تاب‌آوری چه زمانی معنا می‌یابد؟ 

اصغر
این روزها درباره تاب‌آوری مسائل مختلفی مطرح می‌شود اما باید توجه داشت که در مواجهه با شرایط کنونی، نباید تاب‌آوری را صرفا در تحمل کردن خلاصه کرد بلکه تاب‌آوری واقعی، محصول هم‌افزایی و ترکیب پیچیده‌ای از عوامل در سطوح مختلف است که از لایه‌های فردی آغاز شده و به عرصه‌های خانوادگی، اجتماعی، نهادی، حاکمیتی و اقتصادی ختم می‌شود.
کد خبر: ۱۵۶۳۰۹۷
نویسنده دکتر اصغر مشبکی - عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس
 
در نخستین سطح، توانمندی‌های فردی نقشی بنیادین در این زنجیره ایفا می‌کنند. تاب‌آوری زمانی معنا می‌یابد که انسان‌ها بتوانند در میان آشفتگی‌ها، به زندگی خود معنا ببخشند. در این میان، انعطاف‌پذیری شناختی و توانایی یافتن راه‌حل‌های جایگزین، در کنار مدیریت فضای مجازی که می‌تواند هم به‌عنوان تسهیل‌گر و هم به‌عنوان عامل تخریب عمل کند تعیین‌کننده است. 
اما نباید فراموش کنیم این ساختار فردی زمانی استحکام می‌یابد که در بستر یک خانواده‌‌ امن قرار گیرد. پیوند میان اعضای خانواده و وجود رابطه‌ای ایمن و قابل اعتماد، از اصلی‌ترین عوامل تقویت تاب‌آوری است. در مقابل، هرگونه نزاع داخلی یا از دست رفتن امنیت روابط در محیط خانه، تاب‌آوری را به‌شدت کاهش می‌دهد. حتی فشارهای بیرونی سیاسی یا اجتماعی نیز اگر منجر به ناامنی روابط خانوادگی شوند، می‌توانند این سپر دفاعی را از بین ببرند‌. 
بنابراین مدیریت تعارض و حفظ پیوند صمیمانه در خانواده، زیربنای پایداری در برابر بحران‌های بزرگ‌تر است. در سطح گسترده‌تر اما تاب‌آوری یک جامعه به میزان سرمایه اجتماعی و میزان اعتماد میان مردم بستگی دارد. شبکه‌های محلی، از گروه‌های محلی گرفته تا نشست‌های اجتماعی و نهادهای مذهبی و... می‌توانند با تقویت همبستگی و ایجاد حس تعلق، مقاومت اجتماعی را بالا ببرند. وقتی مردم احساس کنند در یک شبکه حمایتی قرار دارند، توان ایستادگی آنها افزایش می‌یابد اما این سرمایه اجتماعی بدون حضور ساختارهای حاکمیتی و نهادی که نظم و خدمات اساسی مانند آب، غذا، امنیت و ارتباطات را تضمین می‌کنند متزلزل خواهد بود. در این راستا، شفافیت اطلاعاتی و دسترسی مردم به اخبار درست و قابل اعتماد، نقشی حیاتی در کاهش اضطراب عمومی دارد؛ نقش رسانه‌ها و خبرنگاران در این میان نه‌تنها انتقال خبر بلکه جلوگیری از وحشت‌افکنی ناشی از شایعات است. علاوه بر این، اعتماد به نهادها زمانی شکل می‌گیرد که مردم باور داشته باشند سازوکارهایی برای حفاظت از آنها وجود دارد. این اعتماد مستلزم عدالت در توزیع منابع و رعایت انصاف در مدیریت بحران است. همچنین فراهم کردن خدمات حمایتی مانند مشاوره‌های روان‌شناختی و خطوط کمک می‌تواند به جبران آسیب‌ها کمک کرده و تاب‌آوری کل جامعه را ارتقا دهد.  در نهایت نمی‌توان از لایه اقتصادی چشم‌پوشی کرد. امنیت معیشتی_ حتی در سطوح نسبی و دسترسی به منابع درآمدی و غذایی_ از وظایف کلیدی برنامه‌ریزان است. برای کاهش شکنندگی جامعه ضروری است خانواده‌ها از وابستگی به تک‌منبع درآمدی عبور کنند و فرصت‌های شغلی متنوعی در دسترس باشند. در نهایت، هرگونه فشار فوری و ناگهانی بر معیشت مردم مانند افزایش قیمت کالاهای حساس مستقیما توان تاب‌آوری آنها را در برابر بحران‌های فعلی از بین می‌برد.
newsQrCode
ارسال نظرات

نیازمندی ها