: سریالهای رمضانی چون در 30 شب به طور مداوم پخش میشوند، هم با اقبال مواجه میشوند و هم نگاه نقادانه مخاطبان به آنها بیشتر است. بنابراین بازیگران این سریالها باید بیشتر حواس خود را جمع کنند و اصولیتر به نقشهایشان نزدیک شوند.
بازیگر نقش مسافرخانهچی، از رقابتی که طی این سالها بین شبکههای سیما ایجاد شده است، احساس رضایت میکند و میگوید: اگر این رقابتها نباشد کیفیت کارها پایین میآید و در این رقابتها تمامی عوامل از کارگردان گرفته تا بازیگران تلاش میکنند سریال خود را به بهترین شکل به مخاطب نشان دهند و او را جذب کنند. سنگچاپ در پاسخ به این پرسش که از این مساله ناراحت نیست که سریالشان پیش از اذان پخش میشود، میگوید: خیر، مردم شعور بالایی دارند و میتوانند خوب را از بد تشخیص دهند و اگر قصه آنها را جذب کند حتما دنبال خواهند کرد حتی اگر زمان مناسبی نداشته باشد.
سنگچاپ در پایان درباره سختیهای کار مناسبتی میافزاید: ارزش کار در این ماه بسیار زیاد است، اما فشار کار هم بسیار بالاست و از این نظر عوامل با دشواریهای زیادی روبهروهستند، آن هم با توجه به این که معمولا زمان کمی را در اختیار دارند.
این قصه سر دراز دارد
به هر حال امسال آخرین سالی نخواهد بود که تلویزین سریال مناسبتی پخش میکند. برای همین بهتر است از همین امروز مدیران سیما به فکر مناسبتهای آینده از جمله نوروز، رمضان و محرم باشند، چرا که کار در دقیقه 90 نهتنها آسان نیست، بلکه ممکن است ضربههای جبرانناپذیری را به دنبال داشته باشد.
پروانه حسینزاده
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: