گفتگو با دکتر حمید طالب زاده مدیر شبکه چهارم سیما

شبکه 4سیما از خیلی نظرها ، شبکه ویژه ای است . حتی مخاطبان این شبکه به مقتضای آنچه از این شبکه پخش می شود ویژه و خاص هستند. با دکتر حمید طالب زاده مدیر شبکه 4سیما در ارتباط با سالگرد

کد خبر: ۲۲۶۴۹

تاسیس این شبکه گپ و گفتی داشتیم که در ذیل می خوانید:

به عنوان پرسش اول از یک سوال کلیشه ای شروع می کنیم ، شبکه 4اصولا با چه هدفی شکل گرفت و آیا در رسیدن به اهدافش موفق بوده است؛
هدف از تاسیس شبکه 4فراهم آوردن زمینه ای برای ارتباط رسانه ، اهل قلم ، اهل فکر و صاحب نظران جامعه بوده است تا از یک سو نیازهای فکری و علمی جامعه مطرح شود و رسانه نوعی عزم را در مراکز علمی کشور برای رفع نیازهای مربوط فراهم کند و از سوی دیگر پیشرفت های جامعه علمی کشور را در ابعاد گوناگون منعکس کند و نهایتا برنامه هایی مفید در زمینه های علمی برای علاقه مندان عرضه کند ، که تصور می رود در این باب تا حدودی موفق بوده است .
شبکه 4سیما به نوعی به واژه های «تولید علم» و «فرهنگ سازی» نزدیک است . نزدیکی این شبکه به مراکز علمی ایران و جهان چگونه است و این نزدیکی تا چه اندازه موجب جذب مخاطبان شده است؛
درخصوص بخش اول سوال باید گفت این شبکه اساسا مثل دیگر شبکه های تلویزیونی دنیا نقش رسانه ای را دارد ، نه به آن معنی که در سوال شما به آن اشاره شده است «نقش تولید علم» ؛ چرا که تولید علم به معنای خاص خود از ویژگی ها و توانایی های مراکز آموزشی ، تحقیقاتی و... است و پرسش رسانه ای و انعکاس مناسب آن هدف رسانه ای ماست که بدون شک بر فرهنگ سازی اثری قابل توجه دارد. در شرایط فعلی مراکز علمی و بسیاری از موسسات تحقیقات ، نشست های علمی فرهنگی در زمینه های مختلف علوم ، همایش ها، دانشگاه ها و... در حد قابل توجهی به فراخور نیاز یا توانایی خود ارتباط دارند؛ اما آنچه همواره از سیاست ها و دغدغه های مهم مسوولان شبکه و همچنین مسوولان سیما بوده است تحکیم افزایش و سامان بخشی به این ارتباط بوده و هست که هم اکنون برای تقویت و افزایش این ارتباط برنامه ریزی هایی در نظر داریم که ان شاءالله مفید واقع شود و اثربخشی قابل توجهی در آینده شبکه داشته باشد.
به نظر شما این شبکه در تعامل با مخاطب عام با چه چالشهایی روبه روست و اساسا مخاطبان این شبکه را چه افرادی تشکیل می دهند؛
ارتباط با مخاطب عام زبان مناسب خود را می طلبد ، مخاطبان شبکه 4 مخاطبان خاص و محدودی هستند که دارای سطح معینی از تحصیلات هستند و علایق بخصوص علمی و فکری دارند. لکن هر شبکه با مخاطبان خاص زمانی موفق است که بتواند با مخاطبان عام نیز مرتبط شود و بلکه بتواند مخاطبان عام را نیز در جهت اهداف علمی و فرهنگی شبکه جذب کند و دست کم علاقه به مطالعه و توجه به مسائل عالی تر را در آنها بیدار کند. شبکه 4 به همین منظور برنامه هایی تدارک دیده است تا مخاطبان عام را نیز به خود جلب کند و دایره بینندگان را گسترده تر کند.
در حالی که در جهان شاهد پیشرفت های علمی بسیاری هستیم ، گاهی اوقات متاسفانه راجع به این پیشرفت های علمی جدید برنامه جدیدی تهیه و پخش نمی شود...
اساسا بحث تولید علم در شرایط فعلی به خارج از کشور بیشتر مربوط می شود که خود این موضوع نیز مستلزم طی مراحلی است تا به اثبات کامل و انتشار برسد. به دلیل این که این تحقیقات در خارج از کشور به ثمر رسیده است ، بدیهی است که اولین ارائه کنندگان برنامه از پیشرفت ها و دستاوردهای موردنظر همان کشورهای تولیدکننده هستند؛ از این رو بیشتر نقش بهره بردار و استفاده کننده خواهیم داشت ، روشن است که استفاده از برنامه فوق که از مرحله تولید و انتشار خبر تا تهیه زمانی را به خود اختصاص داده است ، برای ما زمانی بیشتر را در برخواهد گرفت . طی مراحل گزینش و انتخاب این برنامه ها و خرید و آماده سازی آن خود نیاز به فرصتهایی دارد. البته می توانیم بگوییم پس از دریافت این برنامه ها در سریع ترین زمان ممکن ، این برنامه ها را پس از انجام مراحل لازم به مخاطبان شبکه عرضه می کنیم . ناگفته نماند که ما درصدد سرعت بخشیدن به این پروسه هستیم و با استفاده از ابزار رسانه ای و ارتباطی روز از جمله دریافت اطلاعات و برنامه های شبکه های علمی ماهواره ای و اینترنت در حال برنامه ریزی های لازم هستیم . ان شاءالله قصد داریم در سال 82 در سطح قابل توجه و گسترده تری نسبت به گذشته به این موضوع بپردازیم . اما درخصوص مباحث تحقیقاتی و پیشرفت های علمی داخلی ، از ابتدای تاسیس شبکه همواره سعی بر انعکاس بموقع و به هنگام موضوعات فوق الذکر بود. این موضوع همچنان از اهداف ماست که البته دستیابی به این مراحل ایده آل نیاز به یک تعامل مثبت و دوطرفه بین شبکه و مراکز علمی و تحقیقاتی دارد ، همواره آمادگی ارائه این بستر مناسب برای گسترش و انتقال بموقع اطلاعات موردنظر را داریم و از هر نوع اقدام این مراکز استقبال می کنیم . امیدواریم در آینده نزدیک این نتیجه حاصل شود و بتوانیم در نزدیکترین زمان مخاطبان را در جریان دستاوردهای علمی و فناوری قرار دهیم .
بعضی از میزگردهای تخصصی که از شبکه 4 سیما پخش می شود حتی اگر از یک رادیوی خاص که با تعریفهای این شبکه نزدیک است پخش شود، مشکلی پیش نمی آید. فکر نمی کنید به جای این گونه برنامه ها بهتر است از برنامه هایی که عنصر تصویری بیشتری دارند استفاده شود.
میزگردهای تخصصی هم می توانند که از جاذبه های بصری و تصویری مناسبی برخوردار باشند و نظیر آنها در شبکه های بزرگ جهان معمول است . باید شرایط تصویری لازم را در این میزگردها فراهم کرد. البته پخش تلویزیونی میزگرد یا سخنرانی آن طور که در سوال شما مطرح شده نیست ؛ چرا که پخش میزگرد ، گفتگو یا سخنرانی از تلویزیون در صورت رعایت جوانب و نکات کارشناسی ، خود حائز ویژگی های مهمی برای اثربخشی بر مخاطب است که توضیح و تفصیل این موضوع نیاز به فرصتی مناسب دارد. همواره در برنامه هایی از این نوع ، سعی شده که نکات مهم و دقتهای لازم به منظور رعایت اصول حرفه ای رعایت شود ، اما در این که بعضی از برنامه های میزگردی یا سخنرانی های تولید ما نیز از ویژگی های تصویری کمتری برخوردارند ، ما نیز با نظر شما موافقیم . برای رفع این مشکل تلاش زیادی در دست اقدام است که ان شاءالله امیدواریم به نتیجه مطلوب برسد. البته توضیح این نکته نیز ضروری است که بسیاری از موارد مطروحه ، تولید شبکه 4 نیست و در شرایط غیرحرفه ای در نقاط مختلف کشور ضبط یا تهیه شده که ما به لحاظ اهمیت موضوع و محتوا صرفا به خاطر نیاز مخاطب با شرایط فوق آن را پخش می کنیم . پخش تعدادی از سخنرانی های دکتر الهی قمشه ای که با شرایط نامطلوب حرفه ای تهیه شده بود، مثالی از همین موارد است . ناگفته نماند که در همین دست برنامه ها، سرمایه های بسیار باارزش ملی وجود دارد که دیگر قابل تهیه نیست .
سهم این شبکه در ساخت برنامه های علمی کاربردی در جامعه تا چه اندازه است؛
هم اکنون مراکز مختلف علمی و صنعتی کشور با شبکه 4 در تولید برنامه های علمی و صنعتی کاربردی همکاری می کنند که نتایج آن بتدریج منعکس خواهد شد.
بعضی از مستندهایی که پخش می شود بیشتر علمی است و مستندهای تاریخی و مستندهای رازبقا نیز در این میان سهم کمتری دارند ، چرا؛
تصور می کنم در زمینه های مذکور هم برنامه های مناسب تولید و پخش می شود. یکی از نکاتی که معمولا در گزینش و چینش برنامه ها رعایت می شود همین نکته تعادل موضوعی است که در طول سال 81 و حتی سوابق و گذشته شبکه چنانچه بررسی دقیق صورت گیرد ، همواره ترکیبی از موضوعات مختلف و مورد نیاز مخاطبان در حال پخش بوده است . جالب این که از پربیننده ترین مستندهای شبکه می توان به همین دو موضوع تاریخی و مستندهای حیات وحش اشاره کنیم . برنامه هایی مثل «تمدنهای فراموش شده» «تاریخ به روایت تصویر» ، «همگام با دایناسورها» و امثالهم از مجموعه های خارجی و برنامه های «زمین پناه من است» ، «از بیشاپور تا پریشان» ، «تاریخ اساطیر» و دیگر مستندهای باستان شناسی نیز از مجموعه های تولیدات داخلی ، موید این مطلب است .