ایران در رده 22 «اختراعات نانوفن‌آوری» جهان قرار گرفت

به گزارش ایسنا ، مطالعات و بررسی‌های صورت گرفته در حیطه علم‌سنجی نشان می‌دهد که فن‌آوری نانو با سرعت بسیار در حال رشد است و پیشرفت‌های اخیر در علوم و فن‌آوری نانو، وقوع تغییرات اساسی را در محدوده وسیعی از صنایع نوید می‌دهد که می‌تواند به کاربردهای جدیدی منجر شود.

با توجه به اهمیت اختراعات در توسعه هر فن‌آوری، ارزیابی و تحلیل آماری اختراعات مربوط به فن‌آوری نانو می‌تواند به تصمیم‌گیری بهتر در سرمایه‌گذاری و سیاست‌گذاری در بخش تحقیق و توسعه در این زمینه کمک فراوانی کند.

کارگروه سیاست‌گذاری و ارزیابی ستاد ویژه توسعه فن‌آوری نانو با استفاده از پایگاه اطلاعات پتنت QPAT به تحلیل اختراعات ثبت شده در فن‌آوری نانو و تعیین جایگاه ایران در این شاخص پرداخته است.

پایگاه اطلاعات QPAT وابسته به گروه مالکیت فکری Questel است که اطلاعات مربوط به اختراعات ثبت شده در بیش از 75 دفتر ثبت پتنت در دنیا (دفتر ثبت پتنت ایران جزء این دفاتر نیست) در آن موجود است.

در بین دفاتر ثبت اختراع در دنیا، دفتر ثبت پتنت آمریکا (USPTO)، ژاپن (JPO) و اتحادیه اروپا (EPO) حجم بسیاری از اختراعات را پوشش می‌دهند که علت آن نقش مهم این کشورها در تحقیقات و نوآوری، توان تجاری‌سازی بالا و بازار مناسب برای عرضه محصول اختراعات است.

بر اساس آمار به دست آمده ایران تا کنون پتنتی در زمینه فن‌آوری نانو در USPTO و JPO نداشته است؛ ولی در سال 2007، چهار پتنت فن‌آوری نانو درEPO منتشر کرده و از این لحاظ در بین کشورهای صاحب پتنت در این دفتر ثبتی بطور مشترک با فنلاند، برزیل و نروژ در رتبه بیست و دوم قرار گرفته است.

آمریکا، ژاپن، آلمان، کره جنوبی و فرانسه به ترتیب در رده‌های اول تا پنجم قرار دارند. از کشورهای منطقه نیز ترکیه تنها یک پتنت فن‌آوری نانو در سال 2007 در اروپا ثبت کرده است.

با احتساب تمامی اختراعات ثبت شده در کلیه دفاتر ثبتی موجود در QPAT، تعداد اختراعات ایران در فن‌آوری نانو در سال 2007 به پنج اختراع می‌رسد و در جایگاه چهل و دوم دنیا و سوم کشورهای اسلامی قرار می‌گیرد.

آمریکا، چین و کره جنوبی سه کشور اول هستند و ترکیه با 14 و مالزی با 6 اختراع در سال 2007 به ترتیب رتبه‌های سی‌ام و چهل و یکم را بخود اختصاص داده‌اند.

از نظر موضوعی، سه پتنت از پنج پتنت ایران در سال 2007 درباره کاربرد نانولوله‌های کربنی، یک پتنت درباره فرآیند تولید نانولوله کربنی و یک پتنت هم درباره کاتالیست‌های مبتنی بر مواد نانوحفره‌ای است.

همچنین پژوهشگاه صنعت نفت با سه پتنت و دانشگاه تهران با یک پتنت، تنها موسسات و دانشگاه‌های ایرانی صاحب اختراع در فناوری نانو هستند. یک اختراع نیز به طور مشترک بنام یک محقق ایرانی و محققانی از سوئیس به ثبت رسیده است.

 تعداد اختراعات نانوفن‌آوری ایران در سال‌های قبل از 2007 تنها دو مورد است که مربوط به همکاری محققان ایرانی با موسسات خارج از کشور است و در سازمان جهانی مالکیت فکری (WO) ثبت شده‌اند.

ستاد ویژه توسعه فن‌آوری نانو در تحلیلی، علت تعداد اندک پتنت‌های ایران در فن‌آوری نانو علی‌رغم رشد قابل ملاحظه در علوم نانو (مقالات ISI) رابه فاصله زمانی بین تحقیقات بنیادی و تولید فناوری مرتبط دانسته و تاکید می‌کند: از آن جا که رشد سریع مقالات بین‌المللی ایران در فن‌آوری نانو از سال 2005 آغاز شد و با توجه به فاصله سه تا 10 ساله بین تولید علم و تولید فن‌آوری و همچنین سیاست‌های ستاد ویژه توسعه فن‌آوری نانو در حمایت از نوآوری و تشکیل دفاتر خدمات تخصصی مالکیت فکری در موسسات و پژوهشگاه‌های مختلف می‌توان انتظار داشت که تولید فن‌آوری نیز در سال‌های آینده با رشد بیشتری همراه باشد.