بازسازی ارگ بم 15 سال طول می کشد

از سال 1382 و پس از زلزله بم، تاکنون برنامه‌های زمانبندی شده مختلفی در راستای بازسازی این ارگ خشتی اعلام شده است، اما پس از هفت سال از زمین لرزه، کار بازسازی این ارگ که با مشارکت گروه‌های باستانشناسی ژاپنی، ایتالیایی، آلمانی و فرانسوی انجام می‌شود همچنان با کندی پیش می‌رود. در واقع بنا بر نظر برخی دست‌اندرکاران، حجم بالای کار در این بنای تاریخی منحصر به فرد و نیز کمبود اعتبار دلیل اصلی کندی روند بازسازی آن است.

اما افشین ابراهیمی مدیر پایگاه میراث جهانی ارگ بم نظری متفاوت دارد. وی که طی یک سال اخیر، برای دومین بار به عنوان چهارمین مدیر پروژه نجات بخشی ارگ بم برگزیده شده است، می‌گوید: من با طرح مساله کندی روند بازسازی و مرمت ارگ و نیز کمبود اعتبارات یا عدم مدیریت مناسب به هیچ‌وجه موافق نیستم. مساله اینجاست که طی چند سالی که از آغاز عملیات بازسازی ارگ بم می‌گذرد، تمرکز روی آوار برداری بوده که کار بسیار زمان بر و حساسی است. مدیران پیش از من هم بشدت روی این کار متمرکز بوده‌اند، اما طی یکسال اخیر مرحله دیگری از کار که همان بحث زنده سازی بنا بوده با تاکید بر ارزش‌های بصری و روانی که به چشم مخاطب می‌آید آغاز شده است و به همین دلیل تصور عامه مردم این است که عملیات مرمت طی یک سال اخیر شتاب بیشتری گرفته است. حسین شایق، فرماندار بم نیز در این خصوص به خبرگزاری مهر می‌گوید: ارگ بم نماد شهر بم است و این بنا هم اکنون در فهرست آثار یونسکو ثبت است و تمام سعی ما نیز در زمینه بازسازی این ارگ بخصوص حصارها و قلعه‌ها قرار گرفته تا نمای این بنا هر چه زودتر شکل گیرد. بر این اساس سرعت بازسازی این بنا طی سال‌های اخیر افزایش یافته است و امیدواریم بزودی شاهد بازسازی بخش قابل توجهی از آن باشیم.

ابراهیمی در مورد مقاوم‌سازی ارگ می گوید: تا زمانی که ارگ بم وجود دارد مرمت و حفاظت هم باید وجود داشته باشد.در این راستا ما تاکنون تمام سعی‌مان را کرده‌ایم تا در مرمت‌هایمان تا جایی که ضوابط بین‌المللی حفاظت و استحکام بخشی اجازه می‌دهد و اصالت محوطه نیز خدشه‌دار نشود، ارگ را در برابر زلزله‌های احتمالی دیگر مقاوم کنیم ولی این‌که بخواهیم ارگ بم ضد زلزله باشد، تفکر اشتباهی است.هادی ایرانمنش، سرپرست میراث فرهنگی استان کرمان نیز با تاکید بر مقاوم‌سازی این بنای تاریخی می‌گوید: مقاوم‌سازی و استحکام بخشی ارگ بم به این معنی نیست که هیچ بلای طبیعی بر این اثر تاریخی تاثیرگذار نخواهد بود چرا که این اثر از یک ساختار خشتی برخوردار است.

وی با اشاره به این‌که بر اساس ضوابط کمیته میراث جهانی، بخش‌هایی از ارگ به عنوان سند وقوع زلزله بازسازی و مرمت نمی‌شود می‌افزاید: به علاوه در آینده نزدیک کارشناسانی از کمیته میراث جهانی برای بازدید و بررسی روند بازسازی ارگ بر اساس شرایط و ضوابط بین‌المللی اعزام خواهند شد.ایرانمنش اضافه می‌کند: پس از تخریب ارگ براثر زلزله، سالانه بیش از یک میلیارد تومان از اعتبارات ملی برای مرمت و بازسازی آن هزینه شده است که امیدواریم در سال‌های آتی میزان اعتبارات افزایش یابد.

حجت‌الاسلام غضنفرآبادی، نماینده بم در مجلس شورای اسلامی با تاکید بر این‌که قرار است با برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته ارگ بم طی 15 سال بازسازی شود، می‌افزاید: تاکنون برای بازسازی ارگ علاوه بر اعتبارات ملی بخشی از اعتبارات استانی نیز هزینه شده است.

مردم بم امیدوارند با بازسازی هرچه سریع‌تر ارگ، بخشی از اقتصاد این شهر به دلیل حضور گردشگران داخلی و خارجی رونق دوباره‌ای یابد.

ابراهیمی تاکید می‌کند: تاکنون کارشناسان و باستانشناسان ژاپنی در قالب تجهیز کارگاه و اهدای لوازمی همچون انواع داربست‌ها و بیل‌های مکانیکی و گروه‌های ایتالیایی در زمینه مرمت و استحکام بخشی برج شماره یک ارگ بم، آلمانی‌ها در زمینه استحکام بخشی خانه سیستانی و فرانسوی‌ها هم با برگزاری دوره‌های آموزشی در جهت بهینه‌سازی مصالح مرمتی در روند بازسازی و مرمت ارگ بم با ما همکاری داشته‌اند.

از ابتدای پروژه نجات بخشی میراث فرهنگی بم تلاش‌های داخلی و بین‌المللی زیادی صورت گرفت تا بم و منظر فرهنگی‌اش به عنوان هفتمین اثر تاریخی کشورمان در فهرست میراث جهانی به ثبت برسد.سرپرست سازمان میراث فرهنگی استان کرمان معتقد است تمام تلاش بر این است که نیازهای حفاظتی محوطه، ارزش‌های مخاطب‌پسند محوطه، تداوم سنت، حرمت اصالت و تجلی پویایی در معیارهای مرمت مد نظر قرار گیرند.

پونه شیرازی ـ حکمت قاسم خانی / گروه ایران