گسترش روابط نظامی چین و آمریکا

این پیشنهاد در حالی مطرح شده که چین چند روز قبل‌تر با صدور بیانیه‌ای در حوزه دفاعی تصریح کرده بود جلوگیری از استقلال تایوان همچنان در زمره جدی‌ترین دغدغه‌های زمامداران چین و فرماندهان ارتش این کشور است که سریع‌ترین نرخ رشد را میان نیروهای مسلح جهان دارد. سخنگوی ارتش چین در نشست اعلام این طرح بدون اشاره مستقیم به تایوان تصریح کرد پنتاگون باید برای بهبود روابطش با ارتش خلق‌ چین موانع موجود را از سر راه بردارد.

سرهنگ هو چانگ‌مینگ، سخنگوی ارشد وزارت دفاع چین در آن نشست گفت: در شرایط جاری و با توجه به این که مراودات ارتش‌های چین و ایالات‌متحده تحت‌الشعاع پاره‌ای موانع قرار گرفته است از پنتاگون می‌خواهیم در جهت رفع این موانع حرکت کند. وی افزود: در غیاب این موانع دو طرف می‌توانند در فضایی سالم‌تر با هم همکاری کنند.اگرچه هو به طور مستقیم به موانع اشاره نکرد اما چینی‌ها اواخر سال گذشته در اعتراض به معامله تسلیحاتی 5/6 میلیارد دلاری ایالات‌متحده و تایوان که فروش سامانه‌ ضدموشکی پاتریوت 3 ‌و نسل جدید هلیکوپترهای آپاچی به تایوان را شامل می‌شد برنامه‌های دیدار مقامات ارشد دو کشور با هم و مبادله افسران ارتش را به حال تعلیق در آوردند.

همکاری‌های دفاعی و در شکلی گسترده‌تر روابط ایالات‌متحده و تایوان طی 30 سال گذشته و پس از برقراری روابط دیپلماتیک بین پکن و واشنگتن همیشه از دغدغه‌های روسای‌جمهوری آمریکا بوده است. چین جزیره خودمختار تایوان را بخشی لاینفک از قلمرو خود می‌پندارد و به صراحت اعلام کرده چنانچه این جزیره درصدد کسب استقلال بر‌آید هدف حمله ارتش خلق قرار می‌گیرد.

مقامات چینی طی دهه گذشته بارها خواستار اعاده تایوان به خاک اصلی چین در قالب اصل دو حاکمیت، یک کشور که پیش‌تر در مورد هنگ‌کنگ و ماکائو آزموده شده است، شده‌اند اما رهبران ارشد تایوان مخالف یکپارچگی این جزیره با قلمرو اصلی چین هستند. اگرچه روابط چین و تایوان پس از روی کار آمدن دولت جدید تایوان رو به بهبود گذاشته اما این الزاما به معنای عبور از اختلاف‌نظرهای دیرینه دو کشور بر سر‌ آینده تایوان نیست.

تحولات مثبت

با وجود آن که فروش‌های تسلیحاتی ایالات متحده به تایوان موجبات ناخرسندی چینی‌ها را فراهم آورده است اما موضوع تایوان برای باراک اوباما، رئیس‌جمهور جدید ایالات‌متحده به مراتب کمتر از وضعیت این جزیره در دوره زمامداری جورج بوش، سلف وی دردسرساز خواهد بود.

تنش‌های دیرینه پکن و تایپه طی ماه‌های اخیر و با موضاع ما ینگجو، رئیس‌جمهور جدید تایوان که رویکردی متعادل‌تر و آشتی‌جویانه‌تر در قبال پکن در پیش گرفته جای خود را به تلاش برای احیای ریشه‌های مشترک دو طرف داده است.

هو جیان تائو، رئیس‌جمهور چین همین اواخر در اظهاراتی تصریح کرد روابط دو سوی تنگه تایوان در مسیر بهبود قرار گرفته است. او حتی از نقطه‌ عطف مراودات پکن و تایپه سخن گفت و حمایت خود را از توسعه همکاری‌های اقتصادی و فرهنگی جزیره تایوان با قلمرو اصلی اعلام داشت با این حال جیانگ یو، سخنگوی وزارت امور خارجه چین سه‌شنبه هفته گذشته بر مخالفت پکن با معاملات تسلیحاتی تایوان و ایالات‌متحده تاکید کرد و به واشنگتن هشدار داد به جای اقدامات تحریک‌آمیزی چون مسلح کردن تایوان به تسلیحات پیشرفته از گسترش همکاری‌های این جزیره با چین حمایت کند.

در گزارش اخیر وزارت دفاع چین همچنین به جنبش‌های جدایی‌طلب تبت و استان دورافتاده شرقی جین‌جیانگ که اکثر مردمش مسلمان هستند هم اشاره شده و از آنها به عنوان تهدیدات علیه امنیت ملی چین یاد شده بود. هو پیش‌تر در مورد این دو منطقه گفته بود پکن هرگز بر سر آینده تبت و جین‌جیانگ کوتاه نخواهد آمد.پکن سال گذشته در هر دو منطقه با حوادثی خشونت‌آمیز روبه‌رو شد. تبتی‌ها مارس سال گذشته و در حالی که دولت چین خود را برای برگزاری هر چه باشکوه‌تر المپیک تابستانی 2008 آماده می‌کرد با قیام‌های خود زمامداران کمونیست پکن را در برابر شرایطی دشوار قرار دادند. در حالی که جدایی‌طلبان جین جیانگ با ترتیب دادن رشته انفجارهایی ذهن سیاستگذاران ارشد چین را برای مدتی مشغول نگاه داشتند.

رازداری چینی‌ها

سند سیاستگذاری‌ ارتش چین هیچ اشاره‌ای به بودجه در نظر گرفته شده برای ارتش 3/6 میلیون نفری خلق چین در سال 2009 میلادی نکرده است. پکن سال گذشته میلادی بودجه نظامی خود را 59 میلیارد دلار اعلام کرد که 18 درصد بیشتر از بودجه نظامی سال قبل از آن بود. در واقع بودجه نظامی چین طی 18 سال متوالی گذشته همواره شاهد رشدی 2 رقمی بوده است.

با این همه، بودجه دفاعی چین که در حال حاضر با بودجه‌های نظامی روسیه، ژاپن و بریتانیا برابری می‌کند به مراتب کمتر از هزینه‌های نظامی ایالات‌متحده است که چنانچه آمار و ارقام رسمی مبنای محاسبه باشد 10 برابر بودجه نظامی سالانه چین را صرف ارتش خود، تحقیقات نظامی و خرید جنگ‌افزارهای جدید می‌کند. البته این مساله را هم مدنظر داشت که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان بودجه نظامی واقعی چین به مراتب بیشتر از رقمی است که هر ساله در بودجه رسمی کشور گنجانده می‌شود.

دغدغه‌های امنیتی متعارف که زمانی مراودات چین‌  ایالات‌متحده را تحت‌الشعاع قرار داده بود ازجمله مساله تایوان و حقوق بشر تنها چالش‌هایی نیستند که اوباما باید فکری به حال‌شان بکند. روابط دوجانبه امروز پکن  واشنگتن به مراتب گسترده‌تر از قبل است و بیشتر حول محور تبادل اقتصادی تجاری دور می‌زند که دو کشور را به شکلی غیرقابل انکار به هم پیوند زده است.مبادلات تجاری دو طرف به 400 میلیارد دلار در سال رسیده است در حالی که ذخایر مالی 9/1 تریلیون دلاری چین، این کشور را در بحبوحه بحران مالی کنونی جهان به عنصری حیات‌بخش تبدیل ساخته است.

جالب آن است که کفه موازنه بین دو طرف به سمت چین که در حال حاضر مالک نزدیک به 500 میلیارد دلار سهام در شرکت‌های آمریکایی است، سنگین شده است.

رضا سادات