مصرف نکنید، زندگیتان تباه می‌شود

دلیل استفاده روز افزون از مواد مخدر جدید چیست؟

یکی از دلایل مهمی که امروزه اکثر جوامع درگیر آن هستند و شاهد استفاده رو به افزایش مواد مخدر جدید توسط افراد هستیم، محرک بودن این مواد است چرا که این مواد برخلاف مواد مخدر سنتی که رخوت‌زا هستند، ایجاد تحرک می‌کنند، یعنی ایجاد توهم و سرخوشی می‌کنند که متاسفانه این مشکل، مساله بسیاری از جوامع است و بیشتر جوانان در پی آن هستند که عاقبت استفاده از آن فاجعه‌آمیز است. برخی از جوانان بر این باورند، مصرف این مواد، مثلا درک موسیقی را بیشتر می‌کند یا گذر زمان را کند می‌کند و پا به دنیای جدیدی می‌گذارند. یعنی آنها به این هیجانات کوتاه‌مدت قانع می‌شوند غافل از این‌که در این راه جان خود را از دست می‌دهند.

آیا ماده جدیدی جایگزین مواد مخدر سنتی شده است؟

بله، کرک! در صورتی که «کرک» در کشورهای غربی همان کوکائین است و بالعکس در کشور ما همان هروئین فشرده یا غنی شده است، وجود این ماده خطرناک باعث شده افراد از فرم سنتی تریاک کمتر استفاده کنند که متاسفانه بسیار خطرناک است، استفاده از کرک برای آنها کم دردسرتر است و برای مصرف آن زمان کمتری را مصرف می‌کنند ولی آنچه در این میان از همه این دلایل مهمتر است «ناآگاهی» مصرف‌کنندگان است چرا که آنها بدون توجه به خطراتی که تهدیدشان می‌کند اظهار می‌کنند اثرات نئشگی این ماده مخدر بسیار بیشتر از دیگر مواد مخدر سنتی است.

آیا آثار کاهش استفاده از مواد مخدر سنتی در مراجعه معتادان به شما و دیگر روانپزشکان نیز محسوس است؟

بله همین‌طور است. بعضی‌ها که ابتدا مواد سنتی استفاده می‌کردند، اخیرا روی به مواد جدید آورده‌اند که نتیجه آن، پریشان‌حالی، ویرانی روح و روان آنها است البته این گفته به معنای آن نیست، مواد مخدر سنتی بهتر است خیر، هر دوی اینها ویرانگر هستند. اما نکته این است این رویگردانی به مواد جدید آثار تخریبی سریعتری دارد.

قیمت نیز می‌تواند در کاهش یا افزایش استفاده از مواد تاثیر داشته باشد؟

قیمت در مصرف مواد نمی‌تواند تاثیر بسزایی داشته باشد چرا که مواد را می‌توان هم با نازل‌ترین قیمت و هم با بالاترین قیمت تهیه کرد و چیزی که در این میان بسیار مهم است به درجه خلوص مواد برمی‌گردد، معتادی که از نظر اقتصادی در وضعیت مناسبی قرار ندارد از مواد نامرغوب و کسی که دارای استطاعت مالی خوبی است از مواد مرغوب استفاده می‌کند.

مصرف مواد در کدام قشر بیشتر مشهود است؟

مصرف مواد در تمامی کشورها، در مردان بیشتر از زنان است ولی این نکته نیز قابل ذکر است که در جامعه ما مصرف مواد مخدر در زنان نیز رو به رشد است.

کدام دسته از زنان بیشتر از سایرین به مصرف مواد روی می‌آورند؟

آنانی که از طبقات بسیار پایین اجتماعی ‌ اقتصادی جامعه هستند، که اکثرا دارای همسرانی معتاد ویا خانواده‌هایی درگیر با این موضوع دارند و دیگری؛ زنانی که از طبقات مرفه هستند و به اصطلاح متاثر از فرهنگ غربی هستند، البته در طبقه مرفه آثار بیرونی «اعتیاد» کمتر دیده می‌شود و متقابلا در طبقه پایین دست این معضل خیلی زود آثار بیرونی پیدا می‌کند.

در مورد تظاهر بیرونی اعتیاد در اقشار مختلف بیشتر توضیح دهید.

در گروه پایین دست به دلیل نداشتن بهداشت و تغذیه مناسب به اصطلاح رایج سریعا «تابلو» می‌شوند و همین امر باعث اخراج آنها از محل کارشان می‌شود ولی در طبقه مرفه، افراد سعی می‌کنند با بهداشت و تغذیه مناسب، اعتیاد خود را پنهان کنند و به همین دلیل شغل و موقعیت آنها به مخاطره نمی‌افتد.

در مراجعاتی که به شما می‌شود، کدام گروه از زنان معتاد، بیشتر دیده می‌شوند؟

البته مراجعه زنانی که برای درمان  اعتیاد اقدام می‌کنند بستگی به شرایط اجتماعی، اقتصادی و شغلی آنان دارد. آنانی که دارای وضعیت اقتصادی خوبی هستند به مراکز خصوصی و آنهایی که دارای ضعف‌ مالی هستند به مراکز دولتی مراجعه می‌کنند ولی قابل ذکر است که این بیماری بیشتر گریبانگیر طبقات پایین اجتماعی است.

علی‌رغم پیام‌ها و توصیه‌های مسوولان و رسانه‌ها به جوانان در مورد خطرناک بودن استفاده از موادمخدر جدید، چرا هنوز نتیجه لازم گرفته نشده است؟

بله، با این که بسیاری از افراد می‌دانند حتی یک بار امتحان موادمخدر جدید می‌تواند جان آنها را بگیرد، ولی به دلیل یک سری غفلت‌‌ها و لذت‌جویی‌‌های آنی باز هم شاهد استفاده روز‌افزون این مواد هستیم. این افراد باورهایی دارند که در مفهوم «دانش، نگرش و رفتار» قابل بررسی است، زمانی پیش می‌آید که افراد علی‌رغم داشتن دانش کافی ولی از داشتن نگرش محروم هستند و فکر می‌کنند با یک بار مصرف مواد درگیر این قضیه نخواهند شد. مثلا فرد می‌داند که رانندگی سریع امکان تصادف و سانحه را بالا می‌برد ولی هیچ‌گاه فکر نمی‌کند که اگر خود او هم سریع رانندگی کند این تصادف ممکن است برای او اتفاق بیفتد.

رسانه‌ها تا چه حد می‌توانند در کاهش مصرف مواد تاثیرگذار باشند؟

البته رسانه‌ها می‌‌توانند نقش مهمی در آگاه‌سازی افراد داشته باشند ولی این را هم نباید فراموش کنیم که تبلیغات غلط نیز می‌‌تواند تاثیر عکس داشته باشد.

چگونه؟

درست است که رسانه‌ها باید با تبلیغات خود، نگرش منفی نسبت به مصرف موادمخدر را به افراد دهند ولی باید بگویم که اگر این تبلیغات صحیح نباشند، افراد دچار سردرگمی خواهند شد، یک مثال می‌زنم، مثلا در همه فیلم‌ها و سریال‌ها نباید معتادان را در شرایط بسیار بد و در کنار خیابان و در بیغوله‌ها نشان داد چرا که برخی معتادان، وقتی به موقعیت خود نگاه می‌کنند می‌بینندکه وضعیتشان آن‌طور که فیلم‌ها نشان داده شده نیست پس ناخواسته، هم اطمینانش نسبت به رسانه‌ها کم می‌شود و هم ممکن است به اعتیاد پوشیده خود ادامه دهند.

چه پیشنهادی دارید؟

هیچ‌گاه نباید نقطه آخر اعتیاد را سوژه تبلیغات قرار داد چرا که ممکن است افراد به دلیل عدم آگاهی صحیح و نشان ندادن حد وسط، دچار اشتباه شوند چون بسیاری از معتادان، آن آسیب‌ها را باور نداشته و خود را نسبت  به آن آسیب‌ها مقاوم می‌دانند.

وضعیت اعتیاد به مواد مخدر جدید در کشور ما با دیگر کشورها چه تفاوت‌هایی دارد؟

در اکثر کشورها مصرف مواد مخدر جدید در سنین نوجوانی و جوانی به چشم می‌خورد و مصرف مواد مخدر سنتی در تمام رده‌های سنی مشهود است ولی در کشور ما مصرف مواد مخدر جدید در سنین بالاتر نیز دیده می‌شود. ولی یک نکته را باید یادآوری کنم که وقتی قبح چیزی ریخته شود دیگر انجام آن برای عده‌ای زشت به نظر نمی‌رسد و این مساله البته باعث تاسف است.

وقتی جوانی به مصرف مواد محرک روی می‌آورد آیا «تنبیه» او می‌تواند تاثیری در پرهیز او از اعتیاد داشته باشد؟

در مجموع بهتر است در مورد اعتیاد و مصرف مواد مخدر، پیشگیری کرد تا «تنبیه»، چون متاسفانه به قدری کشش این مواد زیاد است که توبیخ و تنبیه تاثیر زیادی ندارد و فردی که مواد را امتحان کرده است نمی‌تواند با این روش آن را کنار بگذارد.

نکته پایانی؟

خانواده‌ها نسبت به مصرف مواد جدید از سوی فرزندانشان باید همواره احساس خطر کنند، کنترل‌های خود را شدید نکنند و بر انتخاب دوستان آنان نظارت کنند. همچنین به جوانان توصیه می‌کنم هیچ گاه مواد مخدر را حتی برای یک بار نیز امتحان نکنند چون امتحان کردنی نیست. کافی است یک بار مصرف کنند و آن وقت زندگی و سلامتشان را از دست می‌دهند.