ثروت نهفته در مرزهای کرمانشاه

کرمانشاه ـ جام جم آنلاین؛ استان کرمانشاه دارای پنج مرزی رسمی خسروی، پرویزخان، سومار، شیخ‌صله و شوشمی است که دو مرز سومار و خسروی با بخش عربی و سایر مرزها با اقلیم کردستان عراق هم‌مرز است و همین هم‌مرزی با هر دو بخش عراق یک مزیت مهم برای کرمانشاه به شمار می‌رود که کمتر استانی از آن برخوردار است. از سوی دیگر بخش زیادی از مرزهای استان کرمانشاه قابلیت تردد مسافر را نیز دارد، به گونه‌ای که مرز خسروی هر ساله برای میزبانی میلیونی از زوار اربعین آماده است و تردد مسافری از برخی مرزهای دیگر نیز صورت می‌گیرد.

علاوه بر پنج مرز رسمی، بازارچه مرزی «تیله‌کوه» که در شهرستان سرپل‌ذهاب واقع شده قدمت قابل توجهی در زمینه فعالیت‌های تجاری و البته عمدتا به صورت کولبری دارد که اگرچه وقفه چند ساله‌ای در فعالیت این بازارچه رخ داده، اما با باز شدن قریب‌الوقوع آن در هفته‌های آتی، این بازارچه نیز به جمع ظرفیت‌های تجاری کرمانشاه برخواهد گشت. از سوی دیگر دو نقطه صفر مرزی دیگر در کرمانشاه به نام‌های «سازان» در باینگان و «دروله» در جوانرود نیز این ظرفیت را دارند که به عنوان یک معبر مرزی یا بازارچه بازگشایی شوند.

استعدادهای کرمانشاه در حوزه تجارت خارجی باعث شده کرمانشاه معبر صادرات سالانه بیش از سه میلیارد دلار کالا باشد و سهمی نزدیک به ۴۰ درصدی از صادرات ایران به عراق را به خود اختصاص دهد که با وجود غیربندری بودن کرمانشاه، ارقام قابل توجهی است و قابلیت اضافه شدن نیز دارد. حتی برخی کارشناسان از ظرفیت صادرات ۱۰ میلیارد دلاری کرمانشاه نیز سخن گفته‌اند که اگرچه به ملزوماتی نیاز دارد اما تحقق آن چندان هم دور از انتظار نیست.

مرزهای کرمانشاه سرشار از مزیت، اما همراه با چالش‌هایی فراوان است. چالش‌هایی که باعث شده نتوان آنطور که باید از این ظرفیت خدادادی برای ثروتمند کردن استان و کمک به اشتغالزایی جوانان بهره‌برد و حل مشکلات نیز عزم و اراده‌ای جدی خصوصا در سطح ملی می‌طلبد.

بنا به گفته ناظر گمرکات استان کرمانشاه با وجود ظرفیت‌های فراوانی که در کرمانشاه در حوزه تجارت خارجی و مرزها دارد، تعدد مراجع تصمیم‌گیر و جای خالی مدیریت واحد در مرزها، از مهمترین چالش‌های این بخش به شمار می‌رود.

رضا نیک‌روش، با اشاره به اینکه کرمانشاه با وجود داشتن پنج مرز یکی از استان‌های با پتانسیل قابل توجه در حوزه تجارت خارجی به شمار می‌رود، اظهار کرد: ویژگی مهم دیگر مرزهای کرمانشاه این است که دسترسی مناسبی به هر دو بخش مرکزی و اقلیم عراق فراهم می‌کنند.

وی خاطرنشان کرد: ظرفیت مرزهای کرمانشاه به گونه‌ای است که مرز خسروی به عنوان چهارمین مرز صادراتی کشور به شمار می‌رود و مرز پرویزخان نیز دومین مرز کشور در حوزه ترانزیت است.

چالش‌های پیش روی مرزها، از نبود مدیریت واحد تا بلاتکلیفی طرح جامع برخی مرزها

ناظر گمرکات استان کرمانشاه با اشاره به چالش‌ها و مشکلات متعددی که مرزهای کرمانشاه با آن مواجه‌اند، از نبود مدیریت واحد در مرزها و تعدد مراجع تصمیم‌گیری به عنوان یک مانع مهم توسعه تجارت خارجی یاد کرد و ادامه داد: این امر هزینه و زمان مورد نیاز برای تعاملات تجاری را افزایش می‌دهد.

وی خاطرنشان کرد: البته بر اساس مصوبه هیات وزیران مقرر شده گمرک مدیریت واحد در مرزها را در اختیار داشته باشد که اجرایی شدن کامل آن نقش بسزایی در تسهیل روند صادرات و واردات در مرزها خواهد داشت.

نیک‌روش با بیان اینکه در برخی از مرزهای کرمانشاه خصوصا سه مرز سومار، شیخ صله و شوشمی با مشکل فراهم نبودن زیرساخت‌های کافی مواجه هستیم، افزود: تکمیل زیرساخت‌های این مرزها نیازمند اعتبارات ملی هم هست، زیرا مرزهای کرمانشاه کارکرد فرا استانی داشته و به تمام کشور ارائه خدمات می‌دهند.

وی تکمیل زیرساخت‌های سه مرز سومار، شیخ‌صله و شوشمی را منوط به تعیین تکلیف طرح جامع این مرزها دانست و یادآوری کرد: تا زمانی که طرح جامع این مرزها تعیین تکلیف نشود نمی‌توان زیرساخت چندانی در آنها فراهم کرد که تقاضا داریم این روند با همراهی راهداری تسریع شود.

ناظر گمرکات استان کرمانشاه با بیان اینکه نبود حمل یکسره کالا نیز تا حدودی روند صادرات در مرزها را کند کرده، ادامه داد: اگر کامیون‌های صادراتی بتوانند کالای خود را یکسره و بدون تخلیه و بارگیری به مقصد برسانند، هم روند صادرات تسهیل شده و زمان و هزینه کمتری به تجار و صادرکنندگان تحمیل می‌شود و هم با تجمع کمتری از کامیون‌های صادراتی در مرزها مواجه خواهیم بود.

ظرفیتی به نام قانون جامع تجارت مرزی 

نیک‌روش در ادامه از اجرای قانون تجارت مرزی در استان کرمانشاه به عنوان یک ظرفیت مهم یاد کرد و افزود: این طرح در سفر سال گذشته رئیس جمهور به استان کرمانشاه به تصویب رسید و اکنون نزدیک به ۷۴ هزار خانوار مرزنشین در سراسر استان از آن برخوردار هستند.

وی با بیان اینکه این طرح به صورت کولبری در سه مرز شوشمی، شیخ صله و پرویزخان انجام می‌شود، گفت: مرزهای شوشمی و شیخ صله به ترتیب اولین و دومین مرزهای کشور در اجرای طرح جامع تجارت مرزی هستند. مرز پرویزخان نیز اکنون تجارت مرزی برای مرزنشینان سرپل‌ذهاب را به خود اختصاص می‌دهد که با بازگشایی مرز تیله‌کوه، اجرای طرح از مرز پرویزخان به تیله کوه منتقل خواهد شد.

به گفته ناظر گمرکات استان کرمانشاه، اجرای این طرح عمدتا در زمینه واردات کالاهای مشخص شده در قانون از طریق کولبران است.

نیک روش میزان واردات از مرزهای استان کرمانشاه در دو ماهه امسال را ۵۰ میلیون دلار با وزن بیش از ۱۷ هزار تن اعلام کرد و یادآور شد: بخشی از این واردات مربوط به اجرای قانون تجارت مرزنشینی است.

مرزهای کرمانشاه به گواه آمار 

مدیرکل گمرک کرمانشاه اشاره‌ای هم به آمار صادرات از مرزهای کرمانشاه داشت و گفت: سال گذشته نزدیک به دو میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار کالا به وزن شش میلیون و ۸۸۰ هزار تن از طریق گمرکات استان کرمانشاه به خارج از کشور صادرات شد.

وی افزود: بیشترین میزان صادرات به ترتیب مربوط به سه گمرک خسروی، پرویزخان و سومار بوده و پس از آن نیز گمرکات شیخ صله و شوشمی قرار دارند.

نیک روش عمده کالاهای صادراتی از طریق گمرکات استان در سال ۱۴۰۴ را شمش فولادی، میلگرد آجدار، نایلون رولی پلاستیکی، گوجه فرنگی، کود شیمیایی، سنگ مرمریت، پودر شیر خشک و رب گوجه فرنگی عنوان کرد.

مدیر کل گمرکات استان کرمانشاه درباره آمار صادرات استان کرمانشاه در دو ماهه امسال نیز اظهار کرد: در این مدت حدود ۳۳۵ میلیون دلار کالای صادراتی با وزن یک میلیون و ۱۰۱ هزار تن از طریق گمرکات استان کرمانشاه به خارج از کشور صادر شده است.

به گفته نیک‌روش، از این میزان صادرات  گمرک خسروی با سهم ۳۱ درصدی ارزش بیشترین میزان صادرات کالا از طریق گمرکات استان را به خود اختصاص داده است و گمرکات سومار با سهم ۳۱ درصدی، گمرک پرویزخان با سهم ۳۰ درصدی از ارزش صادرات و گمرکات شیخ‌صله و شوشمی نیز با سهم‌های کمتر از ۱۰ درصد در جایگاه‌های بعدی قرار داشتند.

وی عمده کالاهای صادراتی از گمرکات استان کرمانشاه در دو ماهه نخست سال ۱۴۰۵ را رب گوجه، گوجه فرنگی،شمش آهن، کود شیمیایی اوره، شیرخشک، سنگ مرمریت، پیاز، هندوانه و کلم بروکلی عنوان کرد.