شرایط برای خروج پرونده هسته ای از شورای امنیت فراهم است

پس از انتشار گزارش البرادعی با واکنش متفاوت مقامات کشورمان روبه‌رو بودیم. سازمان انرژی اتمی و وزارت‌خارجه با نگاهی مثبت از این گزارش استقبال کردند و برخی دیگر از مقامات کشورمان رویکردی انتقادی داشتند. علت نگاه تناقض‌آمیز و مواضع متفاوت از سوی مسوولان کشورمان چیست؟

 گزارش البرادعی را باید به صورت دقیق، فنی و حقوقی نگاه کرد. شاید از این زاویه بتوانیم قضاوت دقیق‌تری ارائه کنیم. آنچه به عنوان موضع رسمی ایران مطرح می‌شود مبتنی بر واقعیت‌‌های موجود است. برای نقد یک گزارش باید تمامی زوایا و ابعاد مثبت و منفی آن را در نظر گرفت و در یک برآیند کلی داوری کرد.

درباره این‌که تمامی زوایا و ابعاد را در نظر می‌گیرید، بیشتر توضیح می‌دهید؟

موضعی که اعلام می‌شود به معنی پذیرش همه‌جانبه نیست. گزارش البرادعی درخصوص وضعیت فعلی برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران دارای 3 بخش است. بخش اول درباره برنامه‌ هسته‌ای موجود است که ایران دسترسی‌های لازم را برای آژانس بر اساس معاهده ان. پی. تی و توافق‌نامه جامع پادمانی فراهم کرده و بازرسی‌های لازم صورت می‌گیرد.

در این بخش که بخش حقوقی و دقیق گزارش است، هیچ اختلافی بین آژانس و ما وجود ندارد. بخش دوم هم شامل مطالعات ادعایی است که ابعاد این موضوع بخوبی در چارچوب مدالیته یا برنامه عمل دیده شده است.

در این قسمت تکلیف آژانس این بوده که تمامی پرسش‌های مربوط به مطالعات ادعایی را تا بهمن 1386 به ایران ارائه کند و تکلیف ایران نیز این بوده است که ارزیابی خود را نسبت به این پرسش‌ها به آژانس اعلام کند.

بر اساس مدالیته صرفا این دو تکلیف بود و این دو نیز محقق شده و این مساله خاتمه یافته تلقی می‌شود. در بهمن گذشته پس از ارائه ارزیابی ایران، آژانس اعلام کرد که سؤالات بیشتری درخصوص مطالعات ادعایی دارد.

ما رسما اعلام کردیم که ایران تکلیف خود را انجام داده و شما نمی‌توانید در هر مرحله سوالات جدیدی را مطرح کنید. بنابراین پرسش‌های جدید قابل پذیرش و مسموع نیست؛ زیرا بر اساس توافق‌نامه به تکالیف خود عمل کرده‌ایم و دیگر مبنایی برای انجام آنچه شما می‌خواهید وجود ندارد.

اصرار آژانس روشن است، زیرا کشورهایی که اطلاعات را در اختیار آژانس قرار داده‌اند، با آژانس به طور کامل همکاری نکرده‌اند. حتی آقای البرادعی نیز در این باره در گزارش ماه سپتامبر اعلام کرد که این کشورها اصل اسناد را در اختیار آژانس قرار نداده‌اند.

بحث مطالعات ادعایی عملا خاتمه یافته است. ایران به پرسش‌های آژانس پاسخ داده است. این بخش دوم، بخش اختلافی ما و آژانس است و آژانس معتقد است که ما باید به پرسش‌های مورد نظر آنها پاسخ دهیم.

در گزارش البرادعی همواره بر عدم انحراف فعالیت‌های هسته‌ای کشورمان اشاره شده، اما از سوی دیگر با طرح این مساله که همکاری‌های ایران برای رفع ابهامات و سؤالات کافی نبوده، مسیر برای صدور قطعنامه‌ای از سوی شورای امنیت سازمان ملل باز گذاشته شده است. با توجه به همکاری‌های ما و تداوم این مسیر همیشگی از سوی آژانس، خط قرمز ما در همکاری با آژانس کجاست و تا کی این روند ادامه خواهد یافت؟

رفتار هر کشوری با آژانس بر اساس تعهدات حقوقی‌اش با آژانس است. تعهد حقوقی ما نیز بر اساس معاهده ان. پی. تی و موافقتنامه جامع پادمانی است. ما به همکاری خود با آژانس ادامه خواهیم داد و خارج از این چارچوب نیز تعهدی نداریم و خواسته‌های آژانس نیز باید مبتنی بر این تعهدات باشد.

با توجه به این‌که تعاملات کنونی ایران با آژانس است، برای بازگرداندن پرونده از شورای امنیت به آژانس چه اقدامات صورت گرفته است؟

از نظر حقوقی و فنی شرایط بازگشت موضوع هسته‌ای ایران از شورای امنیت سازمان ملل به آژانس فراهم شده و گزارش البرادعی دلیل روشنی بر این امر است. دلایلی که برخی کشورها برای حفظ موضوع در شورای امنیت مطرح می‌کنند، ابهام نسبت به گذشته است که این ابهام نیز با انجام کامل مدالیته محقق و ابهام رفع شده است.

در گزارش اخیر البرادعی هیچ ابهامی درخصوص برنامه هسته‌ای ایران وجود ندارد. بنابراین هر روز ماندن موضوع هسته‌ای ایران در شورای امنیت تخلف حقوقی و فنی از سوی اعضای شورای امنیت است و آنها باید در مقابل ایران و جامعه بین‌المللی پاسخگو باشد.

مواضع خود آژانس در قبال این مطالعات ادعایی چیست و چرا اسناد مورد ادعا به آژانس نیز ارائه نشده است؟

آژانس در برخورد با بحث مطالعات ادعایی دچار نوعی دوگانگی پیچیده‌ای است. اولین ابهام برای آژانس این است که اساسا اسنادی وجود دارد یا خیر؟ حداقل اسنادی که تا به امروز کشورهای ثالث که مدعی مباحث مطالعات ادعایی هستند، به آژانس ارائه کرده‌اند، کپی بوده و اصل این اسناد وجود ندارد و آژانس نیز طبیعتا نمی‌تواند از کشوری بخواهد بر اساس اوراقی غیر اصیل و جعلی به پاسخ دهد.

دوگانگی دوم هم این است. مطالبی که مطرح می‌شود حقیقت و واقعیت نیست مانند دیگر موضوعاتی که درخصوص 1 p  و 2 p  و پلوتونیوم مطرح می‌‌شد. آژانس نمی‌داند چگونه با این موضوع برخورد و ارزیابی خود را از آن ارائه کند. بنابراین می‌توان گفت این کشورهای ثالث مدعی مطالعات ادعایی هستند که آژانس را در تنگنا و شرایط پیچیده قرار داده‌اند.

این دوگانگی آژانس که نباید به ضرر ما تمام شود و هزینه‌های سنگینی بپردازیم.

نتیجه باید این باشد که آژانس بحث مطالعات ادعایی را از دستور کار خود خارج کند زیرا سراسر این مساله مبهم، جعلی و غیر قابل استناد است.

مواردی که در مورد مطالعات ادعایی آژانس ارائه کرده به چه شکل است؟

 آنچه ارائه شده، اوراق کپی و یکسری تصاویر است که براحتی از سوی هر کسی قابل جعل است و امروزه با توجه به فناوری که در دنیا وجود دارد براحتی می‌تواند به وسیله افرادی که کمترین آشنایی را نسبت به نرم‌افزارها دارند، ساخته شود.

جزئیات مطالعات ادعایی چیست؟ با طرح این مباحث کشورهای مدعی به چه اطلاعاتی دست خواهند یافت که در بازرسی‌های معمول و قانونی آژانس قابل دسترسی نیست؟

 ایران ارزیابی 117 صفحه‌ای خود را به آژانس در این زمینه ارائه کرده و برای ارزیابی آژانس کفایت می‌کند. طبیعی است برخی کشورها از طرح این مبحث به دنبال دستیابی به مقاصد سیاسی هستند تا با استفاده از این ابزار در مذاکرات سیاسی موفق شوند.

کشورهایی که این بحث مطالعات ادعایی را مطرح کرده‌اند به جز آمریکا چه کشورهایی هستند؟

فکر می‌کنم یک یا دو کشور بیشتر نیستند.

آیا اوراق کپی ارائه شده از سوی کشورها درباره مطالعات ادعایی از سوی آژانس در اختیار ایران قرار گرفته است؟

کپی‌ها را در اختیار ایران قرار نداده‌اند. استدلال آنها این است که با قرار دادن این کپی‌ها در اختیار ایران منابعی که اینها را در اختیار آژانس قرار داده‌اند، فاش خواهد شد.

البته این دلیل فنی و قابل استنادی نیست و تنها بهانه‌ای  برای پیچیده کردن مساله است.

چرا اصل اسناد از سوی کشورهای مدعی مطالعات ادعایی  به آژانس ارائه نشده است؟

این پرسش خوبی است که باید از آنها که مدعی هستند پرسیده شود.

آژانس در این باره اقدامی نکرده است؟

خود آژانس در گزارش‌هایش اعلام کرده که با وجود تمامی تلاش‌هایش نتوانسته است به اصل آن دست یابد.

اکنون تعداد سانتریفیوژهای فعال و درصد غنی‌سازی بر اساس آن در تاسیسات چقدر است؟

همان چیزی که در گزارش آقای البرادعی ذکر شده و درصد غنی‌سازی نیز کمتر از 5 درصد است.

روند بازرسی‌های آژانس از تاسیسات هسته‌ای کشورمان به چه شکل است؟ آیا بازرسی‌های سرزده نیز انجام می‌شود؟

بر اساس معاهده ان. پی. تی و پادمان نظارت‌های آژانس به 3 شکل در کشور انجام می‌شود. یکی از طریق بازرسی‌های که طبق برنامه و سرزده است و ما با آژانس در چارچوب موافقتنامه پادمان توافق کرده‌ایم.

شکل دوم که در نظارت آژانس اعمال می‌شود، مانیتورینگ یا استفاده از دوربین‌ برای نظارت از تاسیسات هسته‌ای است. این سیستم طبق توافق با آژانس در حال انجام است.

روش سوم در اعمال نظارت‌ها، روش حسابرسی از مواد هسته‌ای است. آژانس به وسیله سیستم حسابرسی خود که کاملا پیشرفته است می‌تواند بگوید که مواد اورانیوم با چه مقداری در کدام محل وجود دارد و براساس این سه روش نظارتی آژانس رسما اعلام می‌کند که در تاسیسات هسته‌ای ایران و فعالیت‌های آن هیچ‌گونه انحرافی وجود نداشته و ندارد.

بنابراین با این 3 روش ایران دسترسی‌های لازم را برای آژانس از تاسیسات هسته‌ای فراهم آورده است.

با توجه به درخواست سولانا برای از سرگیری مذاکرات با ایران، نظر مقامات جمهوری اسلامی در این باره چیست و آیا زمانی برای آن تعیین شده است؟

 مذاکرات به وسیله دبیر محترم شورای عالی امنیت ملی آقای دکتر سعید جلیلی پیگیری می‌شود و ایشان مسوول این موضوع هستند.

مباحث مطرح حاکی از آن است که نیروگاه بوشهر در موعد اعلام شده مجدد راه‌اندازی نخواهد شد. آیا این امر صحت دارد؟

نیروگاه بوشهر الان در مرحله نصب پایانی تجهیزات است. طرف قرارداد ما نیز روسیه است که به شکل کلید در درست طرح را اجرا می‌کند. آنها تلاش خود را می‌کنند تا مراحل راه اندازی سال آینده آغاز شود. بنابراین ما در سال آینده ابتدا مرحله راه‌اندازی و سپس بهره‌برداری را آغاز خواهیم کرد.

فاطمه تیمورزاده